Εδώ και χρόνια, και πιο συγκεκριμένα από το 1974, αμέσως μετά την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, έχει ξεκινήσει η αμφισβήτηση της θαλάσσιας και εναέριας κυριαρχίας στο Αιγαίο.
- Από τον Θεοφάνη Μαλκίδη*
Οι συνεχείς παραβιάσεις, η προκλητική δράση των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων σε αέρα και θάλασσα έχει ξεπεράσει κάθε όριο και λογική και αποτελεί ζήτημα ασφάλειας, συνέχειας και επιβίωσης για το έθνος μας.
Στο πλαίσιο αυτό χρησιμοποιείται κάθε μέσο, πόρος και παράγοντας προκειμένου η Τουρκία να δημιουργήσει τετελεσμένα και να προκαλέσει δεδομένα που θα αναφέρονται σ΄αυτήν. Από την έρευνα και τη διάσωση (Ιμια), την εκμετάλλευση του εθνικού πλούτου (Κάσος), την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (Καστελόριζο), την ενεργειακή σύνδεση της ηπειρωτικής χώρας με τα νησιά, μέχρι τα θαλάσσια πάρκα και την αλιεία. Ειδικά το ζήτημα της αλιείας και της τουρκικής πολιτικής, πρέπει να αναλυθεί και να παρθούν οι ανάλογες αποφάσεις που αφορούν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και την προάσπιση της εθνικής κυριαρχίας.
Είναι γεγονός ότι η παρουσία και η δράση των Τούρκων αλιέων (όπως για παράδειγμα σε ευαίσθητα σημεία όπως η βραχονησίδα Τζουράφα της Σαμοθράκης στο βορειοανατολικό Αιγαίο, μέχρι την Κάλυμνο, το σύμπλεγμα της Μεγίστης, αλλά και το κεντρικό Αιγαίο) δεν είναι τυχαία ή απλώς «επαγγελματική». Η πραγματικότητα είναι ότι οι Τούρκοι ψαράδες χρησιμοποιούνται ως «εμπροσθοφυλακή» ή ως εργαλείο μιας οργανωμένης κρατικής εθνικιστικής στρατηγικής της Αγκυρας και συγκεκριμένα της αλιευτικής συνιστώσας της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Το μοτίβο είναι συγκεκριμένο και έχει δύο όψεις: Η μία αφορά την παράνομη αλιεία εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, πολλές φορές σε περιόδους όπου δεν επιτρέπεται η αλιεία -λόγω αναπαραγωγής- από ευρωπαϊκούς και ελληνικούς κανόνες, και η αποχώρηση προκειμένου τα αλιεύματα να εκφορτωθούν στην Τουρκία. Σ΄ αυτό το πλαίσιο έχουν καταγγελθεί περιστατικά όπου Τούρκοι ψαράδες πυροβόλησαν στον αέρα κατά τη διάρκεια επαφής με Ελληνες αλιείς. Η άλλη είναι όταν ένα τουρκικό αλιευτικό εισέρχεται στα ελληνικά χωρικά ύδατα, προκαλείται επεισόδιο ή παρενόχληση, και αμέσως επεμβαίνει η τουρκική ακτοφυλακή ή το τουρκικό πολεμικό ναυτικό προκειμένου να γκριζάρει την περιοχή και να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία στην πράξη.
Προβλεπόμενες συνθήκες
Η βαθμιαία άνοδος της τουρκικής παρουσίας -τόσο με πολεμικά σκάφη όσο και με σκάφη της ακτοφυλακής- αποσκοπεί στη δημιουργία τετελεσμένων, παρακάμπτοντας πλήρως το έτσι κι αλλιώς καταπατημένο από την Τουρκία Διεθνές Δίκαιο και τις προβλεπόμενες συνθήκες. Ετσι, οι Τούρκοι αλιείς δρουν χωρίς να δεσμεύονται από κανόνες, λειτουργώντας ουσιαστικά ως μοχλός πίεσης, αποτελώντας και αυτοί μέρος της πολιτικής της Τουρκίας στο Αιγαίο, υλοποιώντας το σχέδιο του τουρκικού αναθεωρητισμού και της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η Τουρκία επιχειρεί συστηματικά να δημιουργήσει γκρίζες ζώνες και να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο. Ετσι η Αγκυρα, εκτός από το casus belli για τη μελλοντική επέκταση των χωρικών υδάτων από την Ελλάδα, την έκδοση παράνομων Navtex ή τη διεξαγωγή ερευνών, προκειμένου να εμποδίσει την Ελλάδα από το να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματά της που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), χρησιμοποιεί και τους Τούρκους αλιείς για επιπλέον πίεση.
Οι κινήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο Πέλαγος αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας». Η Τουρκία δεν επιδιώκει απλώς μια διμερή διευθέτηση, όπως άλλωστε μας προέτρεψε να προβούμε ο Ερντογάν στην πρόσφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα, αλλά την πλήρη ανατροπή του status quo στην περιοχή, στοχεύοντας στον εγκλωβισμό των ελληνικών νησιών τόσο του βορειοανατολικού Αιγαίου (όπως η Σαμοθράκη, η Λήμνος και η Θάσος) όσο και του νοτιοανατολικού (Καστελόριζο) και στον έλεγχο των ενεργειακών και ναυτιλιακών περασμάτων. Η τουρκική πίεση στο Αιγαίο με την αλιευτική «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι αποκομμένη, αλλά λειτουργεί συνδυαστικά με τη συνολική πολιτική της Αγκυρας ενάντια στον Ελληνισμό.
Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα ακολουθεί μια «κατευναστική» πολιτική, με τη διατήρηση των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο να οδηγεί σε υποχωρήσεις όχι μόνο σε μείζονα ζητήματα υψηλής πολιτικής και εθνικής κυριαρχίας, αλλά και σε αυτά της καθημερινότητας και οικονομίας, αφού η δράση της αλιευτικής «Γαλάζιας Πατρίδας» υποσκάπτει την επιβίωση χιλιάδων Ελλήνων αλιέων. Το ζήτημα της παράνομης αλιείας από τους Τούρκους στο Αιγαίο είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, ασφάλειας και μίας ακόμα μορφής υβριδικού πολέμου. Και είναι επόμενο ότι οι λύσεις δεν μπορούν να είναι μόνο τεχνοκρατικές ή απλώς διαχειριστικές, αλλά πολιτικές και στρατιωτικές/επιχειρησιακές.
Η Ελλάδα οφείλει να απαντήσει με απόλυτη αυστηρότητα απέναντι στην υπονόμευση της δραστηριότητας του ελληνικού αλιευτικού στόλου, να προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών της υδάτων στα δώδεκα ναυτικά μίλια και να αναδείξει τη στρατηγική σημασία του Αιγαίου ως αναχώματος απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις. Ως εκ τούτου, η πρώτη λύση είναι η αλλαγή στάσης της ελληνικής πλευράς, συνεπώς μηδενική ανοχή στις παραβιάσεις, άμεση επέμβαση του Λιμενικού Σώματος και του Πολεμικού Ναυτικού και επιβολή του νόμου (συλλήψεις, κατασχέσεις σκαφών και αλιευμάτων, επιβολή προστίμων) εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Δεν μπορεί ένα τουρκικό αλιευτικό να φτάνει στην Τήνο και να κάνουμε ότι δεν συμβαίνει τίποτα!
Η ελληνική πολιτική ηγεσία πρέπει να σταματήσει να αντιμετωπίζει τις εισβολές των Τούρκων ψαράδων ως απλές ιδιωτικές/επαγγελματικές παραβάσεις ή ως τυχαία γεγονότα. Πρέπει να αναγνωριστεί ότι πρόκειται για οργανωμένη κρατική στρατηγική της Τουρκίας (υβριδική απειλή) που αποσκοπεί στη δημιουργία γκρίζων ζωνών και να αντιμετωπιστεί με ανάλογα αμυντικά/αποτρεπτικά μέσα. Είναι καθήκον του ελληνικού κράτους η απόλυτη θωράκιση των Ελλήνων ψαράδων στα νησιά και τις βραχονησίδες. Οι Ελληνες αλιείς πρέπει να είναι -και να αισθάνονται- ασφαλείς να ασκήσουν το δύσκολο και επίπονο επάγγελμά τους, καθώς και η δική τους παρουσία στο πέλαγος, στις θάλασσές μας, αποτελεί έμπρακτη επιβεβαίωση της ελληνικής κυριαρχίας.
Οι ιδέες ή οι προτάσεις που επιδιώκουν να λύσουν το πρόβλημα μέσω «περιβαλλοντικών ζωνών» ή «θαλάσσιων πάρκων», χωρίς αυτές να συνοδεύονται από ξεκάθαρη επίδειξη εθνικής ισχύος, είναι ανεδαφικές και δεν δίνουν καμία προοπτική. Αν η Ελλάδα απλώς απαγορεύσει την αλιεία σε κάποιες περιοχές για να «ηρεμήσει τα πνεύματα», ουσιαστικά θα κάνει πίσω, αφήνοντας το Αιγαίο στην τουρκική αυθαιρεσία και παρανομία. Ετσι, η λύση απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό, με όποια μορφή λαμβάνει αυτός («Γαλάζια Πατρίδα»), είναι η πλήρης άσκηση, με την ανάλογη πολιτική, διπλωματική, στρατιωτική, αεροπορική και ναυτική προετοιμασία, όλων των δικαιωμάτων μας!
*Διδάκτορας Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών