«Πιστεύω ότι η Ελλάδα δύναται να αλλάξει μορφή και ο λαός της μοίρα». Αυτή η ιστορική ρήση του Κωνσταντίνου Καραμανλή το 1956 συντροφεύει τον ανδριάντα του εθνάρχη στην κεντρική πλατεία της γενέτειράς του και στο σημερινό ζοφερό περιβάλλον αποπνέει την ελπίδα της αναγέννησης.
Η γραφική Πρώτη Σερρών, εκεί στο όρος Παγγαίο, συνεχίζει τη ζωή της στον ίσκιο του σπουδαίου τέκνου της. Αυτό το αντιλαμβάνεται εύκολα ο επισκέπτης, που περιδιαβαίνει στα όμορφα σοκάκια της. Η περπατησιά του κατευθύνεται σαν μαγνητισμένη στο σπίτι όπου γεννήθηκε και πέρασε τα παιδικά του χρόνια ο μεγάλος πολιτικός ηγέτης. Εκεί, η οικογένεια Καραμανλή είχε την καλοσύνη να μας επιτρέψει κάποιες φωτογραφικές λήψεις στο καθιστικό της κατοικίας. Στον λιτό χώρο κυριαρχούν οικογενειακά κειμήλια, κάδρα με χαρακτηριστικές φωτογραφίες από τη ζωή και την πολιτική διαδρομή του Κωνσταντίνου Καραμανλή, καθώς και δύο εντυπωσιακές προσωπογραφίες του ηγέτη. Το βλέμμα μας έπεσε και στην κορνίζα με τη φωτογραφία του τέως πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή και της συζύγου του Νατάσας, πάνω από το τζάκι.
Με την ευκαιρία της επίσκεψης της «δημοκρατίας» στην Πρώτη, παραθέτουμε ορισμένα ενδιαφέροντα στοιχεία -αντλήθηκαν από το βιβλίο «Καραμανλής, ο ανορθωτής της ελληνικής δημοκρατίας» του Κ. Γουντχάουζ- για τα παιδικά χρόνια του Κωνσταντίνου Καραμανλή, που είχαν επίκεντρο το οικογενειακό σπίτι:
Γεννήθηκε στις 8 Μαρτίου του 1907 στην Πρώτη Σερρών, που τότε λεγόταν Κιούπκιοϊ, και ήταν το μεγαλύτερο από τα 8 παιδιά του δασκάλου Γεωργίου και της Φωτεινής Καραμανλή. Ο Γεώργιος Καραμανλής είχε την πατριωτική του δράση. Οι πρώτες αναμνήσεις του γιου του, λοιπόν, συνδέονται στενά με την ταραχώδη ζωή της Μακεδονίας. Κάτω από τον στάβλο βρισκόταν ένα κελάρι, όπου ο πατέρας του αποθήκευε όπλα για τους Ελληνες αντάρτες. Το μικρό αγόρι προσποιούνταν ότι πήγαινε να φροντίσει την αγελάδα, για να επισκεφτεί το μυστικό οπλοστάσιο και να εξετάσει τα όπλα. Οπως είχε δηλώσει, στη μνήμη του ήταν έντονη η εικόνα των ανδρών που ανέβαζαν όπλα από το κελάρι, «η φλόγα της αγριότητας, που σπινθήριζε στα μάτια των συγχωριανών μας». Ο Γεώργιος Καραμανλής συνελήφθη, φυλακίστηκε και υπέστη κακομεταχείριση δύο φορές: από τους Τούρκους το 1908 και τους Βουλγάρους το 1917.
Υπήρχαν, βέβαια, και ευτυχέστερες παιδικές αναμνήσεις, ιδίως μετά το τέλος του πολέμου, όταν ο πατέρας του γύρισε πια στο χωριό και όταν το Κιούπκιοϊ ονομάστηκε Πρώτη. Ωστόσο, η ζωή για ένα παιδί τότε δεν ήταν εύκολη. Αγόρι 10 ετών, την εποχή που ο πατέρας του ήταν αιχμάλωτος, ο Καραμανλής σκαρφάλωνε στο Παγγαίο όχι για να χαρεί τη θέα, αλλά για να μαζέψει τσάι του βουνού, και αργότερα -όσο μεγάλωνε- για να σκοτώνει λαγούς και ορτύκια για την κατσαρόλα. Εμαθε να καβαλάει, καθώς και να κολυμπάει σε εκδρομές που έκανε στη θάλασσα. Οπως και τα αδέλφια του, ήταν υποχρεωμένος κατά τις διακοπές να βοηθάει στα καπνοτόπια.
Δύσκολα χρόνια στα θρανία
Στην Πρώτη υπήρξε μόνο ένα μικρό δημοτικό σχολείο. Ετσι το 1919 ο Γεώργιος Καραμανλής έστειλε τον μεγαλύτερο γιο του, ηλικίας 12 ετών, να μείνει με φίλους στη Νέα Ζίχνη, σε απόσταση 15 μιλίων, όπου υπήρχε διτάξιο γυμνάσιο για παιδιά έως 13 ετών. Το αγόρι ήταν στην αρχή απελπισμένο. Προσπάθησε μάλιστα δύο φορές να το σκάσει και να επιστρέψει σπίτι του. Τελικά κλειδωμένος στο σπίτι των οικογενειακών φίλων, συμβιβάστηκε με τη μοίρα του. Υστερα από παραμονή ενός έτους στη Νέα Ζίχνη, μετακόμισε στις Σέρρες, για να εγγραφεί στο μεγαλύτερο γυμνάσιο των Σερρών, όπου και έμεινε τρία χρόνια. Η παιδεία άρχισε να του αρέσει όλο και περισσότερο. Ο πατέρας του, όμως, αμφέβαλε κατά πόσον η τοπική εκπαίδευση θα μπορούσε να εξασφαλίσει στον γιο του την εισαγωγή του στο πανεπιστήμιο. Ετσι το 1923 πήρε την απόφαση να στείλει τον γιο του στην Αθήνα, για να τελειώσει το γυμνάσιο. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ήταν τότε 16 ετών.
Δημήτρης Κυριακόπουλος
