Πολιτισμός της αυταρέσκειας
Το Υπουργικό δίδυμο στο Υπουργείο Πολιτισμού προβάλλει το σαθρό επιχείρημα του αριθμού των αρχαιολογικών μουσείων και χώρων πού αποδόθηκαν (μωροφιλόδοξος νεολογισμός) στο κοινό τα τελευταία χρόνια
Τό ἐπαναλαμβάνουν φιλοκυβερνητικοί παράγοντες, «δημοσιογράφοι» καί δημοσιολογοῦντες καί ὁ ἴδιος ὁ κ. Μητσοτάκης στά ἐγκαίνια τῆς ΔΕΘ.
Θά περίμενε κανείς πώς ἡ πρωτοτυπία τῶν μουσείων, ἡ ἑλκυστικότητα, ἡ ἀπήχηση καί τό ἀποτύπωμα τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων καί μνημείων στήν ἑλληνική κοινωνία καί τούς ἐπισκέπτες τῆς χώρας θά γίνονταν ἀντιληπτή τόσο στόν δημόσιο διάλογο ὅσο καί στόν ἀριθμό τῶν ἐπισκεπτῶν.
- Τῆς Ταρσῆς Σιλαίου
Δυστυχῶς, φαίνεται πώς εἴτε τά μουσεῖα, τά μνημεῖα καί οἱ χῶροι δέν εἶναι καλοί, εἴτε οἱ διαχειριστές τους εἶναι πλήρως ἀνίκανοι νά τά προβάλουν μέ ἑλκυστικό τρόπο. Κάτι δέν πάει καλά καί ὑπάρχουν ἀποδείξεις. Οἱ ἀριθμοί! Σέ χρονιές-σταθμούς γιά τόν ἑλληνικό τουρισμό, οἱ ἐπισκέπτες σέ μουσεῖα καί χώρους βαίνουν μειούμενοι (βλ. https://www.statistics.gr/documents/20181/ 80e4825e-888a-f220-e891-7319801068a1, σελ. 4).
Ἡ σύγκριση μεταξύ 2024 καί 2025 εἶναι ἀρνητική καί ἡ πτώση συνεχίζεται καί τό 2026, πτώση πού ἀγγίζει καί τό μνημεῖο-σύμβολο τῆς χώρας, δηλαδή τήν Ἀκρόπολι τῶν Ἀθηνῶν. Ἄν ὅμως δέν εἶσαι ἱκανός νά προσελκύσεις ἐπισκέπτες, πρός τί ὁ περιφερόμενος θίασος τῆς ἡγεσίας τοῦ ΥΠΠΟ πρός ἀπόδοση μνημείων, ἀνακαινισμένων μουσείων (δέν ἔχουμε ἀνέγερση ἀρχιτεκτονικά ἐνδιαφερόντων μουσείων), χώρων καί μνημείων;
Σέ τί ἔχει διαφοροποιηθεῖ τό πολιτιστικό προϊόν τῆς χώρας αὐτά τά ἑπτά χρόνια διαχείρισης ἀπό τό ἀμετακίνητο δίδυμο; Ποιά ἦταν ἡ δράση, ἡ περιοδική ἔκθεση, ἡ καινοτόμος καί πρωτότυπη μόνιμη ἔκθεση πού συζητήθηκε στά διεθνῆ μέσα καί προκάλεσε ρεῦμα πρός τή χώρα; Ποιά ἦταν ἡ πρωτοβουλία γιά ἐπιστημονική ὄσμωση, κοινωνική ἐγρήγορση, διάδοση στήν Ἑλλάδα καί τό ἐξωτερικό τῶν ἐπιτυχιῶν καί τῶν κατορθωμάτων τῆς ἑλληνικῆς κοινότητας, διαχειριστῶν τῆς ὑλικῆς μνήμης; ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΚΑΜΜΙΑ! Τά μνημεῖα πουλᾶνε τόν ἑαυτό τους μέ τήν ἀξία τους καί χωρίς νά τούς ἔχουν προσδώσει κάτι ἰδιαίτερο οἱ σύγχρονοι διαχειριστές τους. Ἡ ἀποτυχία τῆς χώρας νά δημιουργήσει νέους προορισμούς στόν τουρισμό εἶναι ἄμεσα συνδεδεμένη μέ τήν ἀποτυχία της νά προβάλει ἕνα ἄλλο μοντέλο διαχείρισης τῆς πολιτιστικῆς της κληρονομιᾶς καί τοῦ σύγχρονου πολιτισμοῦ της.
Οἱ χρηματοδοτήσεις εὐρωπαϊκῶν σχημάτων (ΤΑΑ, ΕΣΠΑ) ἐπιτρέπουν τις ἐπεμβάσεις, κάτι πού γίνεται τά τελευταῖα 40 χρόνια, ἀπό τήν ἐποχή τῶν περίφημων Μεσογειακῶν Ὁλοκληρωμένων Προγραμμάτων (ΜΟΠ) τοῦ Ἀνδρέα Παπανδρέου. Τίποτε νέο δέν ἔχει συνεισφέρει ἡ παροῦσα ἑπταετής διαχείριση. Ἀντιθέτως, ἡ ἄκριτη ἐπιθυμία ἐπίδειξης ἱκανότητας ἀπορρόφησης κονδυλίων στό ἀφεντικό τοῦ Μαξίμου ἔχει ὁδηγήσει καί σέ κακοποίηση μνημείων, ὅπως τῆς Βασιλικῆς Β΄ τῶν Φιλίππων σέ χῶρο ἐγγεγραμμένο στόν Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιᾶς τῆς UNESCO ἤ καταστροφικές γιά τό τοπίο καί τό μνημεῖο ἐπεμβάσεις, ὅπως ἡ ἀθλιότητα τοῦ τελεφερίκ στή Μονεμβασιά.
Εἶναι ἐπίσης γνωστό ἀπό τήν ἐμπειρία παλαιότερων ἐπεμβάσεων πώς καμμία βελτίωση δέν ἔχει ὑπάρξει στόν τρόπο διαχείρισης τῶν ὁλοκληρωμένων ὑποδομῶν, μέ ἀποτέλεσμα σέ ἐλάχιστα χρόνια νά ἔχουν ἀνάγκη νέων ἐπεμβάσεων γιά τή «σωτηρία» των. Μουσεῖα παραμένουν δίχως θέρμανση τόν χειμῶνα, χῶροι μένουν χωρίς φροντίδα γιά τόν ἔλεγχο τῆς βλάστησης, αἴθουσες καί ὁλόκληρα μουσεῖα παραμένουν κλειστά γιά ἑβδομάδες ἀπό ἔλλειψη προσωπικοῦ.
Τό βασικώτερο ὡστόσο εἶναι πώς τά ἔργα αὐτά παραμένουν οἰκοδομικές ἐπεμβάσεις χωρίς ψυχή καί πρόγραμμα διαχείρισης καί διάχυσης τῆς γνώσης στίς τοπικές κοινωνίες. Δέν ὑπάρχουν ἐμπνευσμένες δράσεις σέ αὐτά, ἐκπαιδευτικά προγράμματα, ἐκδηλώσεις πού θά προσελκύσουν τό ἐνδιαφέρον καί νά ἐμπλουτίσουν την καθημερινότητα τῶν ἀνθρώπων ὅλο τόν χρόνο καί ὄχι μόνον ὅταν ἐπιπλέουν καρπουζόφλουδες στή θάλασσα. Ἔτσι δικαιολογεῖται καί τό ὅτι ἐνῷ ἡ χώρα ὑποδέχεται ἑκατομμύρια ἐπισκεπτῶν καί οἱ κάτοικοι, ἰδιαίτερα ἐκτός Λεκανοπεδίου, ἔχουν περιορισμένες εὐκαιρίες (ἄς δεῖ κανείς ποῦ βρίσκονται οἱ δημόσιες ὑποδομές καί ποῦ κατευθύνονται οἱ πόροι) γιά ποιοτική ψυχαγωγία, οἱ ἀρχαιολογικοί χῶροι καί τά μουσεῖα χάνουν ἐπισκέπτες, τάση πού, ἄν συνεχιστεῖ, θά θέσει ἐκ τῶν πραγμάτων τό ἐρώτημα: Ποιό τό νόημα;
Ποιός ὁ λόγος νά στηθεῖ ἕνας ἀκόμη ἐκθεσιακός χῶρος στή Θεσσαλονίκη, πού λέει τά ἴδια ἀκριβῶς πράγματα μέ τό Ἀρχαιολογικό Μουσεῖο καί τόν Λευκό Πύργο, ἄν αὐτός δέν καταφέρει νά προσελκύσει πάνω ἀπό κάποιες δεκάδες χιλιάδες ἐπισκέπτες τόν χρόνο; Ἤδη αὐτή τή στιγμή, τίς περισσότερες μέρες τῆς ἑβδομάδας, οἱ φύλακες εἶναι περισσότεροι ἀπό τούς ἐπισκέπτες.
Ἡ κληρονομιά, γιά νά γίνει μηχανισμός προόδου καί ἀναψυχῆς γιά γηγενεῖς καί ἐπισκέπτες καί ἐργαλεῖο προβολῆς τῆς χώρας, χρειάζεται πολύ πιό ἐνδιαφέρουσες προτάσεις. Δέν ὑπῆρξε ὁ σχεδιασμός τῆς προβολῆς νέων προορισμῶν μέ συστηματική δουλειά καί ἐπιμονή. Ἡ ἀποτυχία τῆς Ἠμαθίας νά ξεφύγει ἀπό τό Μουσεῖο/Τούμπα τῶν Βασιλικῶν Τάφων στή Βεργίνα, παρά τίς ἐπενδύσεις θηριωδῶν ποσῶν σέ πολιτιστικές ὑποδομές, ἀποτελεῖ χαρακτηριστικό παράδειγμα τῆς λογικῆς νά τρέχει ὁ παρᾶς καί δέ μᾶς νοιάζει ποιός θά’ ρθει φουκαρᾶς. Ἄς μελετήσουν τά προγράμματα τῶν πολυήμερων ἐκδρομῶν γιά νά τό ἐπιβεβαιώσουν.
Οὔτε τά τμήματα ἐπειγόντων περιστατικῶν εἶναι γυψοσανίδες χωρίς προσωπικό, οὔτε τά μουσεῖα εἶναι προθῆκες χωρίς ἐπισκέπτες. Κάτι δέν γίνεται καλά στό «ἐπιτυχημένο» ΥΠΠΟ καί τό ἀποτέλεσμα εἶναι ἕνας πολιτισμός τῆς ἀπαρέσκειας!
ΠΗΓΗ: estianews.gr
