Η επέτειος που μας λυπεί αλλά δεν πρέπει να ξεχάσουμεΑπό τον
Βασίλη Δ. Παπαγιαννίδη*
Πλησιάζει η μαύρη για τον Ελληνισμό επέτειος της 29ης Μαΐου 1453. Μια επέτειος που όσο και αν μας λυπεί σαν Ελληνες δεν πρέπει να την ξεχάσουμε. Είναι περιττό να σας εξιστορώ μια ιστορία που ήδη γνωρίζετε: μια ηρωική θυσία ενός αυτοκράτορα και των γενναίων Βυζαντινών μαχητών απέναντι σε χιλιάδες Οθωμανών… Λίγοι εναντίον πολλών.
Αυτή η αιώνια «κατάρα» των Ελλήνων στη μάχη. Πάντα γενναιότεροι μα και πάντα λιγότεροι. Ωστόσο αυτό που πρέπει να συγκρατήσουμε είναι οι αξίες για τις οποίες έπεσαν. Η επική απάντηση του Κωνσταντίνου ΙΑ’ στον Μωάμεθ είναι απλή και περιεκτική: «Αν θέλεις να ζήσεις μαζί μας ειρηνικά, όπως και οι πρόγονοί σου, ας έχεις την ευλογία του Θεού.
Γιατί εκείνοι θεωρούσαν τους γονείς μου ως πατέρες τους και τους τιμούσαν ανάλογα, κι αυτή την πόλη τη θεωρούσαν ως πατρίδα τους. {…} Το να σου παραδώσω την Πόλη ούτε δικό μου δικαίωμα είναι ούτε κανενός άλλου από τους κατοίκους της· γιατί όλοι με μια ψυχή προτιμούμε να πεθάνουμε με τη θέλησή μας και δεν λυπόμαστε για τη ζωή μας».
Ο αυτοκράτορας μιλά για τον σεβασμό των προγόνων του σουλτάνου στους γονείς του (η οικογένεια ως αξία), του δίνει την ευλογία του Θεού αν θελήσει να ζήσει ειρηνικά μαζί τους (η θρησκεία ως αξία) και τον διαβεβαιώνει πως θα πεθάνει μαζί με τους στρατιώτες του για την Πόλη (η πατρίδα ως αξία).
Ούτε λίγο ούτε πολύ στα λόγια του τραγικού τελευταίου ηγέτη του μεσαιωνικού Ελληνισμού περιλαμβάνονται οι αξίες της πατρίδας, της θρησκείας και της οικογένειας. Αυτές οι διαχρονικές αξίες που έδιναν πάντα νόημα στους αγώνες των Ελλήνων ανεξαρτήτως της έκβασής τους.
Ομως, η σπουδαιότητα των αξιών αυτών δεν βρίσκεται στον πόλεμο αλλά γενικά στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων. Οι αξίες αυτές διατήρησαν ζωντανή την εθνική συνείδηση των Ελλήνων στα σκοτεινά χρόνια της Τουρκοκρατίας. Οι αξίες αυτές σε συνδυασμό με τον λεγόμενο ελληνικό διαφωτισμό συνέβαλαν στην αφύπνιση του Γένους το 1821 και οι αξίες αυτές μας διατήρησαν ως έθνος ως σήμερα.
Η διαχρονικότητα και η σπουδαιότητά τους δείχνουν πως κάθε άλλο παρά αναχρονιστικές αξίες είναι. Με αυτές μας δίνεται η δυνατότητα να κατανοήσουμε το παρόν του έθνους μας και να πορευτούμε με ασφάλεια στα δύσκολα μονοπάτια του μέλλοντος…
*Δικηγόρος
