Γκάφα ολκής ήταν για το υπουργείο Εργασίας η ανακοινωθείσα πρόθεση για επιβολή πλαφόν σε κύριες και επικουρικές συντάξεις.
Η νομική υπηρεσία του υπουργείου έσωσε τον Γιάννη Βρούτση στο παρά πέντε, καθώς έσπευσε να ενημερώσει την πολιτική ηγεσία του υπουργείου ότι το μέτρο της επιβολής πλαφόν είναι πιθανό να κριθεί αντισυνταγματικό από τα αρμόδια δικαστήρια.
Σε μια τέτοια περίπτωση οι συνταξιούχοι που θίγονται θα διεκδικήσουν το μερίδιο της σύνταξης που περικόπηκε και το Δημόσιο μπορεί να δώσει πίσω τεράστια χρηματικά ποσά, και μάλιστα αναδρομικά.
Η λύση που προτείνεται είναι η επιβολή παρακράτησης φόρου, αντί πλαφόν, που όμως θα είναι τεράστια, δηλαδή μπορεί να φτάνει έως και το 90% για τις αποδοχές που υπερβαίνουν το όριο αντοχής του συστήματος, δηλαδή από 2.400 ευρώ και άνω για τις κύριες και από 500 ευρώ και άνω για τις επικουρικές συντάξεις. Αυτό σημαίνει ότι από ένα ύψος σύνταξης και πάνω το μεγαλύτερο μέρος δεν θα φτάνει ποτέ στα χέρια του δικαιούχου συνταξιούχου, αλλά θα παρακρατείται απευθείας από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Πρόκειται για ένα μέτρο έκτακτης ανάγκης, που στην ουσία διασφαλίζει την πλευρά του υπουργείου ότι δεν θα κινδυνεύσει στο άμεσο μέλλον με μαζικές προσφυγές πολιτών στα δικαστήρια. Ο λόγος που αρμόδια στελέχη του υπουργείου εξέφρασαν φόβο για προσφυγές είναι ότι οι συνταξιούχοι έχουν, θεωρητικά, καταβάλει τις ασφαλιστικές τους εισφορές κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου και από αυτές λαμβάνουν ένα ανάλογο ύψος σύνταξης.
Συνεπώς, από το ύψος των εισφορών και από τα χρόνια εργασίας προκύπτει και το αντίστοιχο ύψος σύνταξης. Αρα η επιβολή πλαφόν κινδύνευε άμεσα να κριθεί αντισυνταγματική, μια και τα χρήματα αυτά ουσιαστικά ανήκουν στον συνταξιούχο, ο οποίος απλώς τα εισπράττει κάθε μήνα για το υπόλοιπο της ζωής του και όχι εφάπαξ. Βέβαια, υπάρχει και ο αντίλογος που θέλει κάθε σύνταξη να μην είναι πλήρως ανταποδοτική, αλλά να έχει ένα, μικρό ή μεγάλο, ποσοστό αναπλήρωσης, στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής που ασκεί η Πολιτεία. Συνεπώς, οι συνταξιούχοι σε ένα μεγάλο ποσοστό καρπώνονται μεγαλύτερες συντάξεις, με βάση τις ασφαλιστικές εισφορές που έχουν καταβάλει. Την ίδια ώρα, ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν όσοι λαμβάνουν δεύτερη ή τρίτη σύνταξη και ειδικά εκείνοι/ες που εισπράττουν σύνταξη χηρείας.
Με δεδομένο ότι ο/η σύζυγος που έχει αποβιώσει κατέβαλλε κανονικά ασφαλιστικές εισφορές κατά τον εργασιακό του βίο, τότε ο/η σύζυγος που βρίσκεται εν ζωή δικαιούται το μεγαλύτερο μέρος (70% και άνω) της σύνταξης, άρα και σε αυτή την περίπτωση το ενδεχόμενο των προσφυγών ήταν ορατό, εάν προκρινόταν η επιβολή πλαφόν.
Από την άλλη, όμως, μοιάζει με εμπαιγμό από τη μία να δίνονται στα χαρτιά συντάξεις 2.500 ή 3.000 ευρώ και στην ουσία το καθαρό ποσό που θα εισπράττεται από τους συνταξιούχους να είναι αισθητά μειωμένο, λόγω της τεράστιας αύξησης της παρακράτησης φόρου. Ακόμα όμως και αυτό το ελάχιστο ποσό που τελικά θα καρπώνονται οι συνταξιούχοι ουσιαστικά θα επιστρέφει στο Δημόσιο από τη φορολογία εισοδήματος της επόμενης χρονιάς.
Σε κάθε περίπτωση, οι θιγόμενοι συνταξιούχοι δεν υπερβαίνουν τα 20.000 άτομα, καθώς τόσοι υπολογίζεται ότι βρίσκονται σε αυτή την ιδιότυπη ελίτ των υψηλών συντάξεων (άνω των 2.400 ευρώ για την κύρια και των 500 ευρώ για την επικουρική). Από την άλλη πλευρά, βέβαια, αρκετοί εξ αυτών παίρνουν σύνταξη χηρείας, κάτι που σημαίνει ότι η δική τους σύνταξη αποκλειστικά είναι σαφώς μικρότερη.
Ακόμα όμως και αυτό το σκέλος της εφαρμογής αυξημένης παρακράτησης φόρου έχει πολλές δυσκολίες εφαρμογής. Ο λόγος είναι η πολυδιάσπαση του ασφαλιστικού συστήματος και η αδυναμία μηχανογραφικής ενοποίησης, έτσι ώστε να υπάρχει μια ενιαία βάση δεδομένων για όλους τους συνταξιούχους της χώρας.
Αυτή είναι και η αιτία που ο υπουργός Εργασίας Γιάννης Βρούτσης έχει ζητήσει από όλα τα Ταμεία να στείλουν πλήρη στοιχεία των συνταξιούχων που έχουν, έτσι ώστε το υπουργείο να μπορέσει να διοχετεύσει τη λίστα αυτή στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων (ΓΓΠΣ). Ετσι θα μπορέσει η παρακράτηση φόρου να είναι ενιαία, αλλά ταυτόχρονα θα μπορεί στο εξής να γίνεται καλύτερος έλεγχος της φορολογίας εισοδήματος των συνταξιούχων.
Σημειώνεται ότι το αρχικό σενάριο ήθελε την επιβολή πλαφόν για κύρια και επικουρική σύνταξη στα 2.400 ευρώ. Στη συνέχεια το πλαφόν «έσπασε» σε άλλο για κύρια και άλλο για επικουρική σύνταξη, για να προκριθεί τώρα το σενάριο της αυξημένης παρακράτησης φόρου, δηλαδή της επιβολής ενός έμμεσου πλαφόν.
Βασίλης Αγγελόπουλος
