Εδώ και έναν μήνα Γάλλοι, Ρώσοι και Ισπανοί είχαν αποκαλύψει το δρομολόγιό του στη Μεσόγειο και την αποστολή του
Τρία δημοσιεύματα από τρεις διαφορετικές πηγές, με ημερομηνίες 31 Μαρτίου, 8 Απριλίου και 10 Απριλίου, προειδοποιούσαν. Εναν μήνα πριν βρεθεί στη Λευκάδα το ουκρανικό drone, ιστοσελίδες – δημόσια προσβάσιμες – είχαν αποκαλύψει το ουκρανικό σχέδιο για χτυπήματα στη Μεσόγειο. Γάλλοι, Ρώσοι και Ισπανοί γνώριζαν για τη δραστηριότητα ενός φορτηγού πλοίου των ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών, που είχε αναχωρήσει από την Οδησσό με προορισμό τη Μεσόγειο – και στόχο να συντονίσει χτυπήματα κατά του λεγόμενου σκιώδους στόλου μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου.
Απ’ ό,τι φαίνεται, γνώριζαν οι πάντες εκτός από την ελληνική κυβέρνηση, η οποία παρουσιάστηκε «αιφνιδιασμένη» από το γεγονός ότι ένα ουκρανικό μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας βρέθηκε να πλέει στη Μεσόγειο. Αφήνοντας ανοιχτά δύο ενδεχόμενα: είτε εγκληματική αμέλεια είτε εγκληματική αδιαφορία. Πρόκειται για πηγές που τυγχάνουν σοβαρής αξιολόγησης σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Το Intelligence Online δεν αποτελεί απλώς ειδησεογραφικό ιστότοπο.
Είναι γαλλικό εξειδικευμένο έντυπο αναφοράς που απευθύνεται σε επαγγελματίες της ασφάλειας, διπλωμάτες, αναλυτές ρίσκου και στελέχη υπηρεσιών πληροφοριών διεθνώς. Καλύπτει θεματικές όπως η δράση μυστικών υπηρεσιών, οι εξαγωγές όπλων, η κυβερνοκατασκοπία και οι ιδιωτικές εταιρίες παρακολούθησης. Απευθύνεται ακριβώς σε εκείνους που φέρουν επαγγελματική ευθύνη να ενημερώνονται – και να ενεργούν βάσει αυτής της ενημέρωσης.
Στις 31 Μαρτίου η συγκεκριμένη πηγή δημοσίευσε ανάλυση για τη δραστηριότητα της «Ομάδας 13» της ουκρανικής στρατιωτικής κατασκοπίας (GUR), μονάδας εξειδικευμένης σε μυστικές ναυτικές επιχειρήσεις. Το δημοσίευμα παρείχε λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο η Ουκρανία χρησιμοποιεί ένα bulk carrier που εκτελεί δρομολόγια από την Οδησσό ως κινητή βάση εκτόξευσης USV στη Μεσόγειο.
Στις 8 Απριλίου η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα επιβεβαίωσε τα ίδια στοιχεία κατά την εβδομαδιαία ενημέρωση Τύπου, με δηλώσεις που δημοσιεύτηκαν από το πρακτορείο TASS. Η Ζαχάροβα δεν περιορίστηκε στην καταγγελία της επιχείρησης. Επέκρινε ρητά τη διεθνή κοινότητα για την «ανεπαρκή αντίδρασή» της, τονίζοντας ότι η απουσία αξιολόγησης τροφοδοτεί την αύξηση ένοπλων επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων κατά παράβαση του Διεθνούς Ναυτικού Δικαίου.
Επισήμανε δε αυτό που χαρακτήρισε «διπλό μέτρο»: ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων Βρετανίας και Γαλλίας, προωθούν στον ΟΗΕ και τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό ψηφίσματα που καταδικάζουν επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στον Κόλπο, ενώ την ίδια ώρα αδιαφορούν για ανάλογες απειλές που εκδηλώνονται στη Μεσόγειο. Οταν η Μόσχα αισθάνεται την ανάγκη να καταγγείλει δημοσίως μια επιχείρηση, σημαίνει ότι η σχετική πληροφορία έχει ήδη διαδοθεί ευρέως.
Στις 10 Απριλίου, η ισπανική εφημερίδα «El País» δημοσίευσε ρεπορτάζ που ανέφερε την παρουσία άνω των 200 Ουκρανών στρατιωτικών σε βάσεις στη Ζάβια και τη Μισράτα της Λιβύης, καθώς και επιχειρήσεις με Magura σε διεθνή ύδατα μεταξύ Μάλτας και Ελλάδας. Απ’ ό,τι φαίνεται, το είχαν μάθει όλοι εκτός από εμάς.
Η λειτουργία του
Η επιχειρησιακή λογική της μεθόδου είναι απλή. Ενα φορτηγό πλοίο δεν προκαλεί υποψίες. Κινείται σε διεθνή ύδατα, εκτοξεύει έναν αριθμό USV και συνεχίζει αμέσως το δρομολόγιό του. Πίσω από τα ενδεχομένως σκουριασμένα εξωτερικά ύφαλά του μπορεί να λειτουργεί ως κέντρο επιτήρησης της Μεσογείου, εξοπλισμένο με συστήματα τελευταίας τεχνολογίας. Το drone κάνει τη δουλειά του. Το πλοίο έχει ήδη φύγει.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι πρώτες πληροφορίες που κυκλοφόρησαν μετά τον εντοπισμό του Magura κοντά στη Λευκάδα έκαναν λόγο για αποφόρτωσή του από πλοίο. Εφόσον αυτό επιβεβαιωθεί, πρόκειται για μέθοδο που είχε ήδη περιγραφεί αναλυτικά και δημοσίως εβδομάδες νωρίτερα.
Τα ερωτήματα
Τα ερωτήματα προς τις αρμόδιες Αρχές παραμένουν σαφή. Υπήρξε εντολή παρακολούθησης ύποπτων φορτηγών πλοίων στα όρια και πέριξ των ελληνικών χωρικών υδάτων; Είχαν αξιολογηθεί τα σχετικά δημοσιεύματα ήδη από το τέλος Μαρτίου; Υπήρξε οδηγία αυξημένης επιτήρησης για ύποπτα σκάφη στο Ιόνιο; Και αν ναι, ποια ήταν τα αποτελέσματά της; Ο αιφνιδιασμός αποτελεί πολυτέλεια με σημαντικό κόστος. Στην προκειμένη περίπτωση, το κόστος δεν περιορίζεται στην αξιοπιστία των αρμόδιων Αρχών – αφορά το κατά πόσο η Ελλάδα διαχειρίζεται με τη δέουσα σοβαρότητα τον ρόλο της σε μια θαλάσσια ζώνη που έχει μετατραπεί σε ενεργό πεδίο μυστικών επιχειρήσεων.
Εχθρός με αποδείξεις ο Ζελένσκι, οφείλει να δώσει εξηγήσεις
Στις 13 Μαΐου, η ουκρανική εταιρία UFORCE, η μοναδική κατασκευάστρια των USV κλάσης Magura, εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία αρνείται ότι το drone της Λευκάδας ανήκει στη σειρά προϊόντων της. «Αν και έχει επιφανειακή οπτική ομοιότητα με συστήματα τύπου Magura, ο σχεδιασμός, η κατασκευή και οι τεχνικές προδιαγραφές του δεν αντιστοιχούν σε καμία έκδοση της σειράς μας» ανέφερε εκπρόσωπος της εταιρίας.
Πρόσθεσε δε ότι «η UFORCE δεν έχει παράγει ποτέ έκδοση V3 – ένα τέτοιο μοντέλο δεν υπάρχει». Κι όμως, ο ισχυρισμός αυτός δεν είναι από μόνος του αρκετός για να κλείσει το θέμα. Στον κόσμο των μυστικών επιχειρήσεων η αληθοφανής άρνηση -το λεγόμενο plausible deniability- δεν είναι σύμπτωση. Είναι σχεδιασμός. Drones που προορίζονται για επιχειρήσεις εκτός εδάφους φέρουν συχνά τροποποιήσεις ακριβώς για αυτόν τον λόγο: ώστε ο κατασκευαστής να μπορεί να αρνηθεί, ο χειριστής να παραμένει αδιάγνωστος και η χώρα προέλευσης να κρατά ανοιχτή τη διπλωματική διέξοδο. Η ύπαρξη «διαφορών» δεν αποδεικνύει ότι το σκάφος δεν είναι ουκρανικό – μπορεί να αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο.
Το Κίεβο, από την πλευρά του, δήλωσε, μέσω του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών Heorhii Tykhyi, ότι «δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν το drone με Ουκρανούς χειριστές» και ότι είναι «ανοιχτό σε συνεργασία με την ελληνική πλευρά». Καλώς. Αν η UFORCE και το ουκρανικό κράτος θέλουν να γίνουν πιστευτά, η απάντηση δεν είναι μια ανακοίνωση Τύπου – είναι η ενεργή, πλήρης και διαφανής συνεργασία με τις ελληνικές Αρχές, ώστε να διαπιστωθεί με βεβαιότητα πού, πότε και από ποιον κατασκευάστηκε το συγκεκριμένο σκάφος.