Ο συναγερμός δεν είχε μπαταρίες (!), με αποτέλεσμα να μη λειτουργεί σωστά το σύστημα ασφαλείας, οι κασέτες στις κάμερες κλειστού κυκλώματος είτε είχαν τελειώσει είτε είχαν χρησιμοποιηθεί τόσο πολλές φορές, που ήταν άχρηστες, και οι φύλακες δεν πέρασαν ποτέ από ειδική εκπαίδευση, ενώ κάποιοι είχαν μετατεθεί κιόλας στην… γκαρνταρόμπα και στα εκδοτήρια των εισιτηρίων!
Τραγελαφικές καταστάσεις περιγράφονται στην έκθεση-καταπέλτη του γενικού επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης Λέανδρου Ρακιντζή, η οποία συντάχθηκε έπειτα από εκτεταμένους ελέγχους που πραγματοποίησαν ειδικά κλιμάκια της υπηρεσίας με αφορμή την κινηματογραφική εισβολή διαρρηκτών-ποντικών στα άδυτα του κτιρίου της Εθνικής Πινακοθήκης επί της Βασιλέως Κωνσταντίνου τον περασμένο Ιανουάριο και την κλοπή του μοναδικού Πικάσο της Ελλάδας («Γυναικείο κεφάλι»), καθώς και δύο ακόμη έργων, του Πιετ Μοντριάν και του Γκουλιέλμο Κάτσα.
Παρά τις ανακοινώσεις που είχε κάνει το υπουργείο Πολιτισμού αμέσως μετά το εν λόγω φιάσκο ότι η Πινακοθήκη, όπως τα υπόλοιπα μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι, είναι εξοπλισμένη με τα πιο σύγχρονα συστήματα ασφαλείας, τα στοιχεία που προέκυψαν από τους ελέγχους είναι εξωφρενικά. Σύμφωνα με το πόρισμα του κ. Ρακιντζή, τα συστήματα ασφαλείας τοποθετήθηκαν στην Εθνική Πινακοθήκη το 1992 στο πλαίσιο της έκθεσης «Από τον Θεοτοκόπουλο στο Σεζάν». Το 2000 τους έγινε μια μικρή βελτίωση και αναβάθμιση. Εκτοτε όμως, εδώ και 12 χρόνια δηλαδή, οι ιθύνοντες του μουσείου δεν μερίμνησαν για το παραμικρό, παρότι ήταν γνωστό ότι υπάρχουν «τυφλά» σημεία στον εξωτερικό χώρο, που δεν καλύπτονται από το ηλεκτρονικό σύστημα ασφαλείας που είναι εγκατεστημένο. Ολο αυτό το διάστημα δεν είχαν αντικατασταθεί οι κεντρικοί πίνακες ασφαλείας, οι οποίοι αποτελούν το σημαντικότερο μέρος του συστήματος.
Από τις ένορκες καταθέσεις προέκυψε ότι δεν υπάρχει κάποιο εγχειρίδιο ούτε δόθηκαν ποτέ οδηγίες που να αναφέρονται στις ενέργειες, στις οποίες πρέπει να προβούν οι φύλακες σε περίπτωση ληστείας, κλοπής ή ενεργοποίησης συναγερμού. Επίσης οι φύλακες δεν πέρασαν ποτέ από ειδική εκπαίδευση προκειμένου να μάθουν όλα τα παραπάνω, παρόλο που θεωρούνταν υπεύθυνοι για τη φύλαξη τόσο μεγάλων θησαυρών της τέχνης. Χαρακτηριστικό είναι και το στοιχείο ότι δεν είχε προβλεφθεί ούτε καν ενδοεπικοινωνία μεταξύ τους και η επικοινωνία τους γινόταν μέσω των προσωπικών τους κινητών τηλεφώνων. Ακόμη δεν υπήρχε ούτε καν online σύνδεση του συναγερμού με το υπουργείο Πολιτισμού ή την Αστυνομία, την οποία ειδοποιούσε η εταιρία ΕΡΜΗΣ και όχι ο εκάστοτε φύλακας της Εθνικής Πινακοθήκης.
Ανάμεσα στα «σημεία και τέρατα» που αναφέρονται στην έκθεση είναι ότι πολλές φορές ο συναγερμός χτυπούσε χωρίς να υπάρχει πραγματικό πρόβλημα, επειδή είχαν λήξει οι μπαταρίες, τις οποίες δεν φρόντιζε κανείς να αντικαταστήσει. Οι κασέτες που γράφουν τα συμβάντα, επειδή χρησιμοποιούνταν κι αυτές χωρίς να αντικαθίστανται -λόγω έλλειψης χρημάτων-, πολλές φορές δεν έγραφαν ή η ποιότητα της εικόνας τους δεν είχε ευκρίνεια. Πραγματική φύλαξη στο κτίριο έκαναν μόνο 11 άτομα, καθώς ένας είχε μεταφερθεί στην γκαρνταρόμπα, δύο απασχολούνται στο πωλητήριο, ένας στα εισιτήρια, ένας είχε τον συντονισμό και κατά κανόνα ένας έλειπε για οποιονδήποτε λόγο. Αντίστοιχα το βράδυ απασχολούνταν στην καλύτερη περίπτωση δύο νυχτοφύλακες κι έτσι, αν κάποιος χρειαζόταν να απουσιάσει λόγω άδειας ή ασθένειας, στην Πινακοθήκη παρέμενε μόνον ένας.
Ηλίας Μαραβέγιας
