Στην άκρη του Φαληρικού Δέλτα, δίπλα στην πολύβουη λεωφόρο Συγγρού και μόλις λίγα μέτρα μακριά από το Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο μια ειδικά διαμορφωμένη πεζογέφυρα οδηγεί στο «διάφανο» Κέντρο Επισκεπτών. Ακριβώς απέναντι φιγουράρουν οι σκελετοί των νέων κτιρίων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, που τους επόμενους μήνες θα κρυφτούν μέσα σε έναν καταπράσινο κήπο, με χιλιάδες δέντρα, θάμνους και αρωματικά φυτά. Εκατοντάδες οι εργάτες, δεκάδες μπουλντόζες, γερανοί και άλλα μηχανήματα γύρω από τον τεχνητό λόφο και το υδάτινο κανάλι του πάρκου, πυρετός εργασιών, ώστε στις αρχές του 2016 να γίνει πράξη το όραμα του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» για τη δημιουργία ενός υπερσύγχρονου, ενεργειακά αυτόνομου Κέντρου Πολιτισμού (ΚΠΙΣΝ), που θα συμβάλλει στην αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής, θα προσελκύει κάθε χρόνο περίπου 1.500.000 επισκέπτες και θα αποτελεί πηγή καθημερινής έμπνευσης για μικρούς και μεγάλους.
Ταχύτατοι ρυθμοί
Τα έργα προχωρούν με ταχύτατους ρυθμούς και -σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα- με πιστή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων. Ο φέρων οργανισμός των κτιρίων είναι ήδη έτοιμος και το επόμενο στοίχημα για τους μηχανικούς (που δουλεύουν πάνω στα σχέδια του φημισμένου Ιταλού αρχιτέκτονα Ρέντσο Πιάνο) είναι η κατασκευή του «πράσινου» στεγάστρου της νέας Εθνικής Λυρικής Σκηνής, έκτασης 10.000 τ.μ., που θα καλύπτει σχεδόν το 100% των ενεργειακών αναγκών του συγκροτήματος. «Το στέγαστρο θα αποτελείται από 700 κομμάτια φεροτσιμέντου και θα παράγει ενέργεια 1,7 μεγαβάτ (MW). Κάθε πλάκα από σίδηρο και μπετόν φτιάχνεται στο χέρι και έχει τα δικά της χαρακτηριστικά. Δεν είναι όλα τα κομμάτια ίδια. Ο τρόπος κατασκευής είναι πολύπλοκος. Βασίζεται σε θεωρητικά μοντέλα που δημιουργούνται τώρα και εξασφαλίζουν ότι οι ποιοτικές αποκλίσεις θα είναι σχεδόν μηδενικές» λέει ο διευθυντής λειτουργίας του Κέντρου Επισκεπτών Πάνος Παπούλιας.
Στην κεντρική αίθουσα της Λυρικής, που σχεδιάστηκε με βάση την αισθητική της Σκάλας του Μιλάνου και θα διαθέτει σκηνικά εφάμιλλα των μεγαλύτερων σκηνών όπερας του κόσμου, ο χώρος της ορχήστρας θα φιλοξενεί 65-115 μουσικούς. Θα κατασκευαστούν επίσης καμαρίνια για 160 καλλιτέχνες και 115 μουσικούς, τέσσερα ασανσέρ σκηνής και μια μικρότερη αίθουσα 450 θέσεων (πειραματική σκηνή), όπου θα παρουσιάζονται κυρίως έργα νέων δημιουργών. Συνδετικός κρίκος των κτιρίων της Λυρικής και της Βιβλιοθήκης θα είναι η αγορά, ένας υπαίθριος χώρος που θα λειτουργεί ως σημείο συνάντησης των επισκεπτών.
Ο πύργος των βιβλίων
Η νέα Εθνική Βιβλιοθήκη, χωρητικότητας 2.000.000 βιβλίων, θα μοιάζει με… κάστρο από τσιμέντο, σίδηρο και γυαλί. «Σε μια έκταση 22.000 τ.μ. δεσπόζει ο τριώροφος Πύργος των Βιβλίων. Κάθε πλευρά του τετράγωνου πύργου θα ντυθεί με βιβλία, ενώ στο κτίριο της Βιβλιοθήκης θα λειτουργούν δημόσιο και ερευνητικό τμήμα, αναγνωστήρια για το κοινό και τους ερευνητές, μόνιμη έκθεση κειμηλίων, αίθουσες εκδηλώσεων και υπολογιστών, video gaming zone και ένας ειδικά διαμορφωμένος χώρος, όπου θα φυλάσσονται χειρόγραφα ανεκτίμητης αξίας» αναφέρει ο κ. Παπούλιας.
Από τη στέγη της Βιβλιοθήκης ξεκινάει το πάρκο του ΚΠΙΣΝ, που θα καλύπτει το 85% της έκτασης και θα μυρίζει… θυμάρι, δάφνη, λεβάντα, δεντρολίβανο, φασκόμηλο και ρίγανη. Στον μεσογειακό κήπο και στα υπόλοιπα σημεία του πάρκου θα φυτευτούν συνολικά 1.214 δέντρα (ελιές, αμυγδαλιές, κουκουναριές, κυδωνιές, ροδιές, συκιές, χαρουπιές, πλατάνια κ.λπ.), ηλικίας 20-80 ετών. Ο τεχνητός λόφος θα βλέπει στον Σαρωνικό και στην Ακρόπολη, ενώ ιδιαίτερο χρώμα θα δίνει το υδάτινο κανάλι μήκους 400 μ. και πλάτους 30 μ., που θα συμβολίζει τον ποταμό Ιλισό (είχε τις εκβολές του στο Φαληρικό Δέλτα) και θα βοηθάει στη διατήρηση του μικροκλίματος της περιοχής. «Το κανάλι θα χρησιμεύει και ως αντιπλημμυρικό έργο για την Καλλιθέα, ενώ δίπλα του, μια τεράστια υπόγεια δεξαμενή θα συλλέγει όμβρια ύδατα. Στο πάρκο θα υπάρχει επίσης χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων, αλλά και πολλές διαδρομές για πεζούς και ποδηλάτες».
Το ενεργειακό στέγαστρο της νέας Εθνικής Λυρικής Σκηνής αναμένεται να είναι έτοιμο στις αρχές του 2015, οι φυτεύσεις θα συνεχιστούν από τον Σεπτέμβριο, ενώ το 2016 η νέα όαση πρασίνου και πολιτισμού της Αττικής θα παραχωρηθεί (ως δωρεά) στο Ελληνικό Δημόσιο. «Σκοπός του ιδρύματος δεν είναι βέβαια μόνο η δημιουργία μιας όασης δίπλα στην Αθήνα, αλλά η αναβάθμιση ολόκληρης της Αττικής και η αλλαγή της νοοτροπίας μας απέναντι στο περιβάλλον και στην κοινωνία. Πέρα από τη συντήρηση των χώρων, που θα περάσει στο κράτος, πρέπει και εμείς ως πολίτες να σηκώσουμε το δικό μας φορτίο, αντλώντας έμπνευση από τέτοιου είδους έργα» καταλήγει ο κ. Παπούλιας.
Μια (πρωτόγνωρη) προσπάθεια με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον
Εκτός από τα εντυπωσιακά κτίρια και τους καταπράσινους κήπους που αναμένεται να του χαρίσουν το… χρυσό μετάλλιο αισθητικής, το ΚΠΙΣΝ «φλερτάρει» με ακόμα μια χρυσή ή (πιθανότατα) πλατινένια διάκριση για την εξοικονόμηση ενέργειας, τη μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα, τον εξορθολογισμό της χρήσης πρώτων υλών και την αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος. «Για τη δημιουργία του τεχνητού λόφου, φιλτράραμε το χώμα των εκσκαφών και το χρησιμοποιήσαμε για την επιχωμάτωση της περιοχής. Με το ενεργειακό στέγαστρο, την ορθολογική χρήση νερού, τη συλλογή ομβρίων υδάτων και μια σειρά από άλλες παρεμβάσεις ως προς το ενεργειακό αποτύπωμα του συγκροτήματος διεκδικούμε την πλατινένια πιστοποίηση LEED» εξηγεί ο κ. Παπούλιας.
Αειφόρος δόμηση
Το διεθνώς αναγνωρισμένο σύστημα αξιολόγησης και αποτίμησης της αειφόρου δόμησης LEED εξετάζει το σύνολο των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται κατά την υλοποίηση κάθε έργου και το κατατάσσει σε ένα από τα τέσσερα επίπεδα: Βασικό, ασημένιο, χρυσό ή πλατινένιο. Εκτός από τις κατασκευαστικές καινοτομίες, στο εργοτάξιο του ΚΠΙΣΝ υπάρχει ειδικό πλυντήριο για τον καθαρισμό των φορτηγών και άλλων οχημάτων ώστε να μειώνονται τα επίπεδα σκόνης, καταγράφονται τα επίπεδα θορύβου των μηχανημάτων ώστε να περιορίζεται η ηχορύπανση, ενώ δίνεται ιδιαίτερη προσοχή και στον φωτισμό των εγκαταστάσεων, προκειμένου να μην προκαλείται φωτορύπανση. Εκτιμάται ότι το πάρκο του ΚΠΙΣΝ θα βελτιώσει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα του αέρα της ευρύτερης περιοχής, απορροφώντας περίπου 11.000 κιλά διοξειδίου του άνθρακα ετησίως.
Πάνω από 21.000 επισκέπτες είδαν από κοντά τις εργασίες
Στους 10 μήνες λειτουργίας του, το Κέντρο Επισκεπτών του ΚΠΙΣΝ έχει υποδεχθεί περίπου 21.000 επισκέπτες, ανάμεσά τους και τους μαθητές 145 σχολικών τάξεων και έχει φιλοξενήσει δεκάδες εκδηλώσεις, σεμινάρια, συναυλίες και θεματικά προγράμματα για μικρούς και μεγάλους. Σχεδιασμένο από τους φοιτητές Αρχιτεκτονικής Σπύρο Γιωτάκη και Αγι – Παναγιώτη Μουρελάτο, στο πλαίσιο ενός διαγωνισμού για νέους αρχιτέκτονες, το Κέντρο Επισκεπτών προσφέρει στο κοινό την ευκαιρία να εξερευνήσει το πάρκο και τα νέα κτίρια της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και της Εθνικής Βιβλιοθήκης, να ενημερωθεί για την αποστολή του ΚΠΙΣΝ αλλά και για τεχνικές λεπτομέρειες της κατασκευής.
Εκτός από τις μακέτες που καθοδηγούν τον επισκέπτη, στον χώρο έχουν τοποθετηθεί τρεις ξύλινοι πύργοι (λευκά ξύλινα έπιπλα), αφιερωμένοι στους κύριους πυλώνες του συγκροτήματος. Οι πύργοι είναι εφοδιασμένοι με οθόνες, ενημερωτικά έντυπα, βιβλία, πίνακες και ακουστικά, που προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες για τη Λυρική Σκηνή, τη Βιβλιοθήκη και τους κήπους του ΚΠΙΣΝ. Στην πίσω πλευρά του Κέντρου Επισκεπτών, δίπλα στους άσπρους πάγκους και στο ξύλινο πιάνο, μπορεί κανείς να… απολαύσει τις ζωγραφιές και τις κατασκευές μικρών παιδιών, ενώ στο μπαλκόνι που βλέπει στο εργοτάξιο, ένα ζευγάρι κιάλια περιμένει εκείνους που θέλουν να πλησιάσουν περισσότερο στα κτίρια και στο πάρκο. Το Κέντρο Επισκεπτών είναι ανοιχτό Τρίτη – Παρασκευή, 10.00-20.00 και τα Σαββατοκύριακα 10.00-21.00 (είσοδος ελεύθερη).
Τα (αριθμητικά) μεγέθη του εντυπωσιακού έργου
* 566.000.000 ευρώ το συνολικό κόστος σχεδιασμού και κατασκευής του ΚΠΙΣΝ
* 170.000 τ.μ. η έκταση του Πάρκου «Σταύρος Νιάρχος»
* 320.000 θάμνοι θα φυτευτούν ως το 2016
* 2.000.000 βιβλία η χωρητικότητα της νέας Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας
* 20 μέτρα το μήκος της πλευράς του τετράγωνου Πύργου των Βιβλίων
*1.400 θεατές μπορεί να φιλοξενήσει η κεντρική αίθουσα της νέας Εθνικής Λυρικής Σκηνής
*10.000 τ.μ. η επιφάνεια του ενεργειακού στεγάστρου της νέας Εθνικής Λυρικής Σκηνής
*1.490 νέες θέσεις εργασίας αναμένεται να δημιουργηθούν στον πρώτο χρόνο λειτουργίας του ΚΠΙΣΝ
*500 μηχανήματα διαφόρων τύπων έχουν χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα
*3.000 μαθητές έχουν παρακολουθήσει εκπαιδευτικά προγράμματα στο Κέντρο Επισκεπτών
Γεράσιμος Κόντος
