Τι θα συμβεί αν ο Νίκος Μιχαλολιάκος υλοποιήσει την απειλή του και οδηγήσει σε παραίτηση όλους τους βουλευτές της Χρυσής Αυγής; Πώς θα επηρεαστούν οι εξελίξεις και σε ποιες περιοχές θα στηθούν κάλπες;
Ενα τέτοιο ενδεχόμενο, που έχει να συμβεί (υπό άλλες συνθήκες) από το 1992, είναι καταρχάς βέβαιο ότι θα προκαλέσει πρόσθετη ένταση στο πολιτικό σκηνικό και ίσως επιταχύνει την προσφυγή σε εθνικές εκλογές, ανάλογα και με τη στάση των άλλων κομμάτων.
Παρόμοια απειλή είχε διατυπωθεί από τη Χρυσή Αυγή την περίοδο των πρώτων προφυλακίσεων, πριν από περίπου έναν χρόνο, αλλά στη συνέχεια επικράτησαν δεύτερες σκέψεις. Τώρα το θέμα επανέρχεται για την περίπτωση κατά την οποία δεν επιτραπεί στους βουλευτές της να συμμετάσχουν στις ψηφοφορίες για την εκλογή νέου Προέδρου της Δημοκρατίας.
Πρώτη η «κυριακάτικη δημοκρατία» είχε αποκαλύψει προ δύο εβδομάδων ότι μετά την εισαγγελική πρόταση του Ι. Ντογιάκου προς το Συμβούλιο Εφετών για παραπομπή τους σε δίκη ως μέλη «εγκληματικής οργάνωσης» άρχισαν να συζητούνται -και σε πολιτικό επίπεδο- σχέδια για τον αποκλεισμό των βουλευτών της Χρυσής Αυγής από τις διαδικασίες της προεδρικής εκλογής. Μάλιστα, κατά τις ίδιες πληροφορίες η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τους προφυλακισμένους αλλά το σύνολο των βουλευτών που εξελέγησαν το 2012 με τη Χρυσή Αυγή.
Για τον κ. Μιχαλολιάκο κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με «εκτροπή» προκειμένου να μειωθεί, κάτω των 180, ο αναγκαίος αριθμός για την ανάδειξη του διαδόχου του Κ. Παπούλια από τη σημερινή Βουλή. Είναι προφανές επομένως ότι ο αρχηγός της Χρυσής Αυγής, που παραμένει προφυλακισμένος στον Κορυδαλλό, σχεδιάζει να «αντεπιτεθεί» μόνον εφόσον ο τυχόν αποκλεισμός βουλευτών του κόμματός του (είτε όσων είναι επίσης προσωρινά κρατούμενοι είτε όλων) επηρεάσει το απαιτούμενο όριο της προεδρικής εκλογής.
Το πολιτικό χαρτί που απειλεί να παίξει σε αυτή την περίπτωση ο κ. Μιχαλολιάκος είναι να μπλοκάρει, με την παραίτηση των βουλευτών του, τις διαδικασίες και να δημιουργήσει de facto κλίμα γενικών εκλογών στη χώρα.
Η υποχρέωση για διενέργεια εκλογών προκύπτει από το άρθρο 53 του Συντάγματος, που ορίζει ρητά την αντιδιαστολή και συγκεκριμένα ότι «βουλευτική έδρα που κενώθηκε μέσα στο τελευταίο έτος της περιόδου δεν συμπληρώνεται με αναπληρωματική εκλογή, όταν απαιτείται κατά τον νόμο, εφόσον οι κενές έδρες δεν είναι περισσότερες από το ένα πέμπτο του όλου αριθμού των βουλευτών».
Για να διεξαχθούν βέβαια εκλογές στις περιφέρειες όπου η Χρυσή Αυγή έχει εκπροσώπηση, θα πρέπει να παραιτηθούν εκτός από τους βουλευτές και όλοι οι αναπληρωματικοί τους. Οι περιφέρειες που αφορά το εν λόγω σενάριο είναι η Α΄ και η Β΄ Αθηνών, Αττικής, Α΄ και Β΄ Πειραιώς, Α΄ και Β΄ Θεσσαλονίκης, Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Εύβοιας, Μαγνησίας, Μεσσηνίας και Σερρών. Ειδική περίπτωση συνιστά η έδρα του ψηφοδελτίου Επικρατείας. Πέρυσι, μπροστά στον ανάλογο κίνδυνο που είχε ανακύψει και προκειμένου να μη στηθούν κάλπες ανά την επικράτεια, είχε δοθεί η ερμηνεία ότι ο νέος βουλευτής Επικρατείας θα εκλεγεί με βάση τον μέσο όρο των ποσοστών που θα λάβει κάθε κόμμα στις περιφέρειες όπου θα γίνουν εκλογές. Συνολικά η Χρυσή Αυγή διαθέτει αυτή τη στιγμή 16 βουλευτές, δοθέντος ότι οι Στ. Μπούκουρας (Κορινθίας) και Χρυσοβαλάντης Αλεξόπουλος (Λάρισας) βρίσκονται εκτός των γραμμών της.
Πρώτος διδάξας ο Ανδρέας
Ανάλογη διαδικασία αναπληρωματικής εκλογής είχε σημειωθεί το 1992, ύστερα από την καταδίκη του Δημήτρη Τσοβόλα για το σκάνδαλο Κοσκωτά από το Ειδικό Δικαστήριο. Με απόφαση του Ανδρέα Παπανδρέου είχαν αρνηθεί να τον αντικαταστήσουν όλοι οι αναπληρωματικοί υποψήφιοι του ΠΑΣΟΚ στη Β΄ Αθηνών, με αποτέλεσμα να στηθούν κάλπες, όπου δεν έλαβαν μέρος τα άλλα κόμματα της Βουλής. Μολονότι πάντως τα περισσότερα κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ ήταν αντίθετα με αυτήν την επιλογή, το αποτέλεσμα και η δυναμική που δημιουργήθηκε αποτέλεσαν την αφετηρία για να επανέλθει το κόμμα του Α. Παπανδρέου στην εξουσία μερικούς μήνες αργότερα, στις εκλογές του 1993…
Οι χρονικές προθεσμίες, το όριο ασφαλείας και πότε θα έχει νόημα η «κίνηση»
Ενα κρίσιμο ερώτημα αφορά ασφαλώς τις χρονικές προθεσμίες, δηλαδή το πότε θα ανοίξουν -όλες οι πλευρές- τα χαρτιά τους για την προεδρική εκλογή. Αν η κυβέρνηση μέσω της πλειοψηφίας της στη Βουλή κινηθεί με μεγάλη ταχύτητα και με συνοπτικές διαδικασίες, είναι πιθανόν όλα αυτά να συμπέσουν και ούτως ή άλλως η χώρα να οδηγηθεί, λόγω αδυναμίας σχηματισμού προεδρικής πλειοψηφίας, σε εθνικές κάλπες. Επομένως, ο κ. Μιχαλολιάκος, για να έχει πολιτικό νόημα το «παράγγελμα» της παραίτησης που θα δώσει, θα πρέπει να διαγνώσει εγκαίρως τις πιθανές κυβερνητικές προθέσεις και πάντως πριν μπει στην τελική ευθεία η διαδικασία της προεδρικής εκλογής που εκ του Συντάγματος έχει προτεραιότητα.
Η θητεία του κ. Παπούλια λήγει στις 12 Μαρτίου και οι ψηφοφορίες στη Βουλή θα πρέπει να ξεκινήσουν «τουλάχιστον έναν μήνα» νωρίτερα, δηλαδή όχι αργότερα από τις 12 Φεβρουαρίου. Κατά διασταλτική ερμηνεία η έναρξη μπορεί να γίνει ακόμη πιο νωρίς, το πολύ εντός τριμήνου. Επομένως, από τις 12 Δεκεμβρίου και μετά. Αυτό είναι και το χρονικό όριο ασφαλείας για να πάρει τις αποφάσεις του ο Ν. Μιχαλολιάκος και ενδεχομένως να ρισκάρει τα αποτελέσματα.
Εφόσον παραιτηθούν οι 16 βουλευτές της Χρυσής Αυγής και (άμεσα) όλοι οι αναπληρωματικοί τους, θα πρέπει εντός μηνός να στηθούν κάλπες σε αυτές τις 13 εκλογικές περιφέρειες που συγκεντρώνουν και το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της χώρας. Ποια από τα άλλα κόμματα θα λάμβαναν μέρος σε μια τέτοια αναμέτρηση δεν μπορεί να το πει κανείς μετά βεβαιότητος αυτή τη στιγμή. Οπως φαίνεται πάντως, ο στόχος του Ν. Μιχαλολιάκου, με την τυχόν υλοποίηση μιας τέτοιας απειλής, θα ήταν πρωτίστως πολιτικός: να προκαλέσει δηλαδή μια πρόβα τζενεράλε γενικών εκλογών, στην οποία η Χρυσή Αυγή, ακόμη κι αν δεν κέρδιζε πάλι τις διεκδικούμενες έδρες, θα μπορούσε να ενισχύσει τα ποσοστά της όχι μόνο εν όψει γενικότερων εξελίξεων και ανακατατάξεων αλλά εν όψει και της δίκης που υπολογίζεται ότι θα ξεκινά εκείνη την περίοδο…
Ανδρέας Καψαμπέλης