Τι μας έχει διδάξει η περιπέτεια της αρχαιολογικής ανασκαφής στην Αμφίπολη; Οτι στην πατρίδα μας δεν υπάρχει ούτε ένα εργαστήριο ανάλυσης αρχαίου DNA! Σε έναν τόπο που θα έπρεπε να στηρίζεται στο σπουδαίο πολιτισμικό απόθεμά του και σε ένα κράτος που έχει δαπανήσει δισεκατομμύρια ευρώ σε πιθανούς κι… απίθανους αρλεκίνους και διασκεδαστές των κατά καιρούς κυβερνώντων ουδείς υπουργός πολιτισμού αξιώθηκε να μεριμνήσει για να εξασφαλίσει ένα στοιχειώδες κονδύλι για τη σύσταση ενός εξειδικευμένου εργαστηρίου με τον αρμόζοντα εξοπλισμό και το αντίστοιχο προσωπικό.
Η ανυπαρξία εργαστηρίου ανάλυσης αρχαίου DNA είναι και η αιτία των εξαιρετικά αόριστων διατυπώσεων του υπουργείου Πολιτισμού για τη… μοίρα του σκελετού που βρέθηκε στην Αμφίπολη. Διαβάζουμε στην ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού της 12ης Νοεμβρίου: «Σημεία ενημέρωσης από την κ. Αννα Παναγιωταρέα και τη γ.γ. κ. Λίνα Μενδώνη στην Αμφίπολη: Εντός και εκτός του τάφου, βρέθηκε ο σκελετός του νεκρού. Είναι προφανές ότι το ανθρωπολογικό υλικό θα εξεταστεί από ειδικούς επιστήμονες. Είναι, εξίσου, προφανές ότι θα γίνουν όλες οι έρευνες τις οποίες απαιτεί η σύγχρονη επιστήμη».
Δεν αναφέρεται ούτε το εργαστήριο (διότι δεν υπάρχει) ούτε οι ειδικοί επιστήμονες (διότι δεν έχουν προσληφθεί).
Τώρα, έπειτα από δεκαετίες ανυπαρξίας των στοιχειωδών υποδομών για την αρχαιολογική έρευνα η Περιφέρεια Κρήτης ετοιμάζεται να δημιουργήσει το πρώτο εργαστήριο αρχαίου DNA. Στην εισήγηση για την έγκριση σύναψης Προγραμματικής Σύμβασης (ΠΣ) μεταξύ της Περιφέρειας Κρήτης και του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Ερευνας για την υλοποίηση του έργου «Σύσταση και οργάνωση εξειδικευμένου εργαστηρίου για την ανάλυση αρχαίου DNA» (αρ. πρωτ.: οικ. 3789) διαβάζουμε:
«Η Περιφέρεια Κρήτης (ΠΚ) στο πλαίσιο της αναπτυξιακής πολιτικής της, της συνεργασίας της με άλλους φορείς αλλά και της προσπάθειάς της για την προβολή της Κρήτης, προτίθεται να συμβάλει στην προαγωγή της έρευνας και ανάπτυξης σε επιλεγμένους τομείς “Εξυπνης Εξειδίκευσης”. Ειδικότερα, προτίθεται να υποστηρίξει την πρωτοβουλία του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Ερευνας προκειμένου να συστήσει, να εξοπλίσει και να λειτουργήσει στο Ηράκλειο το πρώτο εργαστήριο “αρχαίου DNA”. Η πρωτοβουλία αυτή έχει στόχο την ανάδειξη της ιστορικής συνέχειας του πολιτισμού του νησιού, του φυσικού πλούτου αλλά και των καταβολών της κρητικής διατροφής. Η δημιουργία του πρώτου εργαστηρίου “αρχαίου DNA” θα αποτελέσει σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης και απαραίτητο συμπλήρωμα των βασικών υποδομών για τη μελέτη της πολιτισμικής κληρονομιάς και της βιοποικιλότητας τόσο της Κρήτης όσο της χώρας γενικότερα».
Θα μπορούσαμε να φανταστούμε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να προφασίζονται ότι δεν είχαν μεριμνήσει για την ανέγερση έστω ενός… τζαμιού στην επικράτειά τους; Δεν θα φαινόταν εξωφρενικό στη Γαλλία να μην υπάρχει ούτε μία κρατική υποδομή χημικής ανάλυσης οίνου; Είναι αυτονόητο ότι κάθε χώρα «ποντάρει» στα ισχυρά χαρτιά της και επενδύει πόρους για την εκμετάλλευσή τους. Αυτό δεν συμβαίνει στην Ελλάδα, μια χώρα που διοικείται από ελληνόφωνους που εγκρίνουν δαπάνες δισεκατομμυρίων για πανηγυράκια, φιέστες και συναυλίες και ψίχουλα για την αρχαιολογική έρευνα.
Μυστήριο! Αγνοούνται τα απομεινάρια των Αθηναίων πολεμιστών του Πελοποννησιακού Πολέμου
Ο Βαγγέλης Βενιζέλος έχει κερδίσει μία θέση στα ιστορικά βιβλία του μέλλοντος ως ο επινοητής του νόμου περί ευθύνης υπουργών, ο αρχιτέκτονας του νόμου περί Τύπου, ο εμπνευστής της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ο εκτελεστής του «κουρέματος» των ομολόγων των μικροομολογιούχων και των ασφαλιστικών ταμείων, ο χρήστης του πρωθυπουργικού αεροσκάφους για να μη χάσει ημέρες διακοπών και ο επίμονος επιβάτης της θωρακισμένης BMW των 750.000 ευρώ. Ωστόσο, παρά το βάθος των ουλών που αφήνουν στην ελληνική κοινωνία τα τελευταία επιτεύγματά του, λίγοι θυμούνται τις επιδόσεις του ως υπουργού… Πολιτισμού -επιδόσεις που αξίζει να μελετηθούν και να ερευνηθούν σε βάθος από τους καθ’ ύλην αρμοδίους!
Πέρα από τα έξοδα της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, που έφτασαν τα 150.000.000 ευρώ (όλα με απευθείας αναθέσεις) και τις φαραωνικές δαπάνες του οργανισμού «Θεσσαλονίκη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 1997» (το κόστος πλησίασε τα 500.000.000 ευρώ!) που ουδείς γνωρίζει αν… λειτουργεί ακόμη, το υπουργείο Πολιτισμού την περίοδο που υπούργευσε ο Βενιζέλος χειρίστηκε με εξαιρετικά αμφιλεγόμενο τρόπο ένα συγκλονιστικό εύρημα. Τα οστά από την ανασκαφή στο οικόπεδο στην οδό Σαλαμίνος 35 στον Κεραμεικό. Σε χώρο που ήταν τμήμα του Δημοσίου Σήματος, του σπουδαιότερου αθηναϊκού νεκροταφείου της αρχαιότητας. Εκεί, σύμφωνα με τις πηγές, είναι θαμμένοι οι επιφανέστεροι Αθηναίοι της αρχαιότητας. Η ανασκαφή έγινε το 1997 από τη Χ. Στούπα, αρχαιολόγο της Γ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. Τα οστά που βρέθηκαν εκεί μεταφέρθηκαν σχεδόν άμεσα στην Αμερική για έρευνες DNA! Τα χειρίστηκε ο κ. Αναγνώστης Αγγελαράκης στα εργαστήρια του (όχι και τόσο φημισμένου) πανεπιστημίου Adelphi. Το πώς έφυγαν και πώς επέστρεψαν τα υπολείμματα από τα οστά και ποιες ακριβώς ήταν οι έρευνες που έγιναν πάνω τους παραμένει αίνιγμα, για τους αμύητους πολλούς. Οι ειδήμονες γνωρίζουν.
Σύμφωνα με την κυρία Στούπα, αυτά τα οστά ανήκαν σε Αθηναίους μαχητές του Πελοποννησιακού Πολέμου και τώρα βρίσκονται «στις αποθήκες του υπουργείου». Δεν εκτίθενται. Οι ερωτήσεις για το θέμα αυτό ενοχλούν τους υπευθύνους ήδη από την πρώτη περίοδο της ανακοίνωσης της εύρεσης του πολυάνδρειου στην οδό Σαλαμίνος. Ο κ. Βενιζέλος, υπουργός Πολιτισμού την περίοδο της αποστολής των οστών στις ΗΠΑ, δεν απάντησε στις ερωτήσεις της εφημερίδας μας. Μόνο ανέθεσε σ’ έναν υπάλληλό του να μας υποδείξει, μιμούμενος κάπως αδέξια το αλαζονικό ύφος του εργοδότη του, με ποιον τρόπο θα έπρεπε να γίνει το ρεπορτάζ! Η κυρία Μενδώνη, γ.γ. του υπουργείου Πολιτισμού, δεν ήταν… διαθέσιμη για να μας απαντήσει. Ο κ. Βουλγαράκης, υπουργός Πολιτισμού την περίοδο του επαναπατρισμού των οστών, μας παρέπεμψε στις… αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου. Αναμενόμενο. Αν δεν επικρατούσαν τέτοιες νοοτροπίες, δεν θα είχαμε χρεοκοπήσει…
Παναγιώτης Λιάκος
