Ο «περίπατος» της Φον ντερ Λάιεν στα Δ. Βαλκάνια και η ελληνική αφωνία

Επίσκεψη-επίθεση στα Δυτικά Βαλκάνια πραγματοποίησε στο διάστημα 30 Σεπτεμβρίου – 2 Οκτωβρίου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, προκαλώντας περισσότερα προβλήματα από όσα πήγε υποτίθεται για να επιλύσει.

• Από τον Νικ. Σταυρουλάκι

Η Γερμανίδα πρόεδρος της Κομισιόν, που δουλεύει πρώτα για τη Γερμανία και μετά για την Ε.Ε., επισκέφτηκε με τη σειρά Αλβανία, Κόσοβο, Μαυροβούνιο και Σκόπια στο πλαίσιο της ετήσιας περιοδείας της στα Δυτ. Βαλκάνια.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να εξαιρέσει τη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη από το συγκεκριμένο ταξίδι, με επίσημη δικαιολογία το γεγονός ότι οι δύο αυτές χώρες βρίσκονται σε προεκλογική περίοδο. Η ενταξιακή πορεία των δύο χωρών που συνορεύουν με την Ελλάδα και επομένως ανήκουν γεωπολιτικά στον άμεσο «ελληνικό ζωτικό χώρο» χαρακτηρίζεται -από το 2024- από την επιλογή της Ε.Ε. για αποσύνδεση (de-coupling) των δύο υποψηφιοτήτων.

Στα Τίρανα η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν είχε συναντήσεις με τον πρωθυπουργό Εντι Ράμα και τον πρόεδρο Μπαϊράμ Μπεγκάι, ενώ επισκέφθηκε και το σχολείο «Emin Duraku», το οποίο είχε καταστραφεί από τον σεισμό του 2019 και ανακατασκευάστηκε πλήρως με ευρωπαϊκά κονδύλια μέσω του προγράμματος «EU4Schools».

Η συζήτηση είχε πανηγυρικό χαρακτήρα, καθώς η Αλβανία επιβραβεύτηκε ως «πρωτοπόρος» της ενταξιακής διαδικασίας, την ώρα που ο Ράμα υπακούει πρωτίστως στην Αγκυρα, ενώ παράλληλα εμπαίζει την Ελλάδα στο ζήτημα της οριοθέτησης της ΑΟΖ. Και αντί η Φον ντερ Λάιεν να απαιτεί από τα Τίρανα να «τρέξουν» τις εκκρεμότητες με την Ελλάδα, χώρα-μέλος της ΕΕ, ευλογεί τον Ράμα, που δεν μπορεί να ξεκολλήσει τη χώρα του από τη λάσπη της διαφθοράς, στην οποία άλλωστε είναι και ο ίδιος βουτηγμένος μέχρι τον λαιμό.

Εστίασαν στο άνοιγμα των πρώτων κεφαλαίων, χωρίς να είναι ευρέως γνωστό εάν έχει την άδεια της Αθήνας. Συζητήθηκε εν προκειμένω και το ζήτημα που αφορά την απορρόφηση των κονδυλίων του Ευρωπαϊκού Σχεδίου Ανάπτυξης (Growth Plan), στο οποίο με παρεμβάσεις της Αθήνας υπήρξαν καθυστερήσεις, με τον Ράμα να θέτει ως στόχο την ένταξη της Αλβανίας στην Ε.Ε. έως το 2030.

Το καθεστώς Ράμα ενδιαφέρεται δευτερευόντως για την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, καθώς η εξέλιξη θα δυσκολέψει τις παράνομες συναλλαγές με την Αγκυρα, κυρίως στο θέμα της διακίνησης ναρκωτικών. Η Αλβανία έχει επιδείξει κάποια δήθεν ταχύτητα, έχοντας ανοίξει μερικές διαπραγματευτικές δέσμες (clusters). Μετά την αποκλιμάκωση της έντασης με την Ελλάδα (που είχε παγώσει λόγω της υπόθεσης Μπελέρη) η Αλβανία στοχεύει στην ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεών της, λες και το μόνο πρόβλημα με την Ελλάδα ήταν ο Μπελέρης.

Το ότι ο Ράμα κωλυσιεργεί με την Ελλάδα, όσα χρόνια κυβερνά, κοιμίζοντας την κυβέρνηση Μητσοτάκη με τη δήθεν συμφωνία για παραπομπή των διαφωνιών για την οριοθέτηση της ΑΟΖ σε διεθνή διαιτησία δεν λέει τίποτε στην Αθήνα ως προϋπόθεση ανοίγματος κεφαλαίων. Η ευφυής ελληνική διπλωματία την πάτησε άλλη μία φορά, καθώς, εφόσον συμφώνησε με τον Ράμα για την παραπομπή, τώρα δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει ως «διπλωματικό όπλο».

Την επόμενη ημέρα (1/10) η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν επισκέφθηκε το πρωί το Κόσοβο και την πρωτεύουσα Πρίστινα όπου είχε συναντήσεις με τον πρωθυπουργό Αλμπιν Κούρτι και την υπουργό Δικαιοσύνη Αλμπουλένα Χάτζιου, καλούμενη να λύσει τον γρίφο πώς μπορεί να προχωρήσει η ενταξιακή πορεία μιας χώρας που δεν αναγνωρίζεται από κάποιες χώρες-μέλη της Ε.Ε.

Το απόγευμα μετέβη στο Μαυροβούνιο, όπου στην πρωτεύουσα Ποντγκόριτσα είχε συναντήσεις με τον πρόεδρο Γιάκοβ Μιλάτοβιτς και τονπρωθυπουργό Μιλόικο Σπάιτς. Μεταξύ άλλων εγκαινίασε το νέο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο (NCC) της Συνοριοφυλακής, έργο στρατηγικής σημασίας για τη διαχείριση των συνόρων που χρηματοδοτήθηκε από την Ε.Ε., καθώς τα χερσαία σύνορα και οι ακτές του Μαυροβουνίου αποτελούν ένα από τα μονοπάτια λαθρομεταναστών που επιχειρούν να περάσουν στην κεντρική Ευρώπη, διότι το μεταναστευτικό ζήτημα «καίει» πλέον το γραφειοκρατικό κατεστημένο των Βρυξελλών.

Μίλησε ευθαρσώς για «Μακεδόνες» και «μακεδονική γλώσσα»!

Στις 2 Οκτωβρίου η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν επισκέφτηκε τα Σκόπια και το «έπαιξε» κανονικός προβοκάτορας βγάζοντας γλώσσα στην Ελλάδα. Εκεί συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Χρίστιαν Μίτσκοσκι και την πρόεδρο Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα-Ντάβκοβα και έδωσε κοινή συνέντευξη Τύπου, στην οποία υποτίθεται ότι έκανε προσπάθεια να κρατήσει ισορροπία «μαστιγίου και καρότου».

Από τη μία πλευρά ξεκαθάρισε ότι η Βόρεια Μακεδονία πρέπει να κάνει το «κρίσιμο βήμα» της συνταγματικής αναθεώρησης (για τη βουλγαρική μειονότητα) ικανοποιώντας τη Σόφια, ώστε να ξεμπλοκάρει η πορεία της προς την Ε.Ε. Από την άλλη, υποσχέθηκε οικονομική στήριξη μέσω του Growth Plan και ένταξη στο σύστημα SEPA για φθηνότερες τραπεζικές συναλλαγές.

Η δυσαρέσκεια προκύπτει από τη χρήση του όρου «μακεδονική γλώσσα», που έχει προκαλέσει ξανά σάλο, κάτω από τη μύτη της Αθήνας. Η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν έχει επιλέξει να χρησιμοποιεί δημόσια τον όρο «Μακεδονία» αντί για «Βόρεια Μακεδονία», προκειμένου να φανεί αρεστή στο ακροατήριο των Σκοπίων και να κατευνάσει τις εσωτερικές αντιδράσεις για το μπλοκάρισμα της χώρας από την Ε.Ε. Στις επίσημες ομιλίες της στα Σκόπια (όπως και στην ιστορική της ομιλία στο Κοινοβούλιο της χώρας) αναφέρθηκε επανειλημμένα σε «Μακεδόνες» και σε «μακεδονική γλώσσα», λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η μακεδονική γλώσσα είναι η γλώσσα σας και το σεβόμαστε πλήρως».

Οσον αφορά το ονοματολογικό ζήτημα, οι δηλώσεις της κατά το παρελθόν αλλά και οι αναρτήσεις της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς η πρόεδρος της Κομισιόν έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα τον όρο «Μακεδονία» σκέτο, καθώς και τον όρο «μακεδονική γλώσσα», παρακάμπτοντας τη συνταγματική ονομασία της χώρας και προκαλώντας διπλωματικό εκνευρισμό.

Τα Σκόπια βρίσκονται σε πλήρη «ακινησία», όχι πρωτίστως λόγω Ελλάδας (παραβιάσεις της Συμφωνίας των Πρεσπών κ.λπ.) αλλά λόγω Βουλγαρίας. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο χώρες (Ελλάδα και Βουλγαρία) είναι ότι οι «αιτιάσεις» της Σόφιας διατυπώνονται με «βέτο», ενώ της Αθήνας με… παρακάλια! Το σκληρό βέτο της Βουλγαρίας, η οποία απαιτεί συνταγματικές αλλαγές για την αναγνώριση βουλγαρικής μειονότητας στα Σκόπια, είναι αυτό που κολλάει τη διαδικασία και όχι οι 800 και ολοένα αυξανόμενες παραβιάσεις της Συμφωνίας των Πρεσπών.