Η ακρίβεια διώχνει φοιτητές από τα ΑΕΙ

Είδος πολυτέλειας φαίνεται ότι εξελίσσεται η κατά τα άλλα δημόσια και δωρεάν παιδεία, με χιλιάδες οικογένειες να αδυνατούν να επωμιστούν το δυσβάσταχτο κόστος των σπουδών εν μέσω ακρίβειας. Η πανελλαδική εικόνα μιλά από μόνη της, καθώς από τους 62.243 φετινούς επιτυχόντες οι 3.666 δεν προχώρησαν τελικά στην εγγραφή τους.

• Του Νίκου Σώκου

Το ποσοστό αυτό, που αγγίζει το 5,89%, ξαναζέστανε τη συζήτηση γύρω από τη φοιτητική στέγη. Αν και, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία του υπουργού Επικρατείας Ακη Σκέρτσου, οι μη εγγραφές ήταν 314 λιγότερες συγκριτικά με το 2025, η συνολική διακύμανση παραμένει εγκλωβισμένη στο 6%, κρύβοντας τεράστιες ανομοιογένειες μεταξύ των ιδρυμάτων.

Ο πιο δυνατός συναγερμός ηχεί στο Πανεπιστήμιο Πατρών, όπου περίπου 372 από τους 4.880 επιτυχόντες γύρισαν την πλάτη στα αμφιθέατρα, εκτινάσσοντας το ποσοστό μη εγγραφής στο 7,6%. Το φλέγον ζήτημα, το οποίο ανέδειξε ο πρύτανης Χρήστος Μπούρας, είναι πως η διαρροή χτυπά την πόρτα παραδοσιακά κορυφαίων σχολών. Στην Ιατρική χάθηκαν εννέα φοιτητές, στη Φαρμακευτική 11, ενώ απώλειες καταγράφηκαν στους ηλεκτρολόγους, στους μηχανολόγους και στους πολιτικούς μηχανικούς. Ο ίδιος αποδίδει το φαινόμενο στο εκρηκτικό «κοκτέιλ» των υψηλών ενοικίων, του κόστους μετακίνησης και της οικονομικής ασφυξίας των οικογενειών, παράγοντες που μετατρέπουν τη φοίτηση μακριά από την πατρική εστία σε όνειρο απατηλό.

Ελληνική περιφέρεια

Μια πανομοιότυπη εικόνα διαμορφώνεται σταδιακά και στην υπόλοιπη ελληνική περιφέρεια. Στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 190 φοιτητές, δηλαδή το 5,54%, δεν ολοκλήρωσαν την εγγραφή τους, με απώλειες ακόμη και στην Ιατρική.

Στη Δυτική Μακεδονία το ποσοστό αγγίζει το 6%, αν και ο πρύτανης Θεόδωρος Θεοδουλίδης εντοπίζει τα αίτια σε ακαδημαϊκούς επαναπροσδιορισμούς παρά σε στεγαστικά κόστη. Στον αντίποδα, η εικόνα βελτιώνεται στην Κρήτη, όπου οι μη εγγραφές περιορίστηκαν στο 2,55%, σημειώνοντας εντυπωσιακή πτώση από 115 σε 53 φετινούς απόντες. Ανάλογα χαμηλό είναι το ποσοστό στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, αγγίζοντας το 2,63%, αποδεικνύοντας πως το μέγεθος του προβλήματος ποικίλλει ραγδαία ανάλογα με τον γεωγραφικό προορισμό.

Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, με τον πρύτανη Αντώνη Φλώρο να διαχωρίζει τις εξαρχής κενές θέσεις εξαιτίας της ελάχιστης βάσης ςισαγωγής από τη διαρροή των επιτυχόντων σπουδαστών του ιδρύματος. Κατά τη φετινή χρονιά δεν εγγράφηκε το 13,9%, ποσοστό αισθητά μειωμένο από το περσινό 22,3%, ωστόσο η τουριστική εξάρτηση των νησιών εξακολουθεί να πιέζει δραματικά τους πρωτοετείς. Την ώρα που στα μεγάλα πανεπιστήμια Αθήνας και Θεσσαλονίκης τα συγκεντρωτικά στοιχεία παραμένουν θολά, προκαλώντας κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις για την εξαγωγή δεδομένων, καθίσταται πασιφανές πως η κρατική μέριμνα αδυνατεί να καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες, αφήνοντας την εκπαιδευτική διαδικασία έρμαιο της ανεξέλεγκτης αγοράς ακινήτων.

Πίσω από τους αριθμούς οι ίδιοι οι φοιτητές βιώνουν απόλυτη εγκατάλειψη. Η Ζέτα Ξυδάκη, φοιτήτρια στο Πάντειο και μέλος του σχήματος «Αντί της Σιωπής», περιγράφει στη «δημοκρατία» ένα ίδρυμα χωρίς δικές του εστίες, στηριζόμενο σε άδεια δωμάτια του ΕΜΠ και της ΑΣΟΕΕ. «Η ΕΒΕ εξοντώνει τα παιδιά ψυχικά και οικονομικά» αναφέρει, φέρνοντας ως παράδειγμα μια συμφοιτήτριά της που διέκοψε τις σπουδές της λόγω πλήρους οικονομικής αδυναμίας της οικογένειάς της, επιστρέφοντας στη γενέτειρά της. Οι υποσχέσεις για νέες εστίες δίπλα στη λέσχη σίτισης βαλτώνουν εξαιτίας της πενιχρής χρηματοδότησης, επιβεβαιώνοντας στα μάτια της πανεπιστημιακής κοινότητας τη συστηματική υποβάθμιση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης από το αρμόδιο υπουργείο.

Στον ίδιο τόνο κινείται η μαρτυρία του Κώστα Χρονόπουλου, φοιτητή Τοπογράφων στο ΕΜΠ και μέλους της ΠΑΣΠ, ο οποίος εστιάζει στην επέλαση του Airbnb, όπου λόγω δυσκολίας πρόσβασης στην Πολυτεχνειούπολη άπαντες αναζητούν απεγνωσμένα στέγη στου Ζωγράφου, πέφτοντας θύματα μιας άτυπης καρτελοποίησης. «Για ένα ερείπιο ζητούν το λιγότερο 450 ευρώ» τονίζει, προσθέτοντας πως κατοικίες στους Αμπελοκήπους, που το 2022 νοικιάζονταν 450 ευρώ, σήμερα αγγίζουν τα 650. Το αποτέλεσμα είναι χιλιάδες νέοι να επιλέγουν σχολές με μοναδικό κριτήριο τη φθηνότερη διαβίωση. Οπως υποστήριξε: «ένας φοιτητής στην πρωτεύουσα χρειάζεται τουλάχιστον 1.000 ευρώ μηνιαίως, τη στιγμή που ο μέσος μισθός στη χώρα μετά βίας φτάνει τα 1.200».

Μεσαία τάξη

Η οικονομική θηλιά πνίγει πλέον τη μεσαία τάξη, ωθώντας οικογένειες να εξετάσουν λύσεις ιδιωτικών κολεγίων, αφού το συνολικό κόστος εξισώνεται. «Αυτή είναι ξεκάθαρη στρατηγική συνειδητής υποβάθμισης των δημόσιων ιδρυμάτων μέσω υποχρηματοδότησης, ώστε να ευνοηθεί άμεσα η ιδιωτική εκπαίδευση» σημείωσε, ενώ κατήγγειλε ταυτόχρονα την τραγική κατάσταση του παλιού κτιρίου εστιών, το οποίο σύμφωνα με τον ίδιο εσκεμμένα ρημάζει εκτός του χρηματοδοτικού Ταμείου Ανάκαμψης, φιλοξενώντας ελάχιστα άτομα, ενώ χωράει κοντά στα 1.000, δηλαδή κοντά στο 10% των φοιτητών του ΕΜΠ.

Η εγκατάλειψη εξυπηρετεί τέλεια το κυβερνητικό αφήγημα πως οι εστίες έχουν παραδοθεί σε «μπαχαλάκηδες», αποκρύπτοντας εντέχνως το γεγονός πως οι υπόλοιπες εστίες του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου διατηρούνται απολύτως λειτουργικές και σε άριστη κατάσταση από τους ίδιους τους φοιτητές.

Αντιστρέφοντας μερικώς αυτή την εικόνα, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χαράλαμπος Μπιλλίνης παρουσιάζει στη «δημοκρατία» μια ηπιότερη προοπτική. Από τους 4.800 φετινούς επιτυχόντες, οι 321 δεν έχουν εγγραφεί, με τη διαδικασία εγγραφής όμως να συνεχίζεται. Ο πρύτανης υπογράμμισε πως υπάρχουν διαθέσιμες εστίες παντού, ενώ δρομολογείται η κατασκευή άλλων 800 κλινών μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε Βόλο και Λαμία. Ισως η καλύτερη αυτή κατάσταση να οφείλεται, βέβαια, στο γεγονός ότι το ίδρυμα δεν εδρεύει στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και λόγω του γεωγραφικού πλεονεκτήματος της κεντρικής Ελλάδας, που διευκολύνει την πρόσβαση των νέων δίχως να τους οδηγεί αναπόδραστα στην πλήρη οικονομική εξόντωσή τους.