«Ακόμη κι αν δεν έρθουν οι ίδιοι οι Κινέζοι εδώ, είμαι αντίθετος στο σχέδιο. Η γη αυτή είναι δική μας και θα γίνουμε σκλάβοι τους». Ο Βίκτορ, ένας 43χρονος Ουκρανός αγρότης, διαμαρτύρεται γιατί βλέπει την πατρίδα του να ξεγλιστρά μέσα από τα χέρια του λαού της και να περνά σε τρίτους. Οπως ο Βίκτορ, χιλιάδες άλλοι Ουκρανοί αντιμετωπίζουν με θυμό, αγανάκτηση και φόβο τη συμφωνία που σύναψε η κυβέρνηση Γιανούκοβιτς με το Πεκίνο για την ενοικίαση του μεγαλύτερου σιτοβολώνα της Ευρώπης. Ομως ο Ουκρανός πρόεδρος φαίνεται να έχει άλλα σχέδια και περιμένει να κλείσει μεγάλες συμφωνίες στο ταξίδι του στο Πεκίνο τον Δεκέμβριο. Δεν είναι ο μόνος. Πολλοί ξένοι ηγέτες βλέπουν στην Κίνα ένα σωσίβιο σωτηρίας ή και αποδέσμευσης από τα σημερινά δεκανίκια τους της συμφοράς…
Η Κίνα έκλεισε συμφωνία με την Ουκρανία για την ενοικίαση του 5% της ουκρανικής γης, με στόχο την καλλιέργειά της προκειμένου να καλύψει τις διατροφικές ανάγκες του συνεχώς αυξανόμενου πληθυσμού της. Η συμφωνία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, αλλά και έντονο σκεπτικισμό για το ενδεχόμενο να καταλήξουν στην Κίνα τρόφιμα απαραίτητα για τις στρατιές των φτωχών που ζουν στην Ουκρανία. Η συμφωνία με τους Κινέζους κλείστηκε μεταξύ της ουκρανικής KSG Argo, της μεγαλύτερης εταιρίας αγροτικής εκμετάλλευσης στην Ουκρανίας, και του κινεζικού κρατικού κολοσσού Xinjiang Production, που προβλέπει ότι οι Κινέζοι αναλαμβάνουν «την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό των καλλιεργειών» αρχικά σε έκταση 30.000 στρεμμάτων, καθώς και την κατασκευή μεγάλων έργων υποδομής στην περιοχή. Η επένδυση προβλέπει τη συνολική εκμετάλλευση 30.000.000 στρεμμάτων. Η συμφωνία προβλέπει ότι η Κίνα θα μπορεί να ελέγχει μια έκταση ίση με το Βέλγιο, που αντιστοιχεί στο 9% της αρόσιμης γης της Ουκρανίας.
Η ανάπτυξη
Το ίδιο το Πεκίνο προσβλέπει σε νέες μορφές ανάπτυξης και ανοίγει πανιά για νέες αγορές. Η περασμένη δεκαετία ήταν η δεκαετία των μεγάλων επενδύσεων στην Αφρική. Τώρα οι Κινέζοι στρέφουν το βλέμμα τους στην Ευρώπη και την υπόλοιπη Ασία. Στην Ελλάδα οι επενδύσεις στο λιμάνι του Πειραιά αυξάνουν, και μάλιστα εντυπωσιακά. Κινεζικά εργοστάσια μεταφέρονται σε Βουλγαρία και Ρουμανία, αναζητώντας όχι μόνο φθηνά εργατικά, ίσως και φθηνότερα από τα κινεζικά, αλλά και μια λιγότερο δαπανηρή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά. Στη Λατινική Αμερική ήδη έχουν γίνει επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων σε όλους τους τομείς, ιδιαίτερα στις πλουτοπαραγωγικές πηγές. Είναι προφανές ότι η νέα τάση για την Κίνα είναι η εξωστρέφεια. Το πλέον σαφές δείγμα γραφής για το τι θα ακολουθήσει αποτελούν οι αποφάσεις που ελήφθησαν στην Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας. Στη σχετική ανακοίνωση περιγράφονται οι μεταρρυθμίσεις που θα εφαρμόσει στην οικονομία μέσα στην επόμενη δεκαετία η ηγεσία του κόμματος, δηλαδή ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ και ο πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ. Στόχος των μεταρρυθμίσεων είναι να βρεθούν νέες πηγές ανάπτυξης. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, η Ολομέλεια αποφάσισε τη σύσταση ομάδας εργασίας από κορυφαία στελέχη, που θα επιβλέψουν τη γρήγορη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, οι οποίες θα τραβήξουν την κινεζική οικονομία μακριά από μια ανάπτυξη βασισμένη στην πλεονάζουσα βιομηχανική παραγωγική ικανότητα της χώρας, το χρέος και τη διαβρωμένη ανταγωνιστικότητα. Οπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, «το κυρίως θέμα είναι να καθοριστεί η σχέση ανάμεσα στη κυβέρνηση και την αγορά, επιτρέποντας στην αγορά να παίζει καθοριστικό ρόλο στην κατανομή των πόρων και τη βελτίωση του ρόλου της κυβέρνησης». Βέβαια, όπως τονίζουν αρκετοί αναλυτές, οι αποφάσεις της Ολομέλειας μπορεί να αναβαθμίζουν τον ρόλο των αγορών στη φιλοσοφία του κόμματος, όμως ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικά σχέδια για τον περιορισμό του ρόλου του κράτους στην οικονομία. Στην ανακοίνωση υπάρχουν συγκεκριμένες αναφορές σε επιπλέον μεταρρυθμίσεις σε δημοσιονομικά και φορολογικά θέματα, ενώ ως στόχοι περιγράφονται επίσης η δημιουργία ενοποιημένης αγοράς γης στις πόλεις και την ύπαιθρο, η παραχώρηση στους αγρότες μεγαλύτερων δικαιωμάτων στην ιδιοκτησία τους και η ανάπτυξη βιώσιμου συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Ολα αυτά θεωρούνται από την Κεντρική Επιτροπή και την ηγεσία του Κ.Κ. Κίνας αναγκαία για να μπορέσει η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου όχι μόνο να παραμείνει ανταγωνιστική αλλά και βιώσιμη. Η κινεζική Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας θα ξεπεράσει το 7,5% φέτος, πολλοί αναλυτές όμως χαρακτηρίζουν αυτή την πρόβλεψη υπεραισιόδοξη και τοποθετούν την κινεζική ανάπτυξη λίγο πάνω από το 6%.
Στέλλα Θεοδώρου
