Πίσω στο σπίτι τους, στην Ελλάδα μας, «επέστρεψαν» 10.600 αρχαιότητες της Νεολιθικής περιόδου, τις οποίες σύσσωμη η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού υποδέχτηκε χθες. Πρόκειται για κομμάτια που προέρχονται από ανασκαφές, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν το 1941 από τα ναζιστικά στρατεύματα Κατοχής σε γηλόφους στη Μαγούλα της Θεσσαλίας και εν συνεχεία διοχετεύτηκαν στη Γερμανία.
Τα αρχαιολογικά ευρήματα, ως επί το πλείστον όστρακα και σπαράγματα αγγείων, βρίσκονταν μέχρι πρότινος στο Μουσείο Πφαλμπάουτεν, στη Λίμνη της Κωνσταντίας, στη Νότια Γερμανία. Εκεί ανακαλύφθηκαν το 1990, όταν ο διαπρεπής καθηγητής Γκούντερ Σέμπελ ανέλαβε το πόστο του διευθυντή του πολιτιστικού ιδρύματος μετά τον Χανς Ράινερτ, ο οποίος υπήρξε υπεύθυνος των ανασκαφών στη Θεσσαλία.
Ωστόσο, η αναζήτηση των αρχαιοτήτων είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα, στα τέλη της δεκαετίας του ’70, από την Ελληνίδα αρχαιολόγο Αγγέλικα Ντούζουγλη, η οποία ήταν φοιτήτρια τότε στο πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης και ο καθηγητής της τής ανέθεσε για διατριβή τη μελέτη της ανασκαφής με το όνομα Μαγούλα Βισβίκη στη Θεσσαλία. Η ίδια δεν γνώριζε τότε τίποτε σχετικό. Ψάχνοντας, ωστόσο, έμαθε ότι επρόκειτο για ανασκαφή του διάσημου Γερμανού αρχαιολόγου και μέλους του Ναζιστικού Κόμματος Χανς Ράινερτ τον Οκτώβριο του ’41.
Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου ήρθαν στο φως τα καλά κρυμμένα αρχεία των ανασκαφών της Κατοχής. Τότε η Αγγέλικα Ντούζουγλη, γνωρίζοντας ότι ίσως εκεί θα έβρισκε τις απαντήσεις που έψαχνε, ζήτησε τη βοήθεια μιας Αυστριακής συναδέλφου της, της Εύα Αλραμ, και από το 2009 με τη χρηματοδότηση ενός αμερικανικού ινστιτούτου ξεκίνησαν να δουλεύουν από κοινού για την ολοκλήρωση της έρευνας για την ανασκαφή Μαγούλα Βισβίκη. Με πολλή δουλειά κατάφεραν να ανακαλύψουν τις αρχαιότητες που από την περασμένη Πέμπτη βρίσκονται αισίως στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Ολοι οι πρωταγωνιστές της ενδιαφέρουσας ιστορίας, η Αγγέλικα Ντούζουγλη, πλέον επίτιμη έφορος Αρχαιοτήτων, η Εύα Αλραμ και ο Γκούντερ Σέμπελ, έδωσαν το «παρών» σε λιτή εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε χθες με αφορμή τον επαναπατρισμό στο αμφιθέατρο της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του ΥΠΠΟΑ.
«Μια Ελληνίδα αρχαιολόγος, μεταπτυχιακή στη Γερμανία, με άγρυπνα μάτια και νου, εντοπίζει κάτι που της τραβάει την προσοχή, βρίσκει συμπαραστάτες συναδέλφους της κι ένα ινστιτούτο που αργότερα χρηματοδοτεί τις έρευνες, για να έχουμε σήμερα το ολοκληρωμένο σύνολο αυτής της επιστημονικής εγρήγορσης. Θα την έλεγα επιστροφή των μυρίων, άλλων μυρίων, των 10.000 κομματιών, οστράκων και εργαλείων που σηματοδοτούν την εύφρονα παρουσία του ανθρώπου στη Θεσσαλία τη Νεολιθική περίοδο» δήλωσε ο υπουργός Πολιτισμού Κ. Τασούλας. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η χώρα μας θα συνεχίσει να προσπαθεί και για τον επαναπατρισμό πιο εντυπωσιακά ακτινοβολούντων μνημείων του πολιτισμού μας (σ.σ.: τα Γλυπτά του Παρθενώνα).
«Είναι διπλή χαρά σήμερα να έχουμε τον επαναπατρισμό πλήθους νεολιθικών οστράκων και λίθινων εργαλείων από τη Γερμανία, καθώς σε αυτό συνεργαστήκαμε μαζί Γερμανοί, Ελληνες και Αυστριακοί αρχαιολόγοι. Μετά τα αρχαία αντικείμενα που είχαν επαναπατριστεί πριν από κάποια χρόνια, τώρα ξεκινά μια νέα κίνηση, που θεωρούμε ότι η αρμόδια Διεύθυνση θα την προχωρήσει με γοργούς ρυθμούς. Και καθώς όλοι μαζί πιστεύουμε σε αυτό, Ελληνες και Γερμανοί, θα έχουμε σίγουρα πολύ καλά αποτελέσματα» δήλωσε η διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟΑ Μαρία Βλαζάκη.
Hλίας Μαραβέγιας
