Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς προωθεί ένα νέο δάνειο προς την Ουκρανία, το οποίο –σύμφωνα με το σχέδιο– θα χρηματοδοτηθεί από τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πρόταση αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί τη χαρακτηρίζουν οικονομικό και θεσμικό σκάνδαλο, επισημαίνοντας ότι η χρήση δεσμευμένων κεφαλαίων τρίτης χώρας για τη χρηματοδότηση πολέμου δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο.
Παρά τις αντιρρήσεις κρατών-μελών (με το Βέλγιο να κρατά σκληρή στάση), η φον ντερ Λάιεν επιμένει πως το δάνειο αποτελεί την «πιο αποτελεσματική λύση» για τη στήριξη της Ουκρανίας, υποστηρίζοντας ότι το Κίεβο θα επιστρέψει τα χρήματα μόνο αν και όταν η Ρωσία καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις.
Η Κομισιόν εξετάζει παράλληλα εναλλακτικά σενάρια, όπως την άντληση κεφαλαίων από τις αγορές με την εγγύηση του προϋπολογισμού της ΕΕ ή τη σύναψη διμερών δανείων από επιμέρους κράτη-μέλη, σε περίπτωση που το αμφιλεγόμενο δάνειο συνδεδεμένο με τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία δεν καταφέρει να προχωρήσει.
«Δίνουμε ένα δάνειο στην Ουκρανία, το οποίο θα επιστραφεί όταν η Ρωσία πληρώσει τις αποζημιώσεις της», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προσθέτοντας πως πρόκειται για τον «σαφέστερο τρόπο να αντιληφθεί η Μόσχα ότι ο χρόνος δεν είναι με το μέρος της».
Η ιδέα ενός δανείου ύψους έως και 140 δισεκατομμυρίων ευρώ έχει ήδη κερδίσει έδαφος μεταξύ κάποιων κρατών-μελών, που ωστόσο αντιμετωπίζουν σοβαρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς και ανησυχούν για τις αντιδράσεις των αγορών. Παρ’ όλα αυτά, η φον ντερ Λάιεν επιμένει ότι η Ευρώπη «θα σταθεί στο πλευρό της Ουκρανίας για όσο χρειαστεί», παρά τις αυξανόμενες φωνές που καταγγέλλουν την πρωτοβουλία ως επικίνδυνη πολιτική εκτροπή και οικονομικό προηγούμενο χωρίς νομική βάση.
Σφοδρή αντίδραση του Βελγίου
Τα ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία φυλάσσονται σήμερα στο Euroclear, ένα κεντρικό αποθετήριο τίτλων στις Βρυξέλλες.
Η πρόταση-σκάνδαλο της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει συναντήσει σθεναρή αντίσταση από τη βελγική κυβέρνηση, η οποία, ως οικοδεσπότης της Euroclear, ανησυχεί ότι θα αποτελέσει τον πρωταρχικό στόχο των επιθετικών αντιποίνων του Κρεμλίνου. Το Βέλγιο και η Ρωσία δεσμεύονται από μια επενδυτική συνθήκη της σοβιετικής εποχής που προβλέπει διαιτησία.
Τον περασμένο μήνα, ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ απέτρεψε την έγκριση του δανείου αποζημιώσεων από τους ηγέτες της ΕΕ. Απαίτησε «τη μέγιστη» νομική ασφάλεια, αεροστεγείς εγγυήσεις από όλα τα κράτη μέλη για να διασφαλιστεί η «πλήρης αμοιβαιοποίηση» των κινδύνων και διαφάνεια για τον εντοπισμό άλλων κρατικών περιουσιακών στοιχείων.
«Αν πάρετε τα χρήματα από τη χώρα μου, αν κάτι πάει στραβά, δεν είμαι σε θέση, και σίγουρα δεν είμαι πρόθυμος, σε μια εβδομάδα να πληρώσω 140 δισεκατομμύρια ευρώ», δήλωσε ο Μπαρτ Ντε Βέβερ.
