Μεγάλη έρευνα της «δημοκρατίας» με επίσημα στοιχεία του υπ. Εσωτερικών από τα ληξιαρχεία όλης της χώρας – Το top 10 των Περιφερειών με την πιο δραματική κατάσταση στις γεννήσεις – Υποφέρουν Δυτική Μακεδονία, Θράκη, Εύβοια και Hπειρος
Ήταν πριν από λίγες μέρες όταν ένα τοπικό site τράβηξε την προσοχή με τη δραματική είδηση ότι στους 11 από τους 18 δήμους της Ηπείρου δεν ακούστηκε ούτε ένα κλάμα μωρού το α’ δίμηνο του 2026.
- Γράφουν οι Βασίλης Γαλούπης, Ιωάννα Τσέφλιου
Το γεγονός ότι δεν καταγράφηκε έστω μία γέννηση στα περισσότερα τοπικά ληξιαρχεία της Ηπείρου αποτέλεσε την αφορμή για τη μεγάλη έρευνα που παρουσιάζει σήμερα η «δημοκρατία». Και ο δημογραφικός χάρτης ανά την επικράτεια για το αύριο της χώρας τρομάζει!
Τη δεξαμενή για την άντληση έγκυρων στοιχείων σχετικά με την εικόνα ανά δήμο αποτέλεσε η επίσημη βάση δεδομένων του υπουργείου Εσωτερικών. Οι αριθμοί δεν επιδέχονται αμφισβήτησης, με τις γεννήσεις και τους θανάτους να καταγράφονται πια σε όλα τα ληξιαρχεία της Ελλάδας. Στους 882 δήμους της χώρας, που εξακολουθούν στο ΥΠΕΣ να υπολογίζονται γεωγραφικά ως ληξιαρχεία με τον «Καποδίστρια» κι όχι με τον μεταγενέστερο «Καλλικράτη», έχουν καταγραφεί το α’ δίμηνο του 2026 συνολικά 33.257 θάνατοι και 16.173 γεννήσεις. Δηλαδή ανά δύο θανάτους υπάρχει μόνο μία γέννηση. Τάση απογοητευτική, αλλά συμβατή και με τα αποτελέσματα 12μήνου της περασμένης χρονιάς.
Συγκεκριμένα το 2025 εκδόθηκαν 122.914 ληξιαρχικές πράξεις θανάτου και 66.532 γεννήσεων. Για να υπάρχει μέτρο σύγκριση πριν από δέκα χρόνια, το 2015, το υπουργείο Εσωτερικών είχε καταγράψει σαφώς περισσότερες γεννήσεις (92.984, +40%), ενώ οι θάνατοι ήταν περίπου στα ίδια επίπεδα με αυτούς του 2025 (121.785). Ομως υπάρχει και μια δεύτερη δημογραφική βόμβα που οδηγεί στην ερημοποίηση κυρίως της ελληνικής υπαίθρου.
Η Περιφέρεια αργοπεθαίνει, όπως προκύπτει από την έρευνά μας βάσει των στοιχείων του ΥΠΕΣ:
1 Το α’ δίμηνο του 2026 δεν έχει καταγραφή γέννηση στους 760 από τους 884 δήμους της χώρας! Δηλαδή στο 86% των δήμων δεν έχει ακουστεί κλάμα μωρού τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Αντίθετα, θάνατοι έχουν καταγραφεί στους 846 δήμους (ποσοστό 95,7%). Σχεδόν σε όλους, δηλαδή.
2 Στο 12μηνο του 2025 οι αντίστοιχες ληξιαρχικές πράξεις ήταν ελαφρώς βελτιωμένες, αφού μιλάμε πια για το σύνολο του έτους, με 690 δήμους να έχουν μείνει δίχως γέννηση (78%). Στους 876 ήταν αυτοί με έστω κι έναν θάνατο (99%).
3 Για να υπάρχει μέτρο σύγκρισης, πριν από δέκα χρόνια, το 2015, το υπουργείο Εσωτερικών είχε καταγράψει λιγότερους δήμους χωρίς γέννηση, στο 70%. Μια διαφορά της τάξης των 8 μονάδων δεν θεωρείται αμελητέα, κάτι που φαίνεται κι από το σύνολο των γεννήσεων, όπως ήδη αναφέραμε. Προ δεκαετίας ήταν στο +40% σε σχέση με πέρυσι.
Το top 10
Βάσει των έως τώρα δεδομένων του 2026 από το υπουργείο Εσωτερικών, τα εντονότερα προβλήματα υπογεννητικότητας στην περιφέρεια αντιμετωπίζουν:
1. Αιτωλοακαρνανία: Καμία γέννηση στους 29 από τους 31 δήμους.
2. Αρτα: Καμία γέννηση στους 12 από τους 14 δήμους.
3. Καστοριά: Καμία γέννηση στους 1 από τους 15 δήμους.
4. Εβρος: Καμία γέννηση στους 8 από τους 10 δήμους.
5. Εύβοια: Καμία γέννηση στους 23 από τους 26 δήμους.
6. Θεσπρωτία: Καμία γέννηση στους 9 από τους 10 δήμους.
7. Πιερία: Καμία γέννηση στους 12 από τους 13 δήμους.
8. Ροδόπη: Καμία γέννηση στους 11 από τους 12 δήμους.
9. Φλώρινα: Καμία γέννηση στους 10 από τους 11 δήμους
10. Κοζάνη: Καμία γέννηση στους 10 από τους 12 δήμους
Τα σοβαρά προβλήματα
Περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας (όπως η Φλώρινα, η Καστοριά και η Κοζάνη), της Θράκης (όπως ο Εβρος και η Ροδόπη), η κατεστραμμένη από τις πυρκαγιές Εύβοια, η υποβαθμισμένη Ηπειρος αλλά και περιοχές όπως η Αιτωλοακαρνανία αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Ακόμα κι αν λόγω ύπαρξης μαιευτηρίων κυρίως στις μεγάλες πόλεις καταγράφονται εκεί συχνά οι περισσότερες γεννήσεις στα ληξιαρχεία, κι όχι τόσο στους μικρότερους δήμους, τα προβλήματα είναι εντοπισμένα σε κάθε μορφή μετρήσεων. Το ίδιο, άλλωστε, συμβαίνει στο μεγαλύτερο μέρος της βόρειας Ελλάδας, όπως έδειξε και η τελευταία απογραφή.
Στην Ηπειρο, για παράδειγμα, μόνο στα Ιωάννινα παρατηρείται θετικό ισοζύγιο μεταξύ γεννήσεων (260) και θανάτων (196). Σε ολόκληρο το Ζαγόρι, την Κόνιτσα, το Πωγώνι και τα Τζουμέρκα οι γεννήσεις παραμένουν στο μηδέν. Παρόμοια η εικόνα και στην Αρτα. Η πόλη αντέχει σχετικά αλλά στους υπόλοιπους δήμους (Γ. Καραϊσκάκη, Κεντρικών Τζουμέρκων, Νικολάου Σκουφά) η λέξη «γέννηση» είναι άγνωστη για το 2026, με μοναδική εξαίρεση μία στο Κομπότι. Στην Πρέβεζα οι θάνατοι είναι 71 και οι γεννήσεις μόνο 2.
Ειδικοί και πολύτεκνοι
Βάσει αυτών των αδιαμφισβήτητων επίσημων δεδομένων από το υπουργείο Εσωτερικών για το α’ δίμηνο του 2026 και της διαπιστωμένης διόγκωσης του δημογραφικού προβλήματος στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες, η «δ» απευθύνθηκε σε ειδικούς επιστήμονες αλλά κι εκπροσώπους πολύτεκνων οικογενειών από περιοχές της Ελλάδας που «σβήνουν» μέρα με τη μέρα. Στόχος της έρευνάς μας είναι να αποτυπωθεί το πρόβλημα και να δοθούν εξηγήσεις για όσα συμβαίνουν ανά την επικράτεια, με την ελπίδα να αφυπνιστεί κάποτε η Πολιτεία προκειμένου να βρει αποτελεσματικές λύσεις προτού ερημωθεί όλη η επαρχία.
Β. Κοτζαμάνης: «Η μείωση άρχισε από το 1980»
Η δημογραφική κατάρρευση στην ύπαιθρο δεν συνιστά έκπληξη, αλλά το αποτέλεσμα μιας μακράς, αθόρυβης φθοράς. Ο Βύρων Κοτζαμάνης, καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), περιγράφει στη «δημοκρατία» μια εικόνα βαθιάς ανισορροπίας: σε πολλές δημοτικές ενότητες έχει απομείνει πληθυσμός γερασμένος, με ελάχιστους νέους, γεγονός που εκτινάσσει τους θανάτους και συμπιέζει τις γεννήσεις. Στον αντίποδα στις περιοχές όπου η διαφορά γεννήσεων – θανάτων είναι μικρότερη διατηρείται ακόμη μια στοιχειώδης δημογραφική ανανέωση.
Η εξέλιξη αυτή δεν είναι προϊόν της τελευταίας δεκαετίας, αλλά αποτέλεσμα μακράς πορείας. Η μεταπολεμική εσωτερική μετανάστευση προς αστικά κέντρα απογύμνωσε την περιφέρεια από νεότερες ηλικίες, αφήνοντας πίσω πληθυσμούς που γερνούσαν χωρίς ανανέωση. Το πρόβλημα επιτείνεται από τη «συρρίκνωση των γενεών» που φτάνουν σήμερα σε ηλικία τεκνοποίησης.
«Τα παιδιά που γεννήθηκαν από το 1980 μέχρι το 2000 είναι όλο και λιγότερα. Ας αναλογιστούμε πως το 1980 καταγράφηκαν 145.000 γεννήσεις και το 2000 καταγράφηκαν 100.000 γεννήσεις. Αρα, οι γεννήσεις δεν μειώθηκαν από χθες ή από την προηγούμενη δεκαετία, άρχισαν να μειώνονται από το 1980» σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι πλέον «φτάνουν σε ηλικία να κάνουν παιδιά» όλο και λιγότεροι.
Την ίδια στιγμή πίσω από τους αριθμούς γεννήσεων και θανάτων για τους πρώτους μήνες του 2026 αναδεικνύεται ένα πλέγμα εμποδίων: το υψηλό κόστος ανατροφής, η δυσκολία συνδυασμού εργασίας και οικογένειας, οι έμφυλες ανισότητες που επιβαρύνουν κυρίως τις γυναίκες, η οξυμένη στεγαστική κρίση και διάχυτη απαισιοδοξία για το μέλλον: «Αν και θα πρέπει να περιμένουμε τα επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. για όλο το 2026, το σίγουρο είναι ότι δεν υπάρχουν οι συνθήκες στη χώρα μας για να κάνει κανείς τον αριθμό των παιδιών που επιθυμεί. Οι νέοι βλέπουν το μέλλον γκρίζο και αβέβαιο» καταλήγει.
Κωνσταντίνος Ζαφείρης: «Η ανεπάρκεια του ελληνικού συστήματος διακυβέρνησης»
Η ύπαιθρος δεν σιωπά απλώς, αργοπεθαίνει. Και μαζί της αργοπεθαίνει κι ένα κρίσιμο κομμάτι της ίδιας της χώρας. Ο Κωνσταντίνος Ζαφείρης, καθηγητής Δημογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, περιγράφει μια πραγματικότητα που υπερβαίνει τα στατιστικά μεγέθη: η ελληνική περιφέρεια «έχει πλέον ερημώσει» όχι μόνο ως προς τον αριθμό των κατοίκων, αλλά κυρίως ως προς τη σύνθεσή τους. Σε δεκάδες οικισμούς κυριαρχεί ένας υπέργηρος πληθυσμός, χωρίς δημογραφικό μέλλον. Στον Εβρο, εκτός των μεγάλων οικισμών, οι νέοι κάτω των 30 ετών περιορίζονται κατά μέσο όρο σε μόλις 29 άτομα.
Η εικόνα είναι σκληρή, αφού χωριά που άλλοτε έσφυζαν από ζωή, σήμερα μοιάζουν εγκαταλειμμένα. «Τα βουνά έχουν αδειάσει και έχουν αρχίσει να αδειάζουν και οι πεδινές περιοχές. Οι νέοι τι να κάνουν; Φεύγουν από τα χωριά» σημειώνει, αποδίδοντας τη φυγή στην έλλειψη εργασίας και προοπτικής. Πρόκειται για έναν αυτοτροφοδοτούμενο μηχανισμό: όταν απομένουν κυρίως ηλικιωμένοι, οι θάνατοι πολλαπλασιάζονται και οι γεννήσεις εκμηδενίζονται. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μείωση πληθυσμού, αλλά αποσύνθεση κοινοτήτων.
Οι αιτίες, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι δομικές: ανύπαρκτες ευκαιρίες απασχόλησης, μικρός και μη βιώσιμος γεωργικός κλήρος κι ανεπαρκείς υποδομές. «Δεν μπορεί άνθρωπος να μείνει σε ένα χωριό που ο κοντινότερος γιατρός είναι μία ώρα με το αυτοκίνητο» τονίζει, αναδεικνύοντας τα όρια της καθημερινότητας.
Για τον ίδιο, η προοπτική, χωρίς παρέμβαση, είναι ζοφερή. «Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές είναι ότι η ύπαιθρος δεν πρέπει να αποψιλωθεί» συμπληρώνει, κάνοντας ωστόσο, σαφές, πως το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η διαχρονική αδράνεια. «Στην Ελλάδα συμβαίνει το εξής: αφήνουμε ένα πρόβλημα να διογκώνεται και στο τέλος προσπαθούμε να βρούμε λύση… Εδώ βλέπουμε την ανεπάρκεια του ελληνικού συστήματος διακυβέρνησης» επισημαίνει, για να καταλήξει με μια σαφή προειδοποίηση: «Η κατάσταση είναι δραματική και οι προβλέψεις δυσοίωνες».
Πρόεδρος Πολυτέκνων Εβρου: «Να δώσει κίνητρα το κράτος»
Στην ακριτική Ελλάδα το Δημογραφικό δεν αποτυπώνεται σε αριθμούς, αλλά σε μια σκληρή, καθημερινή πραγματικότητα εγκατάλειψης. Η πρόεδρος του Κεντρικού Συλλόγου Πολυτέκνων Ν. Εβρου «Ο Χριστός – Σωτήρ», Αγάπη Πετροπούλου, περιγράφει με σκληρό ρεαλισμό τις συνθήκες που επικρατούν στην ακριτική ύπαιθρο. «Η κατάσταση εδώ είναι πάνω από τραγική… Δεν έχουμε γεννήσεις, μόνο θανάτους» αναφέρει, εξηγώντας πως ολόκληρα χωριά ερημώνουν, σχολεία διατηρούνται οριακά και οι πολύτεκνες οικογένειες εκλείπουν, καθώς «δεν κάνει πλέον ο κόσμος τέταρτο παιδί, δεν μπορεί να αντεπεξέλθει».
Το πρόβλημα, όπως αναδεικνύεται, δεν είναι μόνο Δημογραφικό, αλλά βαθιά κοινωνικοοικονομικό: χωρίς εργασία, στέγη και σταθερότητα, η απόφαση για οικογένεια αναβάλλεται ή ακυρώνεται. «Αν το κράτος δεν βάλει γερά το χέρι στη τσέπη, να δώσει κίνητρα, δεν γίνεται» τονίζει, ζητώντας φοροελαφρύνσεις και ουσιαστική στήριξη από την Πολιτεία.
Νεκτάριος Μιλτιάδης: «Μη αναστρέψιμη τάση η ερήμωση»
Η υπογεννητικότητα δεν αποτελεί αιφνίδια κρίση για τη χώρα, αλλά αποτέλεσμα μιας πορείας δεκαετιών, που πλέον δεν αλλάζει. Ο Νεκτάριος Μιλτιάδης, ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, περιγράφει στη «δ» τη δημογραφική συρρίκνωση και την ερήμωση της υπαίθρου ως «μη αναστρέψιμη τάση». Το ζητούμενο, όπως τονίζει, δεν είναι αν θα αναστραφεί η πορεία, αλλά πώς θα διαχειριστεί η χώρα την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, με όρους ανθεκτικότητας και παραγωγικότητας.
Η αλυσίδα είναι αμείλικτη: οι ηλικιωμένοι που αποσύρονται από την αγροτική παραγωγή και η φυγή των νέων οδηγούν σε κατάρρευση της τοπικής οικονομίας και σε απουσία γεννήσεων. «Ετσι επιταχύνονται η εγκατάλειψη και η μη βιωσιμότητα οικισμών μέσα σε λίγες δεκαετίες» υποστηρίζει και προσθέτει: «Αυτή η τάση δεν ανατρέπεται για την Ελλάδα… Ο αριθμός του πληθυσμού δεν πρόκειται ποτέ να βελτιωθεί από εδώ και πέρα. Τα χωριά που καταγράφουν μηδενικές γεννήσεις δεν είναι βιώσιμα, θα πρέπει να εγκαταλειφθούν».
Η απάντηση, κατά τον ίδιο, δεν είναι δημογραφική ανάκαμψη, αλλά στρατηγική προσαρμογή που θα περιλαμβάνει ενίσχυση της εκπαίδευσης και νέο αγροτικό μοντέλο, με συγκέντρωση παραγωγής και αξιοποίηση τεχνολογίας. Διαφορετικά, όπως εξηγεί, ολόκληρες περιοχές κινδυνεύουν να σβήσουν από τον χάρτη.
Πρόεδρος Πολυτέκνων Ιωαννίνων: «Κινδυνεύει η κοινωνική συνοχή»
Το Δημογραφικό δεν καταρρέει από επιλογή των πολιτών, αλλά από την απουσία πολιτικής. «Ο Ελληνας και η Ελληνίδα θέλουν παιδιά… Ο λόγος που δεν κάνουν είναι ξεκάθαρος: το οικονομικό και η ανασφάλεια» υποστηρίζει ο πρόεδρος του Συλλόγου Πολυτέκνων Ιωαννίνων Κωνσταντίνος Μπαλωμένος, περιγράφοντας μία πραγματικότητα όπου η τεκνοποίηση μετατρέπεται από φυσική συνέχεια ζωής σε ρίσκο επιβίωσης. Για τον ίδιο, δεν πρόκειται για πρόβλημα «κουλτούρας», αλλά συνθηκών.
Στην πράξη, όπως αναφέρει, οι οικογένειες απευθύνονται στους συλλόγους όχι για ενίσχυση, αλλά για τα στοιχειώδη: θέρμανση, φάρμακα, βασικά αγαθά, αφού το κράτος, αντί για σταθερή δημογραφική στρατηγική, περιορίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. «Είμαι πολύ απογοητευμένος από το κεντρικό κράτος. Ακόμα και σε επίπεδο νομοθεσίας όλα γίνονται στην Αθήνα. Ο κόσμος της επαρχίας ταλαιπωρείται. Το θέμα είναι ότι δεν έχει καταφέρει το πολιτικό σύστημα διαχρονικά να καθιερώσει στην πατρίδα μας μια δημογραφική πολιτική, συνεχή, ολοκληρωμένη και αποτελεσματική. Αντιμετωπίζεται ο καρκίνος με μια ασπιρίνη;» διερωτάται.
Κομβικά εμπόδια παραμένουν το στεγαστικό κενό, η εργασιακή ανασφάλεια κι η αδυναμία συνδυασμού οικογένειας και επαγγελματικής ζωής. Το διακύβευμα, όπως τονίζει, είναι υπαρξιακό: χωρίς σταθερά κίνητρα και δομικές παρεμβάσεις η υπογεννητικότητα παγιώνεται. «Οι πολύτεκνες οικογένειες κάνουν αγώνα, δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν» καταλήγει, προειδοποιώντας ότι η δημογραφική κρίση δεν είναι απλώς αριθμοί, αλλά ζήτημα κοινωνικής συνοχής.