Ο δικομματισμός πνέει τα λοίσθια στην Ευρώπη, που ετοιμάζεται για την ευρωκάλπη της 25ης Μαΐου. Μια κάλπη που θα αλλάξει τα δεδομένα και τις ισορροπίες για το ποιος θα κάνει «κουμάντο» τα επόμενα χρόνια. Σε δύο τουλάχιστον χώρες (Βρετανία και Γαλλία) το σκηνικό φαίνεται ότι έχει ξεκαθαρίσει προκαλώντας ήδη τριγμούς στο πολιτικό σκηνικό.
Τα ευρωσκεπτικιστικά, εθνικιστικά κόμματα σαρώνουν στις δημοσκοπήσεις, με τη γηραιά Αλβιώνα να σέρνει τον χορό της ανταρσίας… κατά της Ε.Ε.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις φέρουν το κόμμα UKIP του ευρωσκεπτικιστή Νάιτζελ Φάρατζ να καταφέρνει ανεπανόρθωτο πλήγμα στους κυβερνώντες Συντηρητικούς του Ντέιβιντ Κάμερον αλλά και στους Εργατικούς του Εντ Μίλιμπαντ, αλιεύοντας μαζικά τις ψήφους της μεσαίας τάξης, που αισθάνεται προδομένη. Δύο δημοσκοπήσεις που δόθηκαν στη δημοσιότητα αυτή την εβδομάδα δείχνουν ακριβώς αυτό. Η δημοσκόπηση του ινστιτούτου Comres, που διενεργήθηκε για λογαριασμό του τηλεοπτικού καναλιού ITV, φέρνει το Ανεξάρτητο Κόμμα του Ηνωμένου Βασιλείου του Νάιτζελ Φάρατζ να συγκεντρώνει ποσοστό 38% στην πρόθεση ψήφου και να προηγείται με μεγάλη διαφορά από τους Εργατικούς, που καταλαμβάνουν τη δεύτερη θέση με 27%. Τα δύο συγκυβερνώντα κόμματα, οι Συντηρητικοί και οι Φιλελεύθεροι, καταποντίζονται, συγκεντρώνοντας ποσοστά 18% και 8% αντίστοιχα.
Μια άλλη δημοσκόπηση του ινστιτούτου Yougov, για λογαριασμό των «Times» του Λονδίνου, έδινε στο UKIP ποσοστό 31%, στους Εργατικούς 28%, στους Συντηρητικούς 19% και στους Φιλελεύθερους 9%. «Ανέκαθεν επιδίωκα να δημιουργήσω πολιτικό σεισμό. Οι δημοσκοπήσεις είναι πολύ ενθαρρυντικές, όμως δεν πρόκειται να σας πω ψέματα. Είμαστε σε καλό δρόμο, όμως ακόμη έχουμε να κάνουμε πολλή δουλειά» σχολίασε ο Φάρατζ, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Η άνοδος του UKIP προβάλλεται όχι μόνο ως νίκη των ευρωσκεπτικιστών αλλά και ως τιμωρία του πολιτικού κατεστημένου που χάνει τη μεσαία τάξη αλλά και τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα που παραδοσιακά εξέφραζαν οι Εργατικοί.
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της Comres, το 32% των Βρετανών χαρακτηρίζει το κόμμα του Φάρατζ «ρατσιστικό». Ταυτόχρονα, ένας στους τρεις (ποσοστό 33%) πιστεύει ότι το UKIP είναι «πιο έντιμο» από τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα. Το UKIP εκπροσωπείται με εννέα βουλευτές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά δεν έχει κανέναν εκπρόσωπο στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Ο Νικ Κλεγκ των Φιλελευθέρων ήταν ο μόνος που δέχτηκε να μονομαχήσει με τον Φάρατζ σε δύο τηλεοπτικά ντιμπέιτ, με πολύ κακές επιδόσεις, όπως έδειξαν και οι έρευνες που έγιναν αμέσως μετά. Μεγάλο ενδιαφέρον έχει η ανάλυση των «Times», που αναδεικνύει τη μεγάλη διείσδυση του UKIP στα χαμηλότερα κοινωνικά και εισοδηματικά στρώματα του βρετανικού πληθυσμού. «Οι Εργατικοί χάνουν τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους τους, γιατί στράφηκαν στη μεσαία τάξη» σχολίαζε η εφημερίδα, επικαλούμενη τις δηλώσεις στενού συνεργάτη του Μίλιμπαντ, ο οποίος καλεί την ηγεσία του κόμματος σε μια πιο επιθετική προεκλογική εκστρατεία, προκειμένου να σταματήσει η διαρροή ψηφοφόρων.
«Κλειδί» αυτής της διαρροής είναι η πολιτική ατζέντα των ευρωσκεπτικιστών, ιδίως στο θέμα της μετανάστευσης και της απώλειας θέσεων εργασίας από πολίτες άλλων χωρών-μελών της Ε.Ε. που σπεύδουν στη Βρετανία. «Το κόμμα πρέπει να εξηγήσει στους ψηφοφόρους του τι γίνεται με το θέμα της μετανάστευσης και των κοινωνικών επιδομάτων, ώστε να σταματήσει αυτή η συνεχής απώλεια ψήφων» εξηγεί στην εφημερίδα ο «γκουρού» σε θέματα πολιτικού σχεδιασμού, λόρδος Γκλάσμαν. Ο Εντ Μίλιμπαντ υπό την απειλή του UKIP φαίνεται ότι υποκύπτει στον πειρασμό του δημοψηφίσματος για την παραμονή ή μη της Βρετανίας στην Ε.Ε. Οπως είπε ο ίδιος με άρθρο του στους «Financial Times», εάν αποφασιστεί η παραχώρηση περισσότερων εξουσιών στις Βρυξέλλες, θα γίνει δημοψήφισμα.
Ομως, και στη Γαλλία φαίνεται ότι ξεκαθαρίζει το σκηνικό, με τους Σοσιαλιστές να καταποντίζονται στην ευρωκάλπη και να δέχονται δεύτερο πλήγμα μετά το αποτέλεσμα των δημοτικών εκλογών. Κι αυτό ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ προσπάθησε να ανακατέψει την τράπουλα με έναν ριζικό ανασχηματισμό, τοποθετώντας στο τιμόνι της κυβέρνησης τον Μανουέλ Βαλς, έναν σοσιαλιστή με φιλελεύθερες ιδέες. Οι τελευταίες όμως δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι ούτε αυτό έφερε αποτέλεσμα, καθώς οι Γάλλοι ψηφοφόροι δεν πείθονται ότι μπορεί να αλλάξει κάτι προς το καλύτερο. Για πρώτη φορά οι δημοσκοπήσεις φέρνουν για πρώτη φορά το ακροδεξιό Εθνικό Μέτωπο της Μαρίν Λεπέν στην κορυφή. Η δημοσκόπηση του ινστιτούτου CSA για λογαριασμό του γαλλικού τηλεοπτικού δικτύου BFM TV δείχνει ότι η Λεπέν εκτόπισε στη δεύτερη θέση το Συντηρητικό Κόμμα (UMP) και τους Σοσιαλιστές στην τρίτη. Το Εθνικό Μέτωπο συγκεντρώνει 24% στην πρόθεση ψήφου, η γαλλική Δεξιά 22% και το Σοσιαλιστικό Κόμμα 20%. Μέχρι τώρα, όλες οι δημοσκοπήσεις για τις ευρωεκλογές του Μαΐου έδειχναν ως πρώτο κόμμα το Συντηρητικό, δεύτερο το ακροδεξιό Εθνικό Μέτωπο της Μαρίν Λεπέν και τρίτο το Σοσιαλιστικό.
Ο Κάμερον με την πλάτη στον τοίχο
Στο επίκεντρο των επιθέσεων που εξαπολύει ο Φάρατζ είναι και οι ευρωκράτες που ζουν στις Βρυξέλλες σε βάρος των πολιτών του Ηνωμένου Βασιλείου. Πολιτικοί παρατηρητές, τόσο στη Βρετανία όσο και στην Ευρώπη, εκτιμούν ότι σε περίπτωση νίκης του Φάρατζ στην ευρωκάλπη η κυβέρνηση Κάμερον θα βρεθεί με την πλάτη στον τοίχο, ιδίως στο θέμα του δημοψηφίσματος για παραμονή ή όχι στην ΕΕ. Ενδεχομένως η κυβέρνηση να αναγκαστεί να επιταχύνει το προγραμματισμένο για το 2017 δημοψήφισμα.
Προβλέψεις για ποσοστό ρεκόρ στις ψήφους σχηματισμών που πολεμούν την Ε.Ε.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ανάλυση του Οpen Εurope που προβλέπει ποσοστό ρεκόρ της ψήφου κατά της Ε.Ε. στην ευρωκάλπη. Το ανεξάρτητο think tank βασίζεται στα δημοσκοπικά στοιχεία και εκτιμά ότι τα ακραία εθνικιστικά, ακροδεξιά και αντιμνημονιακά κόμματα αναμένεται να κερδίσουν έως και 30,9%, από 24,9% το 2009. Αυτό μεταφράζεται σε 218 από τις 751 έδρες του Ευρωκοινοβουλίου. Το 2009 είχαν 164 έδρες. Σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή, εάν παραμείνει η ίδια, στο 43%, το openeurope εκτιμά ότι το 74,4% των ψηφοφόρων θα ψηφίσει κατά της Ε.Ε, υπέρ των ριζοσπαστικών αλλαγών ή θα επιλέξουν την αποχή.
Το Open Europe κατηγοριοποιεί αυτά τα κόμματα ως το «Μπλοκ των ανταρτών» και περιλαμβάνει από κόμματα εξουσίας έως ακροδεξιά. Τα μεγαλύτερα κέρδη καταγράφει το Κίνημα Πέντε Αστέρων του Mπέπε Γκρίλο στην Ιταλία, που επίσης καταγράφει μια ανοδική πορεία και αναμένεται να δώσει μάχη που θα κριθεί στο νήμα με το Δημοκρατικό Κόμμα του Ματέο Ρέντσι. Τα κόμματα που το Open Europe χαρακτηρίζει μεταρρυθμιστικά και που πιστεύουν ότι η Ε.Ε. πρέπει να αλλάζει ριζικά εάν θέλει να επιβιώσει θα καταλάβουν λιγότερες σε σχέση με το 2009 έδρες, 30 από 53.
Παρ’ όλα αυτά, κατά το Οpen Europe, στο Ευρωκοινοβούλιο θα ηγηθούν και πάλι τα κόμματα που εκπροσωπούνται από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και τους Σοσιαλιστές. Ομως, οι συσχετισμοί δυνάμεων θα αλλάξουν, γεγονός που προμηνύει θυελλώδεις συνεδριάσεις και δυσκολότερες διαδικασίες στη λήψη αποφάσεων για το μέλλον. Μετά την ευρωκάλπη, τίποτα δεν θα είναι το ίδιο, εάν επιβεβαιωθούν οι δημοσκοπήσεις.
