Στην πλατεία Ταξίμ της Κωνσταντινούπολης η φωτιά καίει… Για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όμως, το πρόβλημα δεν είναι η διεθνής καταδίκη για την άγρια καταστολή των διαδηλώσεων. Το θέμα του είναι οι συναλλαγματικές ισοτιμίες. Κι αυτό γιατί ο Τούρκος πρωθυπουργός γνωρίζει καλά ότι το δικό του success story μπορεί να ανακοπεί μόνο από την τουρκική λίρα. Αυτός είναι ο δείκτης της δυναμικής της τουρκικής οικονομίας, και κατ’ επέκταση η ψήφος εμπιστοσύνης προς το πρόσωπό του.
«Η ισοτιμία μεταξύ τουρκικής λίρας και αμερικανικού δολαρίου είναι κάτι για το οποίο ενδιαφέρεται ο τουρκικός λαός» επισήμαινε η αναλύτρια του Eurasia Group Ναζ Μασράφ. Από την πλευρά του ο Βολφάνγκο Πίκολι, διευθύνων σύμβουλος της Teneo Intelligence, αμφιβάλλει ότι πρόκειται για επαρκή ένδειξη: «Αποτελεί ερώτημα το πότε και το γιατί ένας λαός αποφασίζει αν τα πράγματα πάνε άσχημα» λέει, αν και συμφωνεί ότι η τουρκική λίρα μπορεί να επηρεάσει τη λαϊκή στήριξη στην ανένδοτη στάση του Ερντογάν απέναντι στους διαδηλωτές. «Η ισοτιμία λίρας – δολαρίου είναι ένας πολύ σημαντικός δείκτης για τους Τούρκους. Αποτελεί κληρονομιά του παρελθόντος, όταν η τουρκική οικονομία ήταν μεταξύ σφύρας και άκμονος την περίοδο 2001-2002» συμπληρώνει ο ίδιος. Ο πληθωρισμός έφτασε το 39% το 2000. Στις αρχές του 2001 έγινε προσπάθεια να συνδεθεί η τουρκική λίρα με ένα καλάθι νομισμάτων, όπως το ευρώ και το δολάριο, η οποία, όμως, απέτυχε παταγωδώς. Η λίρα έχασε το 1/3 της αξίας της σε μια νύχτα. Κι όπως λέει ο Πίκολι, στην Τουρκία υπάρχει μια εμμονή με το εθνικό νόμισμα και την ισοτιμία λίρας – δολαρίου. Οπως λέει: «Οταν πας στην Τουρκία, αν ρωτήσεις έναν άνθρωπο στον δρόμο, θα ξέρει να σου πει ποια είναι η ισοτιμία».
Η τουρκική λίρα υποχωρεί ήδη στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος και η ανησυχία ότι μπορεί να προκληθεί μακροχρόνια ζημιά στην οικονομική ζωή της χώρας, η οποία τα τελευταία χρόνια απετέλεσε παράδειγμα ανάκαμψης για ολόκληρη την Ευρώπη, γιγαντώνεται. Οι μεγαλύτεροι φόβοι για τις επιπτώσεις, όμως, εκφράζονται από τους ανθρώπους της τουριστικής βιομηχανίας, που βλέπουν τη δυναμική της θερινής σεζόν να εξατμίζεται… Η Κωνσταντινούπολη, ο έκτος πιο δημοφιλής προορισμός παγκοσμίως σε επίπεδο αφίξεων, μετατρέπεται σε απαγορευμένη ζώνη. Σύμφωνα με τη «Χουριέτ», πάνω από το 40% των κρατήσεων στα ξενοδοχεία ακυρώθηκαν. «Οι διαμαρτυρίες έχουν κάνει πολλούς ξένους τουρίστες να αισθάνονται άβολα, κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, η οποία προσελκύει μεγάλο όγκο επιχειρηματικού και πολιτιστικού τουρισμού» δηλώνει στην τουρκική εφημερίδα ο πρόεδρος της Τουρκικής Ομοσπονδίας Ξενοδόχων. Ο ίδιος προειδοποιεί ότι, αν δεν υπάρξει σύντομα εκτόνωση της έντασης, ο τουρισμός θα πληγεί συνολικά στην Τουρκία. Είναι ενδεικτικό ότι τουριστικό γραφείο που διοργανώνει εκδηλώσεις για μεγάλες αμερικανικές εταιρίες λέει ότι, εκτός από τις ακυρώσεις που αφορούν συνέδρια στο άμεσο μέλλον, πελάτες τηλεφωνούν ανήσυχοι για εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν σε δύο χρόνια. «Το ίδιο συνέβη στο παρελθόν μετά την 11η Σεπτεμβρίου, τις βομβιστικές επιθέσεις του 2003 στην Κωνσταντινούπολη και τον σεισμό του 1999. Το 2005 ξαναγίναμε κερδοφόροι» είπε εκπρόσωπος τουριστικού γραφείου στο BBC. «Οι φωτογραφίες από το γεμάτο καπνό λόμπι του “Intercontinental” δεν βοηθούν» συνεχίζει η τουριστική πράκτορας, τονίζοντας ότι η τουριστική βιομηχανία προσπαθεί να παρουσιάσει τις διαδηλώσεις ως ένα υγιές σύμπτωμα μιας λειτουργικής δημοκρατίας. Η Κωνσταντινούπολη διαθέτει 72.000 δωμάτια σε 85 ξενοδοχεία πέντε αστέρων και lux, καθώς και σύγχρονα συνεδριακά και εκθεσιακά κέντρα, που προσελκύουν όλες τις κατηγορίες και μέγεθος συνεδρίων και εμπορικών εκθέσεων. Η Πόλη το 2010 κατετάγη στους 10 καλύτερους συνεδριακούς προορισμούς του κόσμου.
Οι ανησυχίες εντείνονται μετά και την οδηγία που εξέδωσε το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών, συστήνοντας στους υπηκόους της χώρας να αποφεύγουν τις διαδηλώσεις. Κάθε χρόνο περισσότεροι από 1.700.000 Βρετανοί τουρίστες επισκέπτονται τη γείτονα, και κυρίως τα τουρκικά παράλια, για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Το πλήγμα μόνο για την Κωνσταντινούπολη είναι τεράστιο. Οπως εκτιμούν οι αναλυτές, με δεδομένο ότι εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι απασχολούνται στον τουριστικό τομέα, μία καθίζηση, έστω και πρόσκαιρη, του τουρισμού στην Κωνσταντινούπολη θα επιφέρει χιλιάδες απολύσεις. Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Εσωτερικών, το ύψος των ζημιών από τις ταραχές, μέχρι σήμερα, ξεπερνά τα 20.000.000 τουρκικές λίρες, δηλαδή περίπου 8.200.000 ευρώ. Και να σκεφτεί κανείς ότι πριν από λίγο καιρό οι Τούρκοι ξενοδόχοι ανησυχούσαν μήπως δεν καταφέρουν να ικανοποιήσουν όλους τους τουρίστες τους καλοκαιρινούς μήνες, λόγω της αυξημένης ζήτησης.
Ελπίδες στα ελληνικά νησιά
Εντός των επόμενων εβδομάδων, αναμένεται να ξεκαθαρίσει περισσότερο το τοπίο γύρω από την επίδραση που ενδέχεται να έχουν στον ελληνικό τουρισμό τα γεγονότα στην Κωνσταντινούπολη, καθώς πολλά θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια των μαζικών κινητοποιήσεων. Εν αναμονή των εξελίξεων, πάντως, μέχρι στιγμής τα νησιά του βόρειου Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα δεν έχουν επηρεαστεί. Κατά τους Ελληνες τουριστικούς πράκτορες, είναι ακόμη νωρίς για να υπάρξουν εκτιμήσεις σχετικά με το αν η μαζική κινητοποίηση των πολιτών στην Ταξίμ θα επηρεάσει τον τουρισμό στα ελληνικά νησιά – είτε αρνητικά (λόγω της εγγύτητάς τους στα τουρκικά παράλια) είτε θετικά (καθώς κάποια από τα προγραμματισμένα ταξίδια για Τουρκία δεν αποκλείεται τελικά να «εκτραπούν» προς ελληνικούς προορισμούς). Στάση αναμονής τηρούν ξενοδόχοι και πράκτορες σε Κω, Ρόδο, Λέσβο και Χίο, νησιά που αναμένουν φέτος μεγαλύτερο αριθμό Τούρκων τουριστών σε σχέση με άλλες χρονιές.
Οι επιχειρηματίες φοβούνται ότι τελειώνει το όνειρο της ραγδαίας ανάπτυξης
Οι Τούρκοι επιχειρηματίες, όμως, είναι ανήσυχοι για το αν οι επιπτώσεις στην οικονομία θα είναι προσωρινές ή η αρχή της αντίστροφης μέτρησης. Οι συνεχείς βουτιές στο χρηματιστήριο και οι μαζικές εκροές επενδυτικών κεφαλαίων δεν είναι καλό σημάδι. «Η εισροή ξένων κεφαλαίων και η ανάπτυξη έδωσαν την εντύπωση σταθερότητας. Σήμερα, που η σταθερότητα είναι υπό αμφισβήτηση, θέτει και την εισροή υπό αμφισβήτηση, απειλώντας το οικονομικό θαύμα» έγραψε ο Εργκίν Γιλντίζογλου στην «Τζουμχουριέτ».
Η πολιτική σταθερότητα κατά τη δεκαετή διακυβέρνηση του Ερντογάν προσέλκυσε πολλές ξένες εταιρίες στη χώρα: Microsoft, Coca-Cola, McKinsey και άλλες. Η αμερικανική φαρμακευτική εταιρία Pfizer ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα ότι θα μετακομίσει τα ευρωπαϊκά κεντρικά γραφεία της από τις Βρυξέλλες στην Κωνσταντινούπολη.
Η οικονομία της Τουρκίας έχει γνωρίσει σημαντική ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια. Το ΑΕΠ της χώρας αγγίζει τα 800 δισ. δολάρια, γεγονός που την κατατάσσει δίπλα σε χώρες όπως η Ολλανδία και η Ελβετία. Το 2010 και το 2011, και ενώ η παγκόσμια οικονομία προσπαθούσε να ανακάμψει από την κρίση, η Τουρκία γνώριζε οικονομική ανάπτυξη της τάξης του 8%, στα επίπεδα της Κίνας. Το 2012 υπήρξε επιβράδυνση, και μάλιστα σημαντική, στο 2,6%. Παρ’ όλα αυτά, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι φέτος η ανάπτυξη θα αγγίξει το 3,5% και το 2014το 3,75% – αποτέλεσμα της ανάκαμψης της ζήτησης για τις εξαγωγές της και της αύξησης των επενδύσεων. Οι τομείς των υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων του τουρισμού και της βιομηχανίας, γνωρίζουν ανάπτυξη, ενώ ο πληθωρισμός που το 1999 άγγιζε το 90% έχει πλέον τεθεί υπό έλεγχο (το ΔΝΤ εκτιμά ότι θα αυτόν τον χρόνο θα πέσει στο 6,6% από 8,9% το 2012). Παρ’ όλα αυτά, η ανάπτυξη της περασμένης δεκαετίες έκρυψε τη μεγάλη εξάρτηση από το εξωτερικό χρέος, που ισούται με το 51% του ΑΕΠ. Αναλυτές της Goldman Sachs περιέγραψαν πρόσφατα την Τουρκία ως μία από τις πιο χρεωμένες οικονομίες «στον κόσμο των αναδυόμενων αγορών». Αυτό, σε συνδυασμό με την επιβράδυνση της ανάπτυξης και τη συνέχιση των ταραχών, αποτελεί ένα εξαιρετικά εκρηκτικό μείγμα…
