Περιμένοντας να έλθει η σειρά της, η Σλοβενία δεν μένει με σταυρωμένα χέρια. Τα μαύρα σύννεφα έχουν σκιάσει εδώ και χρόνια τη σλοβενική οικονομία, την πρώτη πρώην κομμουνιστική χώρα που υιοθέτησε το ευρώ το 2007 και που σήμερα καταφεύγει στα σκληρότερα μέτρα που έχουν ληφθεί στην ευρωζώνη για να αποφύγει το μοιραίο: την προσφυγή στους μηχανισμούς στήριξης και στο μνημόνιο. Οι Σλοβένοι αισθάνονται την κρίση εδώ και χρόνια και πολλοί απ’ αυτούς θα απαντούσαν σήμερα ότι δεν θα ήθελαν να παραμείνουν στο κλαμπ του ευρώ. Το να μπει η Σλοβενία σε μνημόνιο δεν είναι μεγάλο κακό για την Ε.Ε. υποστηρίζουν κάποιοι. Το επιχείρημά τους είναι ότι στη χώρα των 2.000.000 κατοίκων και του ΑΕΠ των 36 δισ. ευρώ, το πακέτο στήριξης, κυρίως των τραπεζών, θα είναι σταγόνα στον ωκεανό. Συμβολικά και ουσιαστικά όμως σε ένα άλλο επίπεδο, η προσφυγή της Σλοβενίας, ως έκτης χώρας της ευρωζώνης, στους μηχανισμούς θα δημιουργήσει, συγκριτικά δυσανάλογα με το μέγεθός της, προβλήματα στη ζώνη του ευρώ.
Ο υπουργός Οικονομικών της Σλοβενίας Ούρος Τσάφερ θα παρουσιάσει τα προγράμματα της κυβέρνησης για τη βελτίωση της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης της χώρας στους ομολόγους του, στη διάρκεια της συνεδρίασης του Eurogroup τη Δευτέρα. Ο κ. Τσάφερ θα παρουσιάσει τα σχέδια της κυβέρνησης στο πλαίσιο της συζήτησης για τις μακροοικονομικές ανισορροπίες που εντόπισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη Σλοβενία και την Ισπανία. Αυτό σημαίνει ότι η Σλοβενία δεν θα είναι ξεχωριστό θέμα στη συνεδρίαση του Eurogroup. Πηγές από τις Βρυξέλλες, οι οποίες δεν κατονομάζονται, δήλωσαν ότι δεν είναι προγραμματισμένη μια συζήτηση για το ενδεχόμενο οικονομικής βοήθειας στη Σλοβενία.
Το σχέδιο της σλοβενικής κυβέρνησης κατατέθηκε στις Βρυξέλλες την περασμένη Πέμπτη και η Κομισιόν αναμένεται να ολοκληρώσει την αξιολόγησή της έως τις 29 Μαΐου και να προτείνει μέτρα. Η Σλοβενία, αντιμέτωπη με την ύφεση που βαθαίνει, πέρυσι είχε αγγίξει το 2,3%, έχει θέσει επί τάπητος δύο προγράμματα, το Πρόγραμμα Σταθερότητας και το Πρόγραμμα Εθνικών Μεταρρυθμίσεων. Ο επίτροπος για τις Οικονομικές και Νομισματικές Υποθέσεις Ολι Ρεν δήλωσε ότι τα επιπλέον μέτρα της Επιτροπής θα εξαρτηθούν από το πόσο πειστικά, συγκεκριμένα και αξιόπιστα είναι τα προγράμματα της Σλοβενίας.
Η διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών κατά της Σλοβενίας οφείλεται στην κατάσταση του τραπεζικού τομέα, το υπερβολικό χρέος των εταιριών και το γεγονός ότι η χώρα δεν προχώρησε σε καμία σημαντική ιδιωτικοποίηση την τελευταία εικοσαετία. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν οι Βρυξέλλες, που για την ώρα τηρούν στάση αναμονής. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπογράμμισαν ότι η Σλοβενία είναι ικανή να επιλύσει μόνη της τα προβλήματα που αντιμετωπίζει, όμως, πρόσθεσαν ότι «αυτό πρέπει να γίνει γρήγορα και με αποφασιστικότητα».
Τον περασμένο μήνα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι η Σλοβενία αντιμετωπίζει κινδύνους που αφορούν τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα, λόγω του χρέους των επιχειρήσεων και της στενής σχέσης που συνδέει τον κλάδο με τα δημόσια οικονομικά. Η Επιτροπή είχε καλέσει τη Σλοβενία να αναλάβει επείγουσα πολιτική δράση προκειμένου να σταματήσει η ταχεία συσσώρευση αυτών των ανισοτήτων και να διαχειρίζεται η εξισορρόπησή τους.
Ηδη η μεγαλύτερη τράπεζα της Σλοβενίας NLB προχωρά σε απολύσεις περίπου 700 υπαλλήλων της και κλείσιμο του 1/3 των καταστημάτων της.
Η πρωθυπουργός της χώρας Αλένκα Μπράτουσεκ ανακοίνωσε μια σειρά σκληρών μέτρων, μεταξύ αυτών την καθιέρωση «φόρου κρίσης» και την αύξηση του ΦΠΑ. Η Μπράτουσεκ θέλει να επιβάλει ιδιωτικοποιήσεις δημόσιων οργανισμών, ιδιωτικοποίηση της δεύτερης μεγαλύτερης τράπεζάς της και του μεγαλύτερου ομίλου τηλεπικοινωνιών, επιβολή «φόρου κρίσεως», αύξηση του ΦΠΑ, χαράτσι στα ακίνητα, νέους φορολογικούς συντελεστές, νέο μαχαίρι σε μισθούς και συντάξεις. Το προσχέδιο του προγράμματος σταθερότητας προβλέπει -μεταξύ άλλων- την αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ (κατά 2% του βασικού, οπότε θα διαμορφωθεί στο 22%, και κατά μία ποσοστιαία μονάδα του μικρότερου, οπότε θα διαμορφωθεί στο 9,5%). Αυτές οι αλλαγές, που θα τεθούν σε ισχύ -εφόσον υιοθετηθούν- από το 2014, αναμένεται να φέρουν ετησίως επιπλέον έσοδα στον προϋπολογισμό ύψους 250.000.000 ευρώ. Ο «φόρος κρίσης» που θα έχει προσωρινό χαρακτήρα αφορά τα προσωπικά εισοδήματα και σε καμία περίπτωση, διαβεβαιώνουν κυβερνητικοί αξιωματούχοι, δεν θα αυξήσει τη φορολογική επιβάρυνση για τους εργαζομένους ή τους εργοδότες. Η ετήσια επίπτωση του μέτρου, που εκτιμάται ότι θα έχει 18μηνη διάρκεια, αναμένεται να «αγγίξει» το ποσό των 300.000.000 ευρώ.
Η εφαρμογή των νέων φορολογικών συντελεστών θα γίνει μετά την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και των κοινωνικών εταίρων, οι οποίες πρέπει να κινηθούν στο πλαίσιο επίτευξης του στόχου της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Αυτό το πλαίσιο προβλέπει έναν αυστηρά ισοσκελισμένο προϋπολογισμό μέχρι το 2017, που δεν θα αφήνει περιθώρια για τη διαμόρφωση του ελλείμματος σε επίπεδα άνω του 3% του ΑΕΠ.
Η Moody’s υποβάθμισε πρόσφατα την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας σε σκουπίδια. Στις πρόσφατες συναντήσεις της κ. Μπράτουσεκ με τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο έγινε προσπάθεια να διασκεδαστούν οι εντυπώσεις ότι η Σλοβενία θα είναι το επόμενο μέλος της Ε.Ε. που θα ζητήσει βοήθεια από την τρόικα. Ο ΟΟΣΑ δημοσιοποίησε ειδική έκθεση για τη Σλοβενία, στην οποία αναφέρεται ξεκάθαρα ότι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με βαθιά ύφεση και «μεγάλη τραπεζική κρίση» και δεν είναι διατηρήσιμη η δημοσιονομική της θέση. Μεταρρυθμίσεις με επίκεντρο τον τραπεζικό τομέα της χώρας είχε ζητήσει και το ΔΝΤ προκειμένου να εξέλθει από την παρατεταμένη ύφεση και να αναθερμάνει την οικονομία της.
Η Σλοβένα πρωθυπουργός αντικρούει τις συγκρίσεις με την Κύπρο. «Δεν είμαστε φορολογικός παράδεισος» λέει η ίδια, όλοι όμως γνωρίζουν ότι το μεγάλο πρόβλημα της Σλοβενίας είναι ότι τρεις κρατικές τράπεζες, που αντιστοιχούν στα δύο τρίτα ολόκληρου του χρηματοπιστωτικού κλάδου της χώρας, βρίσκονται αντιμέτωπες με μεγάλες επισφάλειες από μη εξυπηρετούμενα δάνεια.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι μπορεί να αποφύγει τη διάσωση. Αυτό όμως υποστήριξαν όλες οι κυβερνήσεις των μνημονίων. Το βέβαιο είναι ότι τα μέτρα που λαμβάνει η Αλένκα Μπράτουσεκ είναι πολύ σκληρά.
Η «Θάτσερ» των Βαλκανίων
«Η Σλοβενία δεν είναι το μαύρο πρόβατο και είμαι σίγουρη ότι μπορούμε να δείξουμε στην Ευρώπη και στις αγορές ότι θα λύσουμε μόνοι μας τα προβλήματά μας». Στα 43 της η Σλοβένα πρωθυπουργός Αλένκα Μπράτουσεκ έχει αναλάβει την πιο καυτή πατάτα στη μετακομμουνιστική ιστορία της χώρας. Γνωστή, ως δεύτερη Θάτσερ, το επιβεβαιώνει με μια σειρά εξαιρετικά σκληρών μέτρων που υιοθετεί για να αποφύγει το μνημόνιο. Λίγο πριν αναλάβει καθήκοντα πρωθυπουργού, ο προηγούμενος πρωθυπουργός, ο κεντροδεξιός Γιάνες Γιάνσα, έγραφε στο twitter ότι «η θητεία της θα διαρκέσει όσο και το μήκος της φούστας της». Μάλλον πέφτει έξω… Η Μπράτουσεκ είναι ειδική στα χρηματοοικονομικά και πέρασε από πολλά κόμματα πριν καταλήξει στο κεντροαριστερό Θετική Σλοβενία, του οποίου σήμερα ηγείται. Η πολιτική της θητεία ξεκίνησε το 2006 με το κεντροδεξιό κόμμα LDS και κατόπιν μεταπήδησε σε διάφορα κόμματα πριν καταλήξει στην Κεντροαριστερά. Ετέθη μάλιστα επικεφαλής όταν συνελήφθη ο προκάτοχός της, πρόεδρος του κόμματος Θετική Σλοβενία, για διαφθορά. Η αντιπολίτευση την επικρίνει ότι διορίστηκε από το κατεστημένο των επιχειρηματιών και των τραπεζιτών. Την κατηγορεί επίσης για λογοκλοπή στο μεταπτυχιακό της στο μάνατζμεντ το 2006.
Η Μπράτουσεκ σπούδασε Φυσικές Επιστήμες και Τεχνολογία και η πρώτη της δουλειά ήταν σε μια μικρή κλωστοϋφαντουρική εταιρία. Το 1995 προσελήφθη στο υπουργείο Οικονομίας, ενώ το 1999, λίγο μετά τη γέννηση του δεύτερου παιδιού της, μετακινήθηκε στο υπουργείο Οικονομικών, αναλαμβάνοντας το 2004 επικεφαλής του σχεδιασμού του προϋπολογισμού. Το 2007-2008 έπαιξε σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία της Σλοβενίας για την ανάληψη της προεδρίας της Ε.Ε. Ανέλαβε την πρωθυπουργία της χώρας τον Φεβρουάριο και έγινε η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε τα ηνία της Σλοβενίας.
Στέλλα Θεοδώρου
