Ολοι λένε ότι ο θυμός δεν είναι ο καλύτερος σύμβουλος στις εξελίξεις της ανθρώπινης ζωής και πιθανότατα έχουν δίκιο. Οταν το αίμα ανεβαίνει στο κεφάλι, όταν το μίσος και το άγχος πλημμυρίζουν την ψυχή, η επόμενη κίνηση θα είναι με βία, θα είναι βιαστική και πιθανότατα λάθος.
{Από το περιοδικό «δ» που κυκλοφορεί με την «κυριακάτικη δημοκρατία»}
Ολα αυτά ισχύουν σε μια κοινωνία σαν τη δική μας, που οι μεγάλες εχθρότητες έχουν καταλαγιάσει. Μια άλλη εποχή, όμως, τρεις μεγάλοι θυμοί ήταν αυτοί που μας δώσανε την ελευθερία του σήμερα. Ο θυμός του Ρήγα Βελεστινλή, ο θυμός του Κατσαντώνη και ο θυμός του Κολοκοτρώνη.
Ηταν ένα διαφορετικό περιβάλλον την εποχή εκείνη. Μια ανύπαρκτη ιστορική Ελλάδα που την καταδυνάστευε το τουρκικό σουλτανάτο. Σε μερικές περιπτώσεις αυτή η καταδυνάστευση ήταν, ας πούμε, απαλή λόγω της φυσικής ραθυμίας των Τούρκων. Τον φόρο τους θέλανε και τίποτε άλλο. Σε άλλες περιπτώσεις, ήταν
ιδιαίτερα σκληροί και πάλι λόγω της φυσικής σκληρότητας του χαρακτήρα των Οθωμανών και των Σελτζούκων.
Στο Βελεστίνο ο αγάς ήταν σκληρός και φιλήδονος, από αρχοντική οικογένεια ο Ρήγας. Υποχρέωνε τα σπίτια να έχουν ανοιχτή την πόρτα για να μπαίνει ο αγάς όπου ήθελε και όταν ήθελε να τρώει, να πίνει και να μαγαρίζει τις γυναίκες. Ο πατέρας του τον έστειλε στη Ζαγορά, στο σχολείο που ήταν τότε υπό την προστασία της Βαλιδέ Χανούμ, μάνας του σουλτάνου. Οταν μπήκε στην εφηβεία, κατέβηκε στο Βελεστίνο. Η βροχή είχε φουσκώσει το ποτάμι και, εκεί που ο Ρήγας πήγαινε να το περάσει, τον σταματάει ένας Τούρκος και τον υποχρεώνει να τον πάρει στην πλάτη του να τον περάσει απέναντι για να μη βρέξει τα πόδια του. Η καρδιά του μάτωσε από την ταπείνωση, η ψυχή του δάκρυσε. Εσκυψε το κεφάλι και πήρε τον Τούρκο στην πλάτη και ξεκίνησε να περνάει απέναντι, μα ο Τούρκος δεν αρκέστηκε σε αυτό. Αρχισε να τον χτυπά για να κάνει πιο γρήγορα. Το αίμα ανέβηκε στο κεφάλι του. Δίνει μια και τον πετάει καταγής και το κεφάλι του σπάει πάνω σε μια πέτρα. Ο θυμός είχε πλημμυρίσει τον Ρήγα. Ο θυμός ήταν που τον έκανε να σκοτώσει τον Τούρκο. Ο θυμός είναι που τον οδήγησε στα επόμενα βήματά του ως τον θάνατό του στα Βαλκάνια. Τον φυγάδευσε ο πατέρας του στον Ολυμπο, στα Καπετανάτα, να γίνει κλέφτης να τη γλιτώσει.
Ο «Θούριος», η «Χάρτα», τα βιβλία που έβγαλε με τους αδελφούς Πούλιου στη Βιένη ήταν οι πρώτες φλόγες που ζέσταναν την πυρκαγιά της Επανάστασης. Δεν χτυπούσε με το καρυοφύλλι, αλλά τύπωνε προκηρύξεις. Και όλα αυτά του τα δημιούργησε ο θυμός του τότε, στο ποτάμι του Βελεστίνου. Ενας χρήσιμος θυμός.
Χρόνια μετά ο Κατσαντώνης, παίζοντας στα χωριά του βάλτου στην Αιτωλοακαρνανία, χτύπησε ένα Τουρκόπουλο και ο μπέης πατέρας του έπιασε το λεπτό παιδάκι και το έστειλε στη φυλακή, στα μπουντρούμια του Αλή στα Γιάννενα. Την ώρα που έσερναν τον μικρό Κατσαντώνη πίσω από τα μουλάρια του καραβανιού για τα Γιάννενα, ο θυμός φούντωσε μέσα του και ορκίστηκε εκδίκηση. Οταν μπορέσει, θα κάνει τα πάντα ενάντια στον δυνάστη. Ο πατέρας του πούλησε ό,τι είχε και δεν είχε, για να πληρώσει λύτρα για την απελευθέρωσή του, βγήκε από τη φυλακή ο Κατσαντώνης και δεν ήταν πια παιδί. Ηταν ένας μαχητής για την ελευθερία της Ελλάδας. Και με τον νταϊφά του, στον οποίο υπηρέτησε και αυτός ο ίδιος ο Καραϊσκάκης, πολέμησε την Τουρκιά προετοιμάζοντας το έδαφος για την Επανάσταση στην Κεντρική Ελλάδα.
Ο τρίτος μεγάλος θυμός της ελευθερίας μας είναι αυτός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Παιδόπουλο μικρό, έξι εφτά χρόνων, ορφανεμένο από πατέρα ζει με τη μάνα του και τα αδέλφια του στο Αρκουδόρεμα. Πάμφτωχοι άνθρωποι. Μια μέρα η μάνα φόρτωσε το γαϊδουράκι με ξύλα και το έδωσε στον μικρό Θοδωράκη να το κατεβάσει στην Τρίπολη, να τα πουλήσει και να αγοράσει με τα λεφτά λίγο αλεύρι. Κατεβάζει ο μικρός το γαϊδούρι στην Τρίπολη κρατώντας το από ένα σκοινί φορτωμένο λιανά ξύλα. Την ώρα που έμπαινε στην πόλη, τα ξύλα μαγκώσανε πάνω στο σαλβάρι ενός Τούρκου. Σηκώνει αυτός το μαστίγιο και μαστιγώνει τον μικρό Θοδωράκη. Δεν μίλησε καθόλου, ο θυμός τον πλημμύρισε. Φούντωσε και άφησε τα βουβά δάκρυά του να τρέξουν. Πήρε το γαϊδούρι και γύρισε στο Αρκουδόρεμα. Σαν τον είδε η μάνα του ξαναμμένο και κλαμένο τον ρώτησε τι συμβαίνει. Και αυτός απάντησε: «Εγώ, μάνα, στην Τρίπολη δεν ξαναπάω και, αν πάω, θα πάω αλλιώς». Και πήγε νικητής και καβαλάρης.
Τρεις θυμοί που γνωρίζουμε και πιθανόν εκατοντάδες άλλοι που δεν γνωρίζουμε όρισαν την Επανάσταση του ’21 και την ελευθερία της Ελλάδας.
Στις μέρες μας οι πολιτικοί δεν θυμώνουν πια, τουλάχιστον για τα ουσιώδη πράγματα, κατεβάζουν το κεφάλι, παίρνουν τα ραβασάκια και προχωρούν προς τα πίσω, δυστυχώς. Πόσο θα ήθελα να δω τον πρωθυπουργό της Ελλάδας θυμωμένο.
Ηλίας Μαμαλάκης
