Σε μία έκταση 5.000 τ.μ. βρίσκονται 1.500.000 βιβλία, χειρόγραφα, έργα τέχνης, έως και το Λάβαρο του Οθωνα • Αρθρο «δημοκρατίας» Β. Ελλάδος
Ρεπορτάζ
Ντόνια Κανιτσάκη
Φωτό: Παύλος Μακρίδης
Ολες οι επιστήμες, σε όλες τις γλώσσες του κόσμου! Μοναδικά χειρόγραφα, σπάνια βιβλία, απίστευτης ομορφιάς γκραβούρες, αλλά και χάρτες, έργα τέχνης, ακόμη και το Λάβαρο του Οθωνα βρίσκονται καλά φυλαγμένα στα υπόγεια της Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ακαδημαϊκή Βιβλιοθήκη στην Ελλάδα και τη δεύτερη μετά την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος.
Είναι πολύ εύκολο για κάποιον που θα βρεθεί εκεί για πρώτη φορά να χαθεί μέσα στους διαδρόμους της Βιβλιοθήκης. Στα 5.000 τ.μ. στα οποία εκτείνεται βρίσκονται 1.500.000 βιβλία και χειρόγραφα! Τα βιβλιοστάσια μοιάζουν ατελείωτα στα μάτια του απλού επισκέπτη, ο οποίος μένει άναυδος από τον πλούτο των γνώσεων που υπάρχει εκεί.
«Η Βιβλιοθήκη μας έχει βιβλία για όλες τις επιστήμες, σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, ανάμεσά τους κινεζικά, αραβικά, κορεατικά, τα πάντα!» περιγράφει με περηφάνια η προϊσταμένη Διεύθυνσης της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του ΑΠΘ Κατερίνα Νάστα.
Πέρα από την κεντρική υπάρχουν ακόμα 42 περιφερειακές βιβλιοθήκες, μέσα στην Πανεπιστημιούπολη, καθώς οι σχολές και τα τμήματα έχουν δικές τους.
Η συλλογή της Βιβλιοθήκης περιλαμβάνει επίσης περιοδικά και εφημερίδες. Αριθμεί 16.000 ηλεκτρονικά περιοδικά, 36 βάσεις βιβλιογραφικής αναζήτησης, περισσότερες από 2.306.000 ψηφιοποιημένες σελίδες από παλαιά βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, καθώς και περισσότερες από 2.370.000 σελίδες άρθρων, μεταπτυχιακών εργασιών και διδακτορικών διατριβών που έχουν εκπονηθεί στο ΑΠΘ.
Σε ειδικά, αντιόξινα κουτιά, στα οποία έχει γίνει απεντόμωση, προφυλαγμένα από την υγρασία που μπορεί να τα βλάψει, αλλά και από τη σκόνη, φυλάσσονται τα πολύ παλιά και σπάνια βιβλία, αλλά και τα χειρόγραφα. Πρόκειται για πολύτιμους θησαυρούς γνώσης που χρονολογούνται από τον 14ο έως τον 18ο αιώνα. Μάλιστα, το πιο παλιό χειρόγραφο της Βιβλιοθήκης χρονολογείται το 1.100 μ.Χ.!
«Οι χάρτες και οι γκραβούρες, προφυλαγμένα σε μεμβράνες και σε αντιόξινο ρυζόχαρτο, βρίσκονται σε ειδικά ερμάρια. Σε ερμάρια, όμως, φυλάσσονται και έργα τέχνης» σημειώνει ο ιστορικός τέχνης και υπεύθυνος των εκθέσεων της Βιβλιοθήκης Αντώνης Σαραγιώτης.
Τον αρχικό πυρήνα της συλλογής αποτέλεσαν βιβλία από δωρεές επιφανών Ελλήνων και ξένων. Τον πρώτο πυρήνα αποτέλεσαν τα βιβλία του πρώην εφόρου της Εθνικής Βιβλιοθήκης Γιώργου Κωνσταντινίδη και στη συνέχεια τα βιβλία του Τραπεζούντιου Κωνσταντίνου Κωνσταντινίδη.
Στη συλλογή προστέθηκαν αρκετά βιβλία που προέρχονταν από ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα που εγκαταλείφθηκαν στην Τουρκία μετά το 1922 και παραδόθηκαν στη Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ. Ο εμπλουτισμός συνεχίστηκε με αγορές και δωρεές σπουδαίων ιδιωτικών συλλογών.
Το 1962 προστέθηκε η δωρεά της ιδιωτικής συλλογής του ομογενούς από την Αίγυπτο Ιωάννη Τρικόγλου (12.000 τίτλοι και 1.000 χαρακτικά και φωτογραφίες). Τμήμα της συλλογής έχει ψηφιοποιηθεί και είναι διαθέσιμο στην Ψηφιοθήκη του ΑΠΘ.
Σήμερα η Βιβλιοθήκη ΑΠΘ διαρκώς ανανεώνει και εμπλουτίζει τη συλλογή της με αγορές έντυπου και ηλεκτρονικού υλικού, διατηρώντας μία από τις πλουσιότερες και πιο ενημερωμένες συλλογές στην Ελλάδα.
Η ιστορία
Οπως εξηγεί η ιστορικός Ξένια Αγορογιάννη, η Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ έχει συνεχή πορεία από το 1927 έως σήμερα, που συμπληρώνει 90 χρόνια. «Το άρθρο ιδρύσεως του πανεπιστημίου, το 1925, προέβλεπε την ίδρυση Βιβλιοθήκης, ενώ το 1927 ορίστηκαν οι στόχοι της, το γενικό πλαίσιο της συνεργασίας της με άλλες βιβλιοθήκες, αλλά και το πλαίσιο της λειτουργίας της» λέει.
Η Βιβλιοθήκη, λοιπόν, άρχισε να λειτουργεί στα τέλη του 1927. Για 47 χρόνια στεγάστηκε στο ισόγειο του παλαιού κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής. Από το 1974 στεγάζεται σε δικό της, τετραώροφο κτίριο, στο κέντρο της Πανεπιστημιούπολης.
Νέες συλλογές Μέγα και Χριστιανόπουλου
Στο μεταξύ, η Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ ετοιμάζεται να υποδεχθεί δύο νέες, σπουδαίες συλλογές. Ο συλλέκτης Γιάννης Μέγας και ο γνωστός λογοτέχνης Ντίνος Χριστιανόπουλος αποφάσισαν να δωρίσουν τη συλλογή και το αρχείο τους στη Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ, καταδεικνύοντας με τον τρόπο αυτόν την εμπιστοσύνη τους στο πανεπιστήμιο από το οποίο αποφοίτησαν.
Η δωρεά περιλαμβάνει το αρχείο του Ντίνου Χριστιανόπουλου, το οποίο περιέχει βιβλία, ολόκληρη σειρά από αδημοσίευτα ποιήματα και λογοτεχνικά κείμενα, χειρόγραφα έργων, το αρχείο του περιοδικού «Διαγώνιος», 52 ετήσια ημερολόγια (1953-2006), την αλληλογραφία του, τεράστιο φωτογραφικό υλικό, πίνακες, αρχείο με τις συνεντεύξεις που έδωσε ο ίδιος ο λογοτέχνης σε ραδιόφωνα και τηλεοράσεις, και ένα πολύ σημαντικό αρχείο συναυλιών και ηχογραφήσεών του, κυρίως σε σχέση με τον Τσιτσάνη.
Το αρχείο του Ιωάννη Μέγα είναι μια συλλογή που περιλαμβάνει επιστολόχαρτα, φωτογραφίες και χιλιάδες καρτ ποστάλ. Το υλικό καλύπτει μια ολόκληρη σειρά από θέματα, τοπογραφία της Θεσσαλονίκης, τα μνημεία της, τα κτίρια και την υποδομή της, κατοικίες, την οικονομία της πόλης, τις κοινότητες, τον πολιτισμό και την ιστορία της.
