Αυξημένα τα βάρη για τους αυτοαπασχολουμένους, καθώς το 2026 φέρνει χαράτσια πάνω από τα πραγματικά εισοδήματα
Ιδιαίτερα βαριά προδιαγράφεται η φετινή χρονιά για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς το 2026 φέρνει «φουσκωμένους» φόρους, επιβεβαιώνοντας -ακόμη μία φορά- ότι η συγκεκριμένη κατηγορία φορολογουμένων παραμένει έξω από το κάδρο των κυβερνητικών ελαφρύνσεων.
Οι αρχικές προσδοκίες για την ανακοίνωση παρεμβάσεων προς όφελος των επαγγελματιών στην περασμένη ΔΕΘ έπεσαν στο κενό, ενώ το βασικότερο «αγκάθι», που δεν είναι άλλο από το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, παραμένει άθικτο. Επαγγελματικοί φορείς έχουν εκφράσει από την πρώτη στιγμή την έντονη δυσαρέσκειά τους για το μέτρο, καθώς, όπως αναφέρουν, είναι παράλογη η εφαρμογή του την ώρα που όλες οι συναλλαγές τους αναρτώνται υποχρεωτικά στην ψηφιακή πλατφόρμα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) «MyData», ενώ οι ταμειακές μηχανές είναι διασυνδεδεμένες με τα POS και την Εφορία.
Περισσότεροι από 400.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι θα κληθούν να πληρώσουν αυξημένο φόρο εισοδήματος το 2026 για τα εισοδήματα του 2025. Η επιβάρυνση αυτή δεν προκύπτει από πραγματική άνοδο των κερδών τους, αλλά από τη λογιστική σύνδεση της φορολόγησής τους με άλλους παράγοντες. Συγκεκριμένα, η αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 830 στα 880 ευρώ, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 2025, ενεργοποιεί αυτόματα και την άνοδο του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που αναδεικνύει τις στρεβλώσεις του συστήματος: ενώ η αύξηση μισθών σχεδιάστηκε για να ενισχύσει τους εργαζομένους, μετατρέπεται σε πρόσθετο φορολογικό βάρος για τους αυτοαπασχολουμένους, ανεξαρτήτως αν είδαν βελτίωση στα πραγματικά τους έσοδα. Με βάση τον νόμο, η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού τον ερχόμενο Απρίλιο στην περιοχή των 920 ευρώ (όπως όλα δείχνουν) θα οδηγήσει σε νέα αύξηση του τεκμαρτού εισοδήματος, όπως θα υπολογιστεί στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το έτος 2027.
Το τεκμαρτό
Με βάση τη νομοθεσία, για όσους έχουν συμπληρώσει έξι χρόνια δραστηριότητας και δεν απασχολούν προσωπικό, το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα ισούται με τον εκάστοτε ετήσιο μεικτό κατώτατο μισθό. Αυτό σημαίνει ότι το τεκμαρτό ανεβαίνει πλέον στα 12.320 ευρώ από 11.620 ευρώ πέρυσι. Η αύξηση αυτή μπορεί να φαίνεται περιορισμένη σε απόλυτους αριθμούς, ωστόσο λειτουργεί πολλαπλασιαστικά στη φορολογία. Χιλιάδες επαγγελματίες που δηλώνουν χαμηλότερα εισοδήματα θα φορολογηθούν σαν να κέρδισαν περισσότερα. Ωστόσο, δεν θα επιβαρυνθούν μόνο με τον φόρο εισοδήματος αλλά και με αυξημένες προκαταβολές φόρου.
Σε μια περίοδο όπου ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και ατομικές επιχειρήσεις, που μεταφράζονται σε μικρούς εμπόρους, καταστήματα της γειτονιάς και οικογενειακά γραφεία, πιέζονται από το ενεργειακό κόστος, τα ενοίκια και τη γενικευμένη ακρίβεια, το κράτος επιμένει να φορολογεί «υποθετικά» εισοδήματα. Σημαντικό πλήγμα δέχεται και το λιανεμπόριο, που αποτελεί τον μεγαλύτερο επαγγελματικό κλάδο της χώρας. Τα έξοδα λειτουργίας διογκώνονται μήνα με τον μήνα και οι τζίροι στην καλύτερη περίπτωση παραμένουν σταθεροί, οδηγώντας μαθηματικά τις μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις της χώρας στο φάσμα της πτώχευσης και των «λουκέτων».
Το ζήτημα αποκτά και πολιτικές διαστάσεις, καθώς η ασφυκτική πίεση που ασκείται στους ελεύθερους επαγγελματίες της χώρας είναι μια προσχεδιασμένη τακτική που περιλαμβάνεται αναλυτικά στην περιβόητη έκθεση Πισσαρίδη, που για πολλούς αποτελεί το μνημόνιο που συνοδεύει τη σύμβαση της κυβέρνησης με την Ευρώπη για τα κονδύλια του Ταμείου Ανάπτυξης.
«Ο θάνατος του εμποράκου»
Αυτή η έκθεση προβλέπει τον «θάνατο του εμποράκου», καθώς θεωρεί εμπόδιο για την ανάπτυξη της οικονομίας την ύπαρξη τόσων πολύ μικρών επιχειρήσεων στη χώρα μας, που στην πράξη «τρέχουν» από ελεύθερους επαγγελματίες είτε με τη βοήθεια μελών της οικογένειάς τους είτε με ελάχιστους εργαζομένους.
Αξίζει να σημειωθεί πως η μοναδική παρέμβαση που εξαγγέλθηκε για τους επαγγελματίες αφορά τη μείωση κατά 50% του ελάχιστου εισοδήματος σε όλους τους οικισμούς εκτός Αττικής με πληθυσμό έως 1.500 άτομα. Ωστόσο, και αυτή η παρέμβαση διατηρεί το στρεβλό πλαίσιο της νομοθεσίας, καθώς αγνοεί τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς, όπως γεωγραφικές ανισότητες, εποχικότητα επαγγελμάτων, διακυμάνσεις ζήτησης. Ενας επαγγελματίας σε μικρή επαρχιακή πόλη, π.χ. 5.000 κατοίκων, φορολογείται με το ίδιο τεκμαρτό με κάποιον σε μεγάλο αστικό κέντρο, όπως η Αθήνα ή η Θεσσαλονίκη, παρότι οι δυνατότητες εισοδήματος διαφέρουν δραματικά. Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται αίσθημα φορολογικής αδικίας και να ενισχύονται κίνητρα αδήλωτης δραστηριότητας, ακριβώς το αντίθετο από αυτό που υποτίθεται ότι επιδιώκει το μέτρο.
Επίσης, εξαιρούνται πλέον από το τεκμαρτό εισόδημα συνολικά 6.000 νέες μητέρες που ασκούν ελεύθερο επάγγελμα, κατά το έτος γέννησης τέκνου και τα επόμενα δύο έτη. Σημειώνεται πως το δημοσιονομικό κόστος για αυτές τις δύο παρεμβάσεις προς τους ελεύθερους επαγγελματίες ανέρχεται μόλις στα 10 εκατ. ευρώ, που αποτελεί σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στα δεκάδες εκατομμύρια ευρώ που θα εισρεύσουν στα κρατικά ταμεία από τις αυξήσεις των φόρων την ερχόμενη χρονιά.
Ελαφρύνσεις μόνο για νέους έως 25 ετών
Ωφελημένες θα είναι οι νεαρές ηλικιακές ομάδες. Για επαγγελματίες έως 25 ετών προβλέπεται πλήρης απαλλαγή από φόρο για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ. Για όσους είναι από 26 έως 30 ετών ο βασικός συντελεστής μειώνεται από 22% σε 9% για το τμήμα εισοδήματος 10.000-20.000 ευρώ. Στην πράξη, ένας ελεύθερος επαγγελματίας 30 ετών, χωρίς τέκνα, με ετήσιο φορολογητέο εισόδημα 20.000 ευρώ θα έχει συνολική μείωση φόρου περίπου 1.300 ευρώ. Πρόκειται αναμφίβολα για σημαντική ελάφρυνση, όμως αφορά περιορισμένο αριθμό φορολογουμένων. Η μεγάλη μάζα των επαγγελματιών βρίσκεται σε μεγαλύτερες ηλικίες, έχοντας ήδη περάσει τα πρώτα -και δυσκολότερα- χρόνια δραστηριότητας.
Για τους επαγγελματίες άνω των 30 ετών, οι ελαφρύνσεις εντοπίζονται κυρίως σε εισοδήματα άνω των 20.000 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι όσοι βρίσκονται χαμηλότερα, δηλαδή η πλειονότητα, δεν βλέπουν ουσιαστική διαφορά. Ενδεικτικά, επαγγελματίας χωρίς τέκνα και εισόδημα 20.000 ευρώ θα έχει μείωση φόρου μόλις 200 ευρώ. Με ένα παιδί η μείωση φτάνει τα 400 ευρώ, με δύο παιδιά τα 600 ευρώ και με τρία παιδιά τα 1.300 ευρώ.
