Παραμερίζοντας την κοχλάζουσα πολιτική επικαιρότητα υπενθυμίζω ότι συμπληρώθηκαν ήδη 73 χρόνια από τις 15-3-1943 που αναχώρησε ο πρώτος συρμός από Θεσσαλονίκη μεταφέροντας Εβραίους στο στρατόπεδο ΄Αουσβιτς-Μπίρκεναου ..για να ακολουθήσουν κι΄ άλλα δρομολόγια μεταφέροντας τους δεκάδες χιλιάδες Εβραίους της Θεσσαλονίκης στα κρεματόρια της Γερμανίας.
Με την εξόντωση των Εβραίων η Θεσσαλονίκη έχασε ένα κομμάτι της ιστορίας της ενώ λίγα πράγματα θυμίζουν στην σημερινή Θεσσαλονίκη ότι κάποτε ζούσαν εδώ δεκάδες χιλιάδες Εβραίοι και ίσως γι΄ αυτό κάποιοι ξένοι συγγραφείς (μεταξύ αυτών και ο Μαζάουερ) υπερβάλλοντας ισχυρίζονται ότι δήθεν οι φορείς της πόλης αδιαφόρησαν για την εξόντωση των Εβραίων..φιλοτεχνώντας μια άδικη εικόνα για κάποιους τουλάχιστον από τους φορείς της Θεσσαλονίκης και ειδικά για τον νομικό κόσμο της Θεσσαλονίκης..
Γι΄ αυτό σήμερα θέλω να υπενθυμίσω ένα άγνωστο στο ευρύ κοινό γεγονός που έγινε τον Μάρτη του 1943 και δείχνει ότι ο νομικός κόσμος της Θεσσαλονίκης τουλάχιστον προσπάθησε να σώσει τους Εβραίους της πόλης. Δεν αναφέρομαι μόνο στο γεγονός ότι ο Δικηγορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης επεξεργάστηκε και υπέβαλλε στον κατοχικό πρωθυπουργό και τον Γενικό Διοικητή Μακεδονίας Σιμωνίδη πρόταση(που απέρριψαν οι Γερμανοί) για μεταφορά των Εβραίων της Θεσσαλονίκης σε νησί και διαβίωσή τους εκεί μέχρι τη λήξη του πολέμου όπου θα τρέφονταν με τις περιουσίες τους. Αναφέρομαι στην μεθοδευμένη προσπάθεια σωτηρίας των παιδιών των Εβραίων με υιοθεσίες από οικογένειες Χριστιανών. Ο τότε Πρόεδρος Πρωτοδικών και προϊστάμενος του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ΄Αγγελος Κουτσουμάρης έδωσε εντολή και συνεδρίαζε το Πρωτοδικείο πρωϊ και απόγευμα κάθε μέρα και σε 15 μέρες έγιναν περίπου 400 υιοθεσίες παιδιών Εβραίων… Οι δικηγόροι που παρίσταντο σύμφωνα με τον Τζών Θωμά( βλ. «συμβολή στην ιστορία του ΔΣΘ»-εκδ.ΔΣΘ, Θεσ/νίκη 2001) κατέβαλλαν και τα έξοδα εξ΄ ιδίων…Δυστυχώς πληροφορήθηκαν το γεγονός οι Γερμανοί και ζήτησαν από το Πρωτοδικείο στοιχεία δικαστών, δικηγόρων, υπαλλήλων κλπ. που συνέπραξαν στις απαγορευμένες υιοθεσίες… Τότε ο Α. Κουτσουμάρης παρουσιάστηκε μόνος του στον Μάξ Μέρτεν (Γερμανό Διοικητή) και δήλωσε ότι αυτός αναλαμβάνει την ευθύνη για όλα και να μην ενοχλήσουν κανένα άλλο..Οι Γερμανοί θαύμασαν το θάρρος του, τον άφησαν ελεύθερο αλλά ακύρωσαν τις υιοθεσίες και δεν σώθηκαν τα παιδιά..
Όταν είχε εκδοθεί το βιβλίο του Μαζάουερ που μιλούσε για αδιαφορία του νομικού κόσμου για την τύχη των Εβραίων της Θεσσαλονίκης ήμουν πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και είχα ενημερώσει εκπροσώπους της Ισραηλιτικής κοινότητας για αυτή την προσπάθεια και είχα γράψει σχετικά στην εφημερίδα ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ της Θεσσαλονίκης(βλ.άρθρα μου στον ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟ 26-1-2011 και 10-10-2012) ..Μετά από χρόνια επικοινώνησε μαζί μου ο Λ.Σαλτιέλ (υπ.διδάκτωρ του ΠΑΜΑΚ) που μου ανακοίνωσε ότι από έρευνα του κι΄ από δημοσιεύματα του κατοχικού τύπου (βλ. «Νέα Ευρώπη» με ημερομηνία 30-3-1943 και 31-3-1943) επιβεβαιώνονται τα στοιχεία και μάλιστα δημοσίευσε σχετικό άρθρο σε ιστορικό περιοδικό.. Ο ανεψιός του δικαστή αυτού, Κ. Κουτσουμάρης από Αθήνα, μου ανέφερε ότι ο θείος του μιλούσε σπανίως για την προσπάθειά του αυτή να διασώσει τα παιδιά των Εβραίων γιατί θεωρούσε απλά ότι έκανε το καθήκον του…Είχα ζητήσει με επιστολή μου από την Ισραηλιτική κοινότητα να τιμήσει τον ηρωϊκό αυτό δικαστή για την προσπάθειά του και με χαρά μου είδα ότι η Ισραηλιτική κοινότητα Θεσσαλονίκης κάλεσε τον Πρόεδρο του τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης κ.Ν.Βόκα να είναι ομιλητής στο ετήσιο μνημόσυνο για τα θύματα του ολοκαυτώματος(Γιόμ Ασοά) που θα γίνει στη συναγωγή Μοναστηριωτών την Κυριακή 8 Μαϊου 2016 για να δοθεί η δυνατότητα να παρουσιαστούν τα γεγονότα που συνέβησαν το 1943 και να γίνει αναφορά στην προσπάθεια διάσωσης των παιδιών από τον ηρωϊκό αυτό δικαστή…
Κλείνοντας θέλω να επισημάνω ότι η Θεσσαλονίκη με ευθύνη των εκπροσώπων της δείχνει να αγνοεί σε σημαντικό βαθμό την ίδια την ιστορία της επιτρέποντας σε κάποιους να την υποβαθμίζουν και να την διασύρουν ως ξενοφοβική και υπερσυντηρητική..…Αυτή η πόλη εξέφραζε πάντα τον οικουμενικό Ελληνισμό και τους ανοιχτούς ορίζοντες αυτού και ο ανθρωπισμός δεν έλειψε ποτέ(με εξαιρέσεις βέβαια) από αυτή την πόλη και στις πιο δύσκολες περιόδους.. Γι΄ αυτό αυτή η ηρωϊκή προσπάθεια πρέπει να αναδειχθεί και τιμηθεί κι΄ από τον Δήμο Θεσσαλονίκης αλλά κι΄ από τις δικαστικές ενώσεις που μάλλον αγνοούν τον ηρωϊσμό ενός δικαστή που με κίνδυνο της ζωής του σταθμίζοντας τα έννομα αγαθά θεώρησε την ανθρώπινη ζωή υπέρτατο αγαθό και έμπρακτα προσπάθησε να σώσει τα παιδιά των Εβραίων της Θεσσαλονίκης…
Ο Δημήτρης Γαρούφας Δικηγόρος-πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης
