Η ενδοκυβερνητική κρίση και τα μισόλογα των περισσότερων κομμάτων για το όνομα της ΠΓΔΜ επιβεβαίωσε ότι, όσο δεν υπάρχει ξεκάθαρη θέση στην Αθήνα, τα Σκόπια θα επιτυγχάνουν τη μία νίκη μετά την άλλη.
Δυστυχώς, επί σειράν ετών, επικρατούν τρεις μύθοι που αναπαράγονται από την Αριστερά αλλά και από αρκετά στελέχη της Κεντροδεξιάς, που είτε αγνοούν την πρόσφατη ιστορία και τις τρέχουσες εξελίξεις είτε πλανώνται ότι μια υποχώρηση θα ευνοούσε τα συμφέροντά μας στα Βαλκάνια και διεθνώς.
Πρώτος μύθος: «Αφού όλοι την αποκαλούν Μακεδονία, δεν έχει νόημα να επιμένουμε». Το αληθές είναι το αντίθετο. Η ΠΓΔΜ, ως περίκλειστη χώρα και ως υποψήφια στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ, ενδιαφέρεται πρώτιστα για την άρση του βέτο μας και τη συνεργασία με την Ελλάδα, που παραμένει η ισχυρότερη χώρα στη ΝΑ Ευρώπη. Η αναγνώριση της λεγόμενης συνταγματικής ονομασίας από πολλά κράτη θα μπορούσε να μας δημιουργήσει σοβαρότατα προβλήματα στον ΟΗΕ, αλλά δύσκολα τα Σκόπια θα παρέκαμπταν την Αθήνα.
Δεύτερος μύθος: «Η Ελλάδα πληρώνει την εμμονή στην απόφαση του Συμβουλίου Αρχηγών του 1992, δεν αξιοποίησε συμβιβαστικές λύσεις και δεν κατέκτησε οικονομικά την ΠΓΔΜ». Η πραγματικότητα είναι ότι δοκιμάστηκαν πολλές εναλλακτικές, αλλά όλες απορρίπτονταν από διαδοχικές ηγεσίες των Σκοπίων. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη πίεζε για τη «Σλαβομακεδονία» και την απόφαση της Λισαβόνας για την (απαράδεκτη) διπλή ονομασία, αλλά ο πρόεδρος Κ. Γκλιγκόροφ τα απέρριψε όλα. Το 2000 η κυβέρνηση Σημίτη έφτασε στο «παρά ένα» συμφωνίας με τον πρωθυπουργό Λ. Γκεοργκιέφσκι. Αυτός όμως ενδιαφερόταν περισσότερο για ωραίες διακοπές στην Ελούντα και επαφές με ελληνικές κρατικές εταιρίες, οπότε ο εμφύλιος πόλεμος με την αλβανική κοινότητα την άνοιξη του 2001 ακύρωσε τα πάντα. Τον Σεπτέμβριο του 2007 στις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης Καραμανλή η απόφαση του 1992 μετεβλήθη με τη νέα γραμμή περί σύνθετης ονομασίας με γεωγραφικό προσδιορισμό για όλες τις χρήσεις (erga omnes). Ο πρωθυπουργός Ν. Γκρούεφσκι απάντησε με μετονομασία του αεροδρομίου των Σκοπίων σε «Μέγας Αλέξανδρος» και την ανέγερση αρχαιοελληνικών αγαλμάτων. Η αδιαλλαξία του ενισχύθηκε μετά την καταδίκη της Ελλάδας στη Χάγη το 2011 λόγω λαθών των Γ. Παπανδρέου – Δ. Δρούτσα και του πρέσβη Γ. Σαββαΐδη (σημερινός σύμβουλος της Ν.Δ.). Οσο για την υπεραπλούστευση ότι «θα τους αγοράζαμε σαν σούπερ μάρκετ», συνέβη κι αυτό, χωρίς αποτέλεσμα. Οποιος ταξίδευε στα Σκόπια μετά το 1998-1999 αντίκριζε κάτι σαν ελληνική πόλη με τόσες γνώριμες πινακίδες εταιριών, ενώ τα στατιστικά στοιχεία και η διάθεση των απλών πολιτών μαρτυρούσαν τις στενές σχέσεις με την Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά, η στάση της πολιτικής ηγεσίας της ΠΓΔΜ δεν άλλαξε.
Τρίτος μύθος: «Η ΠΓΔΜ είναι μικρή και δεν επηρεάζει τα ελληνικά συμφέροντα». Αυτός κι αν είναι μύθος που κατέρρευσε! Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τόνιζε ότι «το πρόβλημα δεν είναι τα σημερινά Σκόπια, αλλά ο μελλοντικός συνδυασμών δυνάμεων» που θα τα χρησιμοποιεί. Ηταν αρκετός ένας φράχτης στα σύνορα, που υποστηρίχθηκε από έναν τέτοιο «συνδυασμό δυνάμεων», για ν’ αποδειχθεί η σημασία της ΠΓΔΜ.
Σήμερα η ονομασία της ΠΓΔΜ έχει εξελιχθεί σε «νέο Κυπριακό», που όλοι ξεχνούν, αλλά πάντα επηρεάζει τις εσωτερικές και εξωτερικές εξελίξεις. Ασφαλείς πηγές αναφέρουν ότι η Ουάσινγκτον και το Βερολίνο δεν θα πιέσουν για την ονομασία πριν από τις εκλογές στην ΠΓΔΜ στις αρχές Ιουνίου, αλλά είναι απρόβλεπτο τι θα συμβεί μετά την (πιθανότατη) εκ νέου επικράτηση του εθνικιστικού VMRO του Ν. Γκρούεφσκι. Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο η ένταξη της ΠΓΔΜ δεν είναι στην ατζέντα, αλλά θα τονιστεί η επείγουσα ανάγκη σταθερότητας στα Βαλκάνια και θ’ αναζητηθούν μελλοντικές λύσεις. Λίγο αργότερα ίσως επισκεφθεί την περιοχή, παρά τα προβλήματα υγείας του, ο ειδικός μεσολαβητής του ΟΗΕ Μ. Νίμιτς. Κατά τις ίδιες πηγές, οι νέες (;) ιδέες Νίμιτς δεν είναι ελπιδοφόρες, ενώ πυκνώνουν οι εισηγήσεις για μετατόπιση του ζητήματος από τον ΟΗΕ στη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ ή της Γερμανίας.
Αλέξανδρος Τάρκας
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
