Στη μεγάλη οθόνη του TEDx Athens βρέθηκε το περασμένο Σάββατο η «δημοκρατία». Στην ετήσια εκδήλωση, που διοργανώνεται στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών και την οποία φέτος παρακολούθησαν περίπου 2.000 θεατές, η «δημοκρατία» βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης.
Αιτία, το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας της Πέμπτης 9 Φεβρουαρίου 2012, λίγες ημέρες πριν από την υπογραφή του δεύτερου μνημονίου από την κυβέρνηση του Λουκά Παπαδήμου και τη βύθιση της χώρας ακόμα πιο βαθιά στην υποτέλεια και στα δεσμά των δανειστών. Το πρωτοσέλιδο εκείνο, με τον τίτλο «Νταχάου: Χαριστική βολή στα τιμημένα γηρατειά και στα περήφανα νιάτα», είχε προκαλέσει τότε αίσθηση διεθνώς και είχε αναπαραχθεί από τα μεγαλύτερα μέσα ενημέρωσης στην Ευρώπη. Ο γερμανικός Τύπος είχε ενοχληθεί ιδιαίτερα από το έντονα σαρκαστικό σχόλιο στον υπέρτιτλο «Memorandum Macht Frei» («Το Μνημόνιο απελευθερώνει») και από την απεικόνιση της Ανγελα Μέρκελ με τη χαρακτηριστική στολή του Γ’ Ράιχ.
Ο Βρετανός συγγραφέας και ιστορικός Κέιθ Λόου, με ειδίκευση στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και στις συνέπειές του, αποφάσισε να θέσει αυτό το πρωτοσέλιδο ως βάση της διάλεξης που έδωσε το Σάββατο το μεσημέρι. Κατά τον Lowe, που φυσικά δεν έχει ζήσει στην Ελλάδα και δεν έχει βιώσει τις συνέπειες της κρίσης, η «δημοκρατία» κακώς επέλεξε να συνδέσει τη σημερινή κρίση με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την Κατοχή. Οπως υποστήριξε, «πρόκειται για διαφορετικές εποχές, με διαφορετικές συνθήκες και διαφορετικά προβλήματα».
Οι εφημερίδες, βέβαια, δεν είναι ούτε εγκυκλοπαίδειες ούτε ιστορικά δοκίμια. Δεν παρουσιάζουν τα γεγονότα αφυδατωμένα και από απόσταση ασφαλείας. Η «δημοκρατία» ενόχλησε πολλούς με εκείνο, αλλά και με πολλά άλλα πρωτοσέλιδα, γιατί έπιασε τον σφυγμό και αφουγκράστηκε την απελπισία και την αγανάκτηση της πλειονότητας των Ελλήνων πολιτών.
Δεν είναι τυχαίο, βέβαια, το γεγονός ότι το συγκεκριμένο πρωτοσέλιδο και το ρεπορτάζ της «δημοκρατίας» εξακολουθούν να πυροδοτούν αντιδράσεις και συζητήσεις, δυόμισι χρόνια μετά τη δημοσίευσή τους. Ούτε είναι τυχαίο ότι κανείς σχεδόν από όσους αναφέρονται σε αυτό δεν επισημαίνει την κάτι περισσότερο από προφανή σύνδεση μεταξύ της ναζιστικής Γερμανίας και της σημερινής κρίσης.
Και τα τρία αυτά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά. Και οι τρεις αυτές πληγές αν έκλειναν με μια αποφασιστική κίνηση της Γερμανίας και της κυρίας Μέρκελ, η Ελλάδα όχι απλά θα έβγαινε γρήγορα και με ασφάλεια από την κρίση, αλλά πιθανότατα δεν θα είχε μπει ποτέ σε αυτή. Τα οφειλόμενα ποσά από τους κλεμμένους αρχαιολογικούς θησαυρούς, το αναγκαστικό δάνειο και τις πολεμικές αποζημιώσεις αθροιστικά υπερβαίνουν κατά πολύ το σύνολο του ελληνικού δημόσιου χρέους!
Κατά δεύτερον, οι συνέπειες της πενταετούς κρίσης που βιώνουν η χώρα μας και οι πολίτες, για την οποία η Γερμανία φέρει μεγάλη ευθύνη, μόνο με αντίστοιχες εν καιρώ πολέμου και Κατοχής μπορούν να συγκριθούν. Η χώρα σε αυτό το διάστημα έχασε το 25% του ΑΕΠ της. Η ανεργία, από το 10,6% το 2009, εκτοξεύτηκε στο 27,4% το 2013.
Τη διετία 2010-2012 παρατηρήθηκε κατακόρυφη αύξηση στις αυτοκτονίες των γυναικών στη χώρα μας. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου οι γυναίκες-αυτόχειρες αυξήθηκαν κατά 122%. Την ίδια χρονική περίοδο, ο αριθμός των ανδρών-αυτοχείρων αυξήθηκε κατά 24%: Από 336 το 2010, έφτασαν τους 417 το 2012. Ειδικά, όμως, στην ηλικιακή ομάδα των 50-64 ετών, η αύξηση ήταν της τάξεως του 54%.
Παράλληλα, ο καθαρός πλούτος στην Ελλάδα -η περιουσία δηλαδή όλων των νοικοκυριών- συρρικνώθηκε την περίοδο της κρίσης κατά περίπου 170 δισεκατομμύρια ευρώ, 23% δηλαδή. Κι αυτά γράφονται σε πρόσφατη έκθεση ελβετικής τράπεζας, της Julius Baer. Στην Ελλάδα της κρίσης, περισσότερο από το 40% των παιδιών ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Κι αυτό το γράφει η τελευταία έκθεση της UNICEF.
Γνωρίζει, άραγε, ο κ. Λόου αυτά τα στοιχεία; Μπορεί να τα συγκρίνει με τα αντίστοιχα της περιόδου 1941-1944, όταν η Ελλάδα βρισκόταν υπό ναζιστική Κατοχή; Ή από την ασφάλεια του γραφείου του κρίνει και επικρίνει ελαφρά τη καρδία, αγνοώντας όχι μόνο την πραγματικότητα αλλά και την απόλυτη δικαίωση της «δημοκρατίας» σε όλες τις εκτιμήσεις που έκανε τότε; Εξάλλου, πλέον την αλήθεια για το νέο «Νταχάου» ομολογούν ακόμα και υψηλόβαθμοι Ευρωπαίοι πολιτικοί.
Και, τέλος, ο ιστορικός όφειλε να γνωρίζει ότι η ύφεση που σαρώνει την Ελλάδα εδώ και χρόνια ξεπερνά ακόμα και αυτή που είχαν οι μεγάλες χώρες της Ευρώπης, κατά τη διάρκεια και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο! Δεν είναι αυτό ένα οργανωμένο σχέδιο εξόντωσης, κύριε Λόου;
Οι διαλέξεις σε όλη την Eυρώπη και το διεθνές best seller
Ο 44χρονος Λονδρέζος Κιθ Λόου είναι τακτικός ομιλητής στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο, και έχει δώσει διαλέξεις σε όλη σχεδόν την Ευρώπη και την Αμερική σχετικά με την ιστορία του 20ού αιώνα. Στα βιβλία του περιλαμβάνονται το «Inferno», που περιγράφει τον βομβαρδισμό του Αμβούργου το 1943 από τις συμμαχικές δυνάμεις, και το διεθνές best seller «Ολεθρος» («Savage Continent»), μια εμπεριστατωμένη έρευνα για το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου και ό,τι ακολούθησε τα επόμενα πέντε χρόνια. Στην ομιλία του στο TEDx, πέρα από τον σχολιασμό της Δημοκρατίας, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση σε μια γκρίζα ζώνη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, τον θάνατο περίπου μισού εκατομμυρίου Γερμανών, που, όπως υπογράμμισε, στην πλειονότητά τους ήταν αθώοι πολίτες.