Με περισσότερα από σαράντα χρόνια αδιάλειπτης πορείας στο θέατρο, ο Γιώργος Φρατζεσκάκης συνεχίζει να δημιουργεί με την ίδια ανησυχία και αγάπη για τη σκηνή. Ηθοποιός, σκηνοθέτης και ιδρυτής του θεάτρου Eliart, μιλά για τις σημαντικές συναντήσεις της καριέρας του, τη βαθιά σχέση του με το παιδικό θέατρο και τη γοητεία των έργων μυστηρίου.
- Από τον Ηλία Μαραβέγια
Μετρώντας περισσότερα από σαράντα χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στο θέατρο, ο Γιώργος Φρατζεσκάκης παραμένει ανήσυχος, δημιουργικός και βαθιά αφοσιωμένος στην τέχνη που υπηρετεί. Ηθοποιός, σκηνοθέτης και άνθρωπος με διαρκή αναζήτηση, μιλά στο «Enjoy» για τα πρώτα του βήματα, τις καθοριστικές συναντήσεις με σπουδαίες μορφές του θεάτρου, τη μεγάλη του αγάπη για το παιδικό κοινό και τη δημιουργία του θεάτρου Eliart, που αποτελεί το καλλιτεχνικό του καταφύγιο.
Σαράντα τρία χρόνια στο θέατρο. Τι είναι αυτό που σας κρατά τόσο ζωντανό και ανήσυχο;
Ξέρετε, κάνουμε μια δουλειά από την οποία δεν μπορεί να λείπει αυτό το στοιχείο. Δεν είμαστε σε ένα συγκεκριμένο μέρος, κάνοντας κάτι για οκτώ ώρες που επαναλαμβάνεται καθημερινά. Στη δική μας δουλειά τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο ασχολούμαστε με έναν διαφορετικό συγγραφέα, πηγαίνουμε σε άλλον θεατρικό χώρο, γνωρίζουμε νέους συνεργάτες με άλλες ιδέες. Εγώ ειδικά επειδή σκηνοθετώ κιόλας, μπαίνω κάθε φορά σε έναν άλλον κόσμο: τον κόσμο του συγγραφέα και του έργου που επιλέγω. Ολο αυτό δεν μπορεί παρά να σε κρατά σε εγρήγορση, να σου δίνει ζωντάνια. Φυσικά παίζει ρόλο και η προσωπική σου διάθεση. Εγώ, μάλλον, την έχω…
Θυμάστε την πρώτη φορά που ανεβήκατε στη σκηνή;
Η πρώτη φορά ήταν σε μια παράσταση με τους μαθητές της δραματικής σχολής, στο έργο του Τενεσί Ουίλιαμς «Προς κατεδάφιση», με την Αννέτα Παπαθανασίου. Δεν είχα, τότε, επίγνωση ούτε του φόβου ούτε του τρακ ούτε της ευθύνης, που έρχεται με τα χρόνια. Ημουν μόλις 16,5 ετών. Μεγαλώνοντας έρχεται η συνειδητοποίηση της ευθύνης απέναντι σε αυτό που παρουσιάζεις στο κοινό. Κι όταν περνάς από την ηθοποιία στη σκηνοθεσία -μιλώ πάντα για τον εαυτό μου-, η ευθύνη μεγαλώνει ακόμα περισσότερο, γιατί αυτό που θέλεις να προσφέρεις πρέπει να είναι πραγματικά άρτιο.
Ο Δημήτρης Χορν σάς άνοιξε μια πόρτα στην τέχνη. Τι δεν θα ξεχάσετε ποτέ από αυτόν;
Ηταν απίστευτα λαμπερός ως άνθρωπος, δεν θα μιλήσω εγώ για τον ηθοποιό Χορν. Εκείνος που γνώρισα στα παρασκήνια ήταν ένας άνθρωπος που με συμπάθησε και μου έδωσε το ελεύθερο να τον επισκέπτομαι. Κι εγώ, βέβαια, δεν έχανα ευκαιρία. Απορώ πού έβρισκα, τότε, το θάρρος να τον επισκέπτομαι τόσο συχνά και να μου μιλά ανάμεσα στις παραστάσεις, να μου δίνει συμβουλές που για μένα ήταν ακόμα ένα σπουδαίο μάθημα θεάτρου. Είχα την τύχη όλα αυτά να «γράψουν» μέσα μου. Από εκείνον κατάλαβα πως το θέατρο δεν είναι μόνο να είσαι καλός ηθοποιός -που φυσικά πρέπει να είσαι-, αλλά να έχεις ήθος, επαγγελματισμό, να σε «θέλει» η σκηνή και να διατηρείς την αγωνία για το αν αυτό που κάνεις αρέσει, χωρίς αλαζονεία.
Τι σας δίδαξε ο Δημήτρης Ποταμίτης;
Ο Δημήτρης Ποταμίτης ήταν μπροστά από την εποχή του. Διανοούμενος, βαθιά καλλιεργημένος, με τεράστια γνώση της τέχνης του. Ηταν, νομίζω, μοναχικός χαρακτήρας. Κάναμε όμως πολλή παρέα, γιατί μου έδωσε την ευκαιρία να παίξω στην «Ερωτική Τριλογία» του Χάρβεϊ Φέρστιν, ένα έργο πολύ προχωρημένο για την εποχή του. Η δουλειά του στο θέατρο Ερευνας ήταν πρωτοποριακή. Στάθηκα πολύ τυχερός που τον συνάντησα στα πρώτα μου βήματα.
Ασχοληθήκατε επί χρόνια με το παιδικό θέατρο. Τι σας συγκινεί περισσότερο στους λιλιπούτειους θεατές;
Η παιδική σκηνή Κιβωτός υπήρξε πρότυπο για το υπουργείο Παιδείας και από εκεί πέρασαν χιλιάδες παιδιά. Παρουσιάσαμε έργα του Μυριβήλη, του Οσκαρ Ουάιλντ, δικά μου, με μουσικές των Θεοδωράκη, Λοΐζου, Κουγιουμτζή. Τα παιδιά είναι άγραφο χαρτί. Θα σου πουν με απόλυτη ειλικρίνεια αν τους άρεσε ή όχι. Είναι συγκινητικό, αν όχι συγκλονιστικό, να βλέπεις ένα παιδί να μη θέλει να φύγει από το θέατρο και να ζητά να ξαναδεί την παράσταση.
Το θέατρο Eliart είναι το καλλιτεχνικό «σπίτι» σας. Πώς προέκυψε;
Με την Αννέτα Παπαθανασίου αναζητούσαμε έναν χώρο για να τον μετατρέψουμε σε θέατρο. Εδώ ήταν ένα παλιό συνεργείο και το διαμορφώσαμε σε σκηνή. Ετσι δημιουργήθηκε το Eliart. Καταφέραμε να φτιάξουμε έναν ζεστό χώρο, όπως μας λένε, και να αποκτήσουμε ένα κοινό που μας ακολουθεί στα έργα που ανεβάζουμε, κυρίως αστυνομικά και μυστηρίου. Στόχος μας είναι οι προσεγμένες δουλειές με σεβασμό στο έργο και στους θεατές.
Γιατί πιστεύετε ότι το κοινό διψά για μυστήριο και ανατροπές;
Είναι ένας διαφορετικός τρόπος διασκέδασης. Ακονίζει το μυαλό, λειτουργεί σαν παιχνίδι. Το κοινό συμμετέχει ενεργά.
Στον «Τέλειο φόνο» είστε επιθεωρητής, στο «Αθώος ή ένοχος» δικηγόρος υπεράσπισης. Ποιον ρόλο απολαμβάνετε περισσότερο;
Και οι δύο έχουν ενδιαφέρον. Ο συνήγορος υπεράσπισης «μαγειρεύει» τα στοιχεία για να αθωώσει τον κατηγορούμενο. Ο επιθεωρητής αναζητά την αλήθεια. Εχω αγαπήσει ιδιαίτερα τον ρόλο του Μπάρινγκτον στο «Αθώος ή ένοχος», γιατί το παίζουμε τέταρτη χρονιά με έναν θίασο δεμένο και αγαπημένο. Ο επιθεωρητής στον «Τέλειο φόνο» είναι το καινούργιο που με εξιτάρει.
Σας έχει αιφνιδιάσει η απόφαση του κοινού;
Ναι, ιδιαίτερα όταν ψηφίζουν παιδιά ή άνθρωποι άλλης κουλτούρας. Μας εντυπωσιάζουν συχνά οι επιλογές τους.
Σήμερα καταδικάζουμε πιο εύκολα απ’ ό,τι κατανοούμε;
Δυστυχώς, ναι. Σηκώνουμε εύκολα το δάχτυλο, χωρίς να προσπαθούμε να δούμε τα πράγματα από την πλευρά του άλλου.
Εχετε κινηματογραφικό παρελθόν με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο;
Ναι, στα πρώτα μου βήματα. Θυμάμαι δύσκολα γυρίσματα στην Αιδηψό, καταχείμωνο, με καλοκαιρινά ρούχα. Ο Αγγελόπουλος είχε τρομερή επιμονή μέχρι να πάρει το πλάνο που ήθελε. Αυτή η επιμέλεια και η αναζήτηση του «τέλειου» πέρασαν και στις δικές μου δουλειές.
Τα επόμενα σχέδιά σας;
Από τις 16 Μαρτίου ανεβαίνουμε στη Θεσσαλονίκη για τρεις εβδομάδες με τον «Τέλειο φόνο» (Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή). Παράλληλα συνεχίζεται το «Αθώος ή ένοχος» στο Eliart κάθε Δευτέρα και Τρίτη.
