Τοπία, θραύσματα γλυπτών, κατεστραμμένοι αρχαίοι ναοί, φιγούρες μέσα στη θάλασσα… Αυτήν την Ελλάδα κατέγραψε μέσα από τον φακό του ο σπουδαίος Γερμανός φωτογράφος Χέρμπερτ Λιστ το διάστημα 1937-1939, δηλαδή τότε που βρέθηκε στη χώρα μας για να γλιτώσει από το ασφυκτικό περιβάλλον της γενέτειράς του αναζητώντας τη δική του διέξοδο. Ο δημιουργικός καρπός της περιόδου αυτής παρουσιάζεται σε μια μεγάλη έκθεση που εγκαινιάζεται σήμερα στο Athens House of Photography και αναδεικνύει την εικόνα μιας Ελλάδας πλημμυρισμένης από φως. «Hellas» o τίτλος αυτής, όπως ακριβώς και το λεύκωμα που κυκλοφόρησε το 1993 ο εκδοτικός οίκος Schirmer/Mosel με τη συνδρομή των κληρονόμων του φωτογράφου. Το όνειρο του δημιουργού για την κυκλοφορία μιας έκδοσης αφιερωμένης στο μεγαλείο της ελληνικής ομορφιάς έγινε πράξη, σχεδόν 60 χρόνια μετά τη λήψη των φωτογραφιών αυτών, αφού ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και οι δυσμενείς συγκυρίες δεν του το είχαν επιτρέψει ως τότε.
Γιος μεγαλοεισαγωγέα καφέ ο Λιστ, γεννήθηκε το 1903 στην πόλη του Αμβούργου. Αν και η οικογένειά του καρτερτικά τον περίμενε να αναλάβει τα ηνία της επιχείρησης, εκείνος έδειξε από νωρίς το ενδιαφέρον του για τις τέχνες και δη για τη φωτογραφία. Εγκαταλείποντας τη Γερμανία αποφάσισε να ασχοληθεί με το χόμπι του και έπειτα από περιπλανήσεις κατέληξε στην Ελλάδα το 1937. Για τα επόμενα δύο χρόνια η χώρα μας πρωταγωνίστησε στα φωτογραφικά του κάδρα και έως το 1941 ζούσε μεταξύ Παρισιού και Αθήνας, αναλαμβάνοντας δουλειές για γνωστά περιοδικά.
Ταξίδεψε στην Αρχαία Κόρινθο, στη Δήλο, στο Ναύπλιο, στη Νάξο, στη Σαντορίνη, στην Κρήτη, στις Σπέτσες, στη Βοιωτία και σε πολλά ακόμη μέρη, φωτογραφίζοντας όψεις της κλασικής Ελλάδας. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα ότι για ένα χρονικό διάστημα είχε συνεργασία με τον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού, ενώ για εκείνον είχαν ποζάρει ακόμη και ο Αλέξανδρος Ιόλας και ο Γιάννης Τσαρούχης. Οι δύσκολες συνθήκες και στη χώρα μας τον ανάγκασαν να φύγει για να επιστρέψει και πάλι το 1950, τραβώντας φωτογραφίες με τους ευζώνους αλλά και το Αγιον Ορος.
Από το 1951 έως και το 1961 συνεργάστηκε με το πρακτορείο Magnum δημιουργώντας σπουδαία ασπρόμαυρα φωτογραφικά πορτρέτα των Πικάσο, Παζολίνι, Ντε Κίρικο, Ντε Σίκα. Με τον τελευταίο μάλιστα, τον σπουδαίο Ιταλό σκηνοθέτη, δημιούργησαν από κοινού ένα λεύκωμα για τη Νάπολη.
Η ενασχόλησή του με τη φωτογραφία σταμάτησε γύρω στο 1962. Το ιδιαίτερο στιλ του έπαψε να είναι πλέον στη μόδα. Μέχρι τον θάνατο του «Ντε Κίρικο της εικόνας» -όπως αποκαλούνταν χαρακτηριστικά-, στο Μόναχο το 1975, οι λήψεις του είχαν ολότελα ξεχαστεί. Η αναβίωση του έργου του έγινε χάρη στην κυκλοφορία μιας αφιερωματικής έκδοσης που θύμισε σε όσους είχαν λησμονήσει την ιδιαίτερη φωτογραφική του ματιά.
Από τη χρονιά του θανάτου του έως και σήμερα έχουν διοργανωθεί αρκετές αναδρομικές παρουσιάσεις για το έργο του σε διάφορα μουσεία και πολιτιστικά ιδρύματα.
Στην έκθεση, μάλιστα, που πραγματοποιείται με αφορμή τη συμπλήρωση δύο χρόνων από τη λειτουργία της γκαλερί Athens House of Photography, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να αγοράσουν φωτογραφίες, αλλά και τα λευκώματα του καλλιτέχνη. Ταυτόχρονα με την παρουσίαση θα διοργανωθεί και ημερίδα με θέμα τη φωτογραφία μνημείων.
Info: Η έκθεση του Χέρμπερτ Λιστ «Hellas» στο Athens House of Photography (Κεραμέων και Ελευσινίων, Αθήνα) θα διαρκέσει έως τα τέλη Φεβρουαρίου.
Γιώτα Βαζούρα
