Σπουδαίος ευπατρίδης, μεγάλος συλλέκτης και φυσικά δημιουργός ενός από τα σημαντικότερα μουσεία της χώρας μας. Ο Ιων Βορρές, ένας «τρελός του καιρού του» -όπως αποκαλούνταν μιας και αποφάσισε να ιδρύσει τη δεκαετία του ’60 ένα πολιτιστικό ίδρυμα στην -τότε- εξοχική Παιανία, έφυγε χθες από τη ζωή πλήρης ημερών(ήταν 92 ετών), στην αγκαλιά των αγαπημένων ανθρώπων του, του γιου του Γιώργου αλλά και των τριών εγγονών του. Υπήρξε μια μεγάλη μορφή των τεχνών, που αφιέρωσε τη ζωή του στην προβολή της ελληνικότητας μέσα από το μουσείο, στα 18 στρέμματα του οποίου κατάφερε να «χωρέσει» τη λαογραφία και τη μοντέρνα τέχνη.
Με καταγωγή από τα Φιλιατρά Μεσσηνίας, ο Ιων Βορρές αποφοίτησε από το Κολλέγιο Αθηνών, ενώ κατόπιν συνέχισε τις σπουδές του στις Οικονομικές και Πολιτικές Επιστήμες στο πανεπιστήμιο Queen’s στο Οντάριο του Καναδά. Είχε ακόμη σπουδάσει Φιλοσοφία και Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο. Στον Καναδά παρέμεινε για αρκετά χρόνια παίρνοντας την καναδική υπηκοότητα, ενώ εργάστηκε και ως δημοσιογράφος σε καναδικές εφημερίδες, με βασικό μέλημά του την προώθηση του ελληνικού πολιτισμού.
Η επιστροφή του στη γενέτειρα το 1962 -ύστερα από εικοσαετή απουσία στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού- γέννησε και την ανάγκη δημιουργίας ενός χώρου ο οποίος θα προέβαλλε την ελληνική παράδοση και τον γνήσιο λαϊκό πολιτισμό. Οπως μάλιστα είχε δηλώσει και ο ίδιος σε παλαιότερη συνέντευξή του, η ίδρυση του μουσείου «ήταν το αποτέλεσμα ενός ψυχικού και αισθητικού σοκ. Επιστρέφοντας από την Αμερική στην Ελλάδα έφριξα με την τσιμεντοποίηση». Γι’ αυτό και έπειτα από αρκετή αναζήτηση σε ολόκληρη την Αττική βρήκε την κατάλληλη έκταση για να φτιάξει το μουσείο του στην Παιανία. «Με αυτόν τον τρόπο ήθελα να παροτρύνω τους συμπατριώτες μου να σώζουν και να διατηρούν την ελληνική μας κληρονομιά» είχε πει ο ίδιος πριν από χρόνια. Αρχισε λοιπόν σιγά σιγά να συγκεντρώνει παλιές γούρνες, πιθάρια ακόμη και μυλόπετρες, αντικείμενα που μπορεί για κάποιους να ήταν άχρηστα, ωστόσο για εκείνον αποτέλεσαν τον πυρήνα του μουσειακού του ιδρύματος.
Τελικώς το Μουσείο Βορρέ (η λαογραφική συλλογή), που σχεδιάστηκε από τον μοντερνιστή αρχιτέκτονα Μιχάλη Φωτιάδη, εγκαινιάστηκε το 1983 παρουσία του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή αλλά και της υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη. Στο μουσειακό αυτό ίδρυμα -το οποίο με δωρεά έχει δοθεί στο ελληνικό κράτος- στεγάστηκε και η πλούσια συλλογή σύγχρονης τέχνης, την οποία με επιμέλεια εμπλούτιζε κάθε χρόνο ο Ιων Βορρές. Ο ίδιος άλλωστε υπήρξε μανιώδης συλλέκτης δημιουργιών Ελλήνων καλλιτεχνών, των οποίων έργα αγόραζε «σαρώνοντας» τις αθηναϊκές και ξένες γκαλερί. Μάλιστα υπολογίζεται ότι στη σύγχρονη ενότητα του μουσείου περιλαμβάνονται δημιουργίες περίπου 300 Ελλήνων καλλιτεχνών.
Στους όμορφους κήπους του πολιτιστικού ιδρύματος -κατά πολλούς οι ωραιότεροι των Αθηνών- είχαν γίνει θρυλικές δεξιώσεις, εκθέσεις αλλά και τιμητικές εκδηλώσεις που είχαν αφήσει εποχή. Από την Παιανία είχαν περάσει σπουδαίες εγχώριες και διεθνείς προσωπικότητες αλλά και αρχηγοί κρατών και πρέσβεις, όπως ο Φρανσουά Μιτεράν και ο Καναδός πρωθυπουργός Πιερ Τριντό. Την περσινή χρονιά ο Ιων Βορρές είχε τιμηθεί από τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια με το παράσημο του Ανώτερου Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής. Αν και η οικονομική κρίση επηρέασε το πολιτιστικό ίδρυμα, το Μουσείο Βορρέ συνεχίζει κανονικά τις δράσεις του, με εκθέσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα. Σήμερα ο διευθυντής του είναι ο εγγονός του Ιωνα Βορρέ Νεκτάριος.
Πρόταση γάμου για ένα έργο
Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα που αποδεικνύει πόσο παθιασμένος ήταν ο Ιων Βορρές με την τέχνη είχε αφηγηθεί ο ίδιος σε παλιότερη συνέντευξή του, λέγοντας ότι για να αποκτήσει μια θαυμάσια εικόνα του 17ου αιώνα από την ιδιοκτήτριά της δεν δίστασε να της κάνει ακόμη και πρόταση γάμου! Μάλιστα, όπως είχε πει, προκειμένου να αγοράσει το έργο τέχνης, της έστελνε καθημερινά λουλούδια, σοκολάτες και λιχουδιές! «Στην απελπισία μου της πρότεινα μάλιστα και γάμο, τον οποίο ευτυχώς αρνήθηκε» είχε πει.
Γιώτα Βαζούρα
