Εχετε ποτέ αναρωτηθεί τι μουσική άκουγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι; Στο ερώτημα δίνει απάντηση ο Βρετανός μουσικός και ερευνητής του πανεπιστημίου της Οξφόρδης δρ Αρμάν ντ’ Ανγκούρ, ο οποίος… ανασυνθέτει την αρχαία ελληνική μουσική, ενώ ωδές και ποιήματά του έχουν ακουστεί κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας και του Λονδίνου. Μάλιστα, για την «αναβίωση» της αρχαιοελληνικής μουσικής ο Βρετανός ερευνητής χρησιμοποιεί τα ίδια όργανα που χρησιμοποιούνταν πριν από 2.500 χρόνια, φτιαγμένα εξ ολοκλήρου από συνεργάτες του, με το αποτέλεσμα -όπως ο ίδιος λέει- να είναι «100% αυθεντικό»!
«Η έως τώρα μελέτη μας για την υπερχιλιόχρονη ελληνική μουσική αποδεικνύει ότι αυτή συνόδευε τα λογοτεχνικά αριστουργήματα του αρχαίου κόσμου, όπως τα έπη του Ομήρου, τα ποιήματα της Σαπφούς ή του Πινδάρου αλλά και τον Χορό στις τραγωδίες του Ευριπίδη και τις κωμωδίες του Αριστοφάνη» λέει στη «δημοκρατία» ο δρ Ντ’ Ανγκούρ. Εχοντας μελετήσει σε βάθος το ελληνικό μουσικό μέτρο, επισημαίνει: «Στις περισσότερες περιπτώσεις το κυρίαρχο στοιχείο είναι ο ρυθμός και όχι η μελωδία». Συνδυάζοντας τη δική του μελέτη με αυτές συναδέλφων του, οι οποίοι κατάφεραν να αντιγράψουν αρχαία έγγραφα που ήταν αποτυπωμένες οι μελωδίες, μπόρεσε να αναπαράξει τον ήχο και να διαπιστώσει πόσο διαφορετικά εκλαμβάνονται αυτά τα αρχαία κείμενα, όταν συνοδεύονται από μουσική. «Είναι, για παράδειγμα, σαν να έχεις αφαιρέσει τη μελωδία από τα τραγούδια των Beatles και να ακούς μόνο τους στίχους! Η διαφορά είναι τεράστια». Για να είναι πειστικό το αποτέλεσμα της ανασύνθεσης ο δρ Ντ’ Ανγκούρ, σε συνεργασία με μια ομάδα ειδικών, δημιούργησε ακριβή αντίγραφα αρχαίων οργάνων, όπως η λύρα και ο αυλός, ενώ ιδιαίτερη σημασία δόθηκε και σε όργανα, τα οποία με ελάχιστες παραλλαγές σώζονται έως σήμερα.
«Αυτήν τη στιγμή έχουμε στη διάθεσή μας ελάχιστα αποσπάσματα αρχαίας μουσικής, ωστόσο από όσα μας αποκαλύπτουν τα γραπτά μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η μουσική στην αρχαία Ελλάδα ήταν εξαιρετικά εκλεπτυσμένη και ανεπτυγμένη, με ένα δυνατό αισθητικό αποτέλεσμα που επηρέαζε τους ακροατές. Υπήρχαν πολλά διαφορετικά είδη, τα οποία δυστυχώς σήμερα παραμένουν άγνωστα και, παρότι δεν μπορούμε να εντοπίσουμε κάποια σύνδεση της αρχαίας ελληνικής μουσικής με τη σύγχρονη δυτική, σίγουρα άσκησε επιρροή στην πρώιμη ευρωπαϊκή μουσική. Εφόσον η ελληνική μουσική περιείχε ήχο αλλά και λογοτεχνία, η επιρροή της στη γενικότερη δυτική κουλτούρα ήταν σαφής και σφαιρική» υπογραμμίζει.
Ενα από τα γνωστότερα σωζόμενα τραγούδια, γραμμένο στην αρχαία ελληνική μουσική σημειογραφία, το οποίο μπορεί κανείς να ακούσει σήμερα είναι ο Επιτάφιος του λυρικού ποιητή Σεικίλου. Χρονολογείται περί το 200 π.Χ. και βρέθηκε στο Αϊδίνιο της Μικράς Ασίας, ωστόσο «δεν πρόκειται για “υψηλή” ποίηση, όπως της Σαπφούς ή του Πινδάρου». Οι στίχοι (με τα σύμβολα της μελωδίας) είναι γραμμένα σε επιτύμβια κυλινδρική στήλη, η οποία σήμερα εκτίθεται στο μουσείο της Κοπεγχάγης.
Αγγελος Σκορδάς
