Συναγερμός στο υπουργείο Εξωτερικών από το κείμενο που κατέθεσε ο Μπαρθ Αϊντε, το οποίο παραβιάζει τις ίσες αποστάσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές, λίγο πριν από τον κρίσιμο νέο κύκλο συνομιλιών στην Ελβετία
Από τον
Νίκο Σταυρουλάκη
Τι σκαρώνει ο ξυλοκόπος;» αναρωτιέται η Αθήνα, τρεις ημέρες πριν από την κρισιμότερη στην 60ετή ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας Σύνοδο για το Κυπριακό στο Κρανς Μοντανά της Ελβετίας την προσεχή Τετάρτη (28/6), καθώς τα δεδομένα που αναδύονται από το εννιασέλιδο κείμενο του Νορβηγού ειδικού συμβούλου του ΟΗΕ για το Κυπριακό Μπαρθ Αϊντε υπό τον τίτλο «Οδηγός για τις διαπραγματεύσεις για την ασφάλεια και τις εγγυήσεις στο Κρανς Μοντανά», το οποίο υπέβαλε προς τις δύο πλευρές, δεν φαίνεται να ικανοποιούν την απαίτηση ίσων αποστάσεων αλλά και την οικοδόμηση συνθηκών για νηφάλια διαπραγμάτευση.
Από τις αρχές της περασμένης εβδομάδας ο μηχανισμός του υπουργείου Εξωτερικών που ασχολείται με το Κυπριακό βρίσκεται σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού, εξετάζοντας τις παγίδες που κρύβονται στο έγγραφο αλλά και στις «προφορικές λεπτομέρειες» που έχουν υποβληθεί προς τις δύο πλευρές. Στο επιτελείο του υπουργού Νίκου Κοτζιά επικρατεί σκεπτικισμός για τη λογική του κειμένου Αϊντε, το οποίο δεν θεωρείται «ισορροπημένο».
Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρώτη αίσθηση στη Βασ. Σοφίας από το περίπλοκο κείμενο Αϊντε είναι ότι με πραξικοπηματικού τύπου διαδικασίες ο διπλωμάτης του ΟΗΕ προωθεί «κλείδωμα» της λύσης του Κυπριακού στο ελβετικό θέρετρο, με καταρχήν συμφωνία ανάμεσα στις δύο κοινότητες και τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, χωρίς… οδό διαφυγής. Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς του Νορβηγού μεσολαβητή, τον στόχο αυτόν υπηρετεί ακόμα και η επιλογή της τοποθεσίας του ξενοδοχείου «Grand Hotel du Golf & Palace».
Το ξενοδοχείο βρίσκεται σε απόμερη περιοχή, στην καρδιά των Ελβετικών Αλπεων. Στο συγκεκριμένο υπεραιωνόβιο ξενοδοχείο είναι προγραμματισμένο να διαμείνουν τα μέλη των αντιπροσωπιών όλων των εμπλεκόμενων μερών, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, τα Ηνωμένα Εθνη έχουν προχωρήσει σε κρατήσεις δωματίων από σήμερα (25 Ιουνίου) έως τις 8 Ιουλίου, με ανοιχτό, όμως, το ενδεχόμενο παράτασης ή και πρόωρης αναχώρησης.
Ο Αϊντε οδήγησε τις αντιπροσωπίες σε έναν χώρο με ελάχιστες υποδομές για μία τέτοιας εμβέλειας διάσκεψη, προκειμένου να εκμαιεύσει λύση του Κυπριακού, την οποία ασφαλώς θα επιδιώξει να συσχετίσει στη συνέχεια με την προσωπική πολιτική πορεία του, καθώς σε δύο μήνες είναι προγραμματισμένες οι βουλευτικές εκλογές στη χώρα του, στις οποίες θα είναι υποψήφιος και οι οποίες ενδεχομένως θα τον οδηγήσουν σε υπουργικό αξίωμα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το παραπάνω πλαίσιο ταιριάζει γάντι στις διακηρυγμένες θέσεις της Αγκυρας. Την Παρασκευή ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου δήλωσε από το Τόκιο ότι η Διάσκεψη για το Κυπριακό στην Ελβετία «πρέπει να είναι τελική»! Ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας πρόσθεσε ότι στη συγκεκριμένη διάσκεψη «θα δούμε ποιος είναι ειλικρινής και ποιος όχι», τονίζοντας πως οι συνομιλίες δεν μπορεί να διεξάγονται για πάντα.
Το έως σήμερα «πάρε δώσε»
Σύμφωνα με απολύτως ακριβείς πληροφορίες, στο προφορικό αλλά εξίσου σημαντικό σκέλος των συνεννοήσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών (με τη μεσολάβηση Αϊντε) η Τουρκία έχει αποδεχτεί την κατάργηση του συστήματος των εγγυήσεων, την κατάργηση του μονομερούς δικαιώματος επέμβασης (σ.σ.: δεν θα έχει νόημα άλλωστε, εφόσον η λύση θα είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της) και τη σταδιακή αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων, μέχρις ενός αριθμού που θα είναι αρχικά ο ίδιος με τον αριθμό των στρατιωτών της ΤΟΥΡΔΥΚ (650 ένοπλοι), σε σχέση με την ΕΛΔΥΚ (950 ένοπλοι), υπό την προϋπόθεση ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά θα δεχτεί την «εκ περιτροπής προεδρία».
Στο τέλος της ημέρας, οι δύο «εγγυήτριες» δυνάμεις θα διαθέτουν στην Κύπρο ισότιμες στρατιωτικές δυνάμεις 500 στελεχών μόνο με προσωπικό οπλισμό, σχέση που υπακούει, δήθεν, στην αρχή της πολιτικής ισότητας. Αν η ελληνοκυπριακή πλευρά δεχτεί την εκ περιτροπής προεδρία (40 μήνες Ελληνοκύπριος πρόεδρος και 20 μήνες Τουρκοκύπριος), οι εκλογικοί κατάλογοι θα ενοποιηθούν (σ.σ.: σήμερα είναι διαχωρισμένοι σε Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους) και η υποψηφιότητα για την Προεδρία της νέας Κυπριακής Δημοκρατίας θα είναι διπλή. Θα υιοθετηθεί το αμερικανικό «σύστημα ζευγάρι» προέδρου – αντιπροέδρου, τους οποίους θα ψηφίζουν υποχρεωτικά Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι.
Με τα παραπάνω δεδομένα το Κυπριακό πλησιάζει στην… ώρα μηδέν! Στην 60ετή ιστορία του από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν φαίνεται ότι έχει υπάρξει στο παρελθόν κρισιμότερη καμπή, με τα όνειρα των γενεών της «ένωσης» να μοιάζουν με φαντάσματα.
Η διαδικασία και το σενάριο «take it or leave it» που θα οδηγήσει στη Νέα Υόρκη
Επί της ουσίας, η διαδικασία στο Κρανς Μοντανά θα αρχίσει με τις εργασίες της «πρώτης» διάσκεψης για την ασφάλεια και τις εγγυήσεις. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η διαπραγμάτευση για την εσωτερική πτυχή του Κυπριακού σε δεύτερο τραπέζι, που αναμένεται να συγκροτηθεί σε μεταγενέστερη φάση της διαδικασίας.
Ωστόσο, οι τρεις πρώτες ημέρες (28, 29, 30/06) θεωρούνται οι πιο κρίσιμες, καθώς στο διάστημα αυτό θα διαφανεί αν έχει επιτευχθεί λύση στο κρίσιμο ζήτημα των εγγυήσεων και της ασφάλειας. Αν δεν συμβεί αυτό, θα σπεύσει στο ελβετικό θέρετρο ο ίδιος ο γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, προκειμένου να διερευνήσει τις δυνατότητες συγκλίσεων.
Οπως αναφέρουν καλά πληροφορημένες πηγές, «ο ρόλος του ουδόλως θα είναι διακοσμητικός, αλλά κατεξοχήν επιδιαιτητικός», γεγονός που σημαίνει ότι τα Ηνωμένα Εθνη σε ανώτατο επίπεδο θα διαμορφώσουν κείμενο με χαρακτηριστικά «take it or leave it», στο οποίο οι εμπλεκόμενες πλευρές θα πρέπει να απαντήσουν με «ναι» ή «όχι».
Το «ναι» θα σημαίνει συνέχιση της διαδικασίας στο «Grand Hotel» για την εσωτερική πτυχή του Κυπριακού, με κυρίαρχο το κεφάλαιο της διακυβέρνησης. Θα ακολουθήσει χρονικό διάστημα μιας έως τριών εβδομάδων, στο οποίο δεν θα διαμορφωθεί η τελική λύση, αλλά η τελική μορφή της και θα διατυπωθούν οι όροι για την εφαρμογή της.Οπως ανέφεραν κυπριακές διπλωματικές πηγές, «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, από το Κρανς Μοντανά θα προκύψει ή η επανένωση της Μεγαλονήσου ή η διχοτόμηση»…
Στην πρώτη περίπτωση, η διαδικασία θα συνεχιστεί για τους επόμενους δύο μήνες, με τελικό σταθμό τη Νέα Υόρκη και τη γενική συνέλευση του ΟΗΕ (Σεπτέμβριος 2017), όπου παρουσία και του Αμερικανού προέδρου Ντ. Τραμπ θα επισφραγιστεί η λύση του Κυπριακού.
