Αποκαρδιωτικά και άκρως ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που δημοσιοποίησε ο ΟΗΕ για τις γυναικοκτονίες παγκοσμίως, τα οποία έρχονται στη δημοσιότητα σήμερα, Τρίτη, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών. Τα δεδομένα αποτυπώνουν μια σκληρή πραγματικότητα: μέσα μόνο στο 2024, περίπου 50.000 γυναίκες δολοφονήθηκαν από συγγενικά ή στενά τους πρόσωπα, δηλαδή 137 κάθε ημέρα ή μία γυναίκα κάθε δέκα λεπτά.
Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για μια οριακά χαμηλότερη εκτίμηση σε σχέση με το 2023 -όταν καταγράφηκαν 51.100 γυναικοκτονίες- η έκθεση των υπηρεσιών ΟΗΕ Γυναίκες και UNODC (Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών και την Πρόληψη του Εγκλήματος) τονίζει ότι η μεταβολή αυτή «δεν υποδεικνύει αληθινή μείωση», καθώς η διαφορά οφείλεται αποκλειστικά στις διαφορετικές μεθόδους καταγραφής που χρησιμοποιούν τα κράτη.
Στασιμότητα αντί για πρόοδο: Ο ΟΗΕ καταγγέλλει την απουσία ουσιαστικής βελτίωσης
Ο ΟΗΕ στηλιτεύει την απουσία «αληθινής προόδου» στη μάχη κατά των γυναικοκτονιών, παρά τις διεθνείς δεσμεύσεις και τις επανειλημμένες εκκλήσεις για δράση. Τα συνολικά στοιχεία για το 2024 δείχνουν ότι 83.000 γυναίκες και κορίτσια έγιναν θύματα ανθρωποκτονιών από πρόθεση παγκοσμίως. Από αυτές:
- το 60% δολοφονήθηκε από τον σύντροφό του ή μέλος της οικογένειάς του,
- περίπου 50.000 θύματα σκοτώθηκαν από τον σύζυγο, τον σύντροφο, τον πατέρα, τον θείο, τον αδελφό ή -σε ακραίες περιπτώσεις- ακόμη και τη μητέρα.
Με άλλα λόγια, μία γυναίκα χάνει τη ζωή της κάθε δέκα λεπτά από χέρι δικού της ανθρώπου, γεγονός που επιβεβαιώνει πως το σπίτι παραμένει ο πιο επικίνδυνος χώρος για τις γυναίκες και τα κορίτσια.
Αναλυτικότερη αποτύπωση της παγκόσμιας εικόνας
Παρότι οι γυναίκες αποτελούν μόνο το 20% των συνολικών θυμάτων ανθρωποκτονιών το 2024, το ποσοστό των δολοφονιών που διαπράχθηκαν σε ιδιωτικό χώρο είναι συντριπτικό:
- 60% των γυναικών δολοφονήθηκαν στο σπίτι,
- ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες δεν ξεπερνά το 11%.
Καμία περιοχή του κόσμου δεν μένει ανεπηρέαστη, ωστόσο ο μεγαλύτερος αριθμός γυναικοκτονιών από οικείο πρόσωπο καταγράφεται στην Αφρική, όπου υπολογίζονται περίπου 22.000 θύματα για το 2024.
Οι δύο υπηρεσίες του ΟΗΕ σημειώνουν πως οι αριθμοί «παραμένουν απαράλλαχτοι, κι αυτό παρά τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται επί χρόνια σε παγκόσμια κλίμακα», υπογραμμίζοντας ότι η βία κατά των γυναικών εξακολουθεί να αποτελεί δομικό, συστημικό πρόβλημα.
Ο νέος παράγοντας κινδύνου: Η βία μέσω τεχνολογίας και τα «deepfakes»
Η έκθεση αφιερώνει ιδιαίτερο μέρος στην εξάπλωση της ψηφιακής βίας, η οποία, σύμφωνα με την υπηρεσία ΟΗΕ Γυναίκες, όχι μόνο επιτείνει τις απειλές κατά των γυναικών, αλλά δημιουργεί νέες μορφές κακοποίησης. Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών έχει οδηγήσει σε φαινόμενα όπως:
- δημοσιοποίηση προσωπικών εικόνων και δεδομένων χωρίς συναίνεση,
- εκδικητική πορνογραφία,
- κυκλοφορία βίντεο «deepfakes», δημιουργημένων μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
Η διευθύντρια πολιτικής της υπηρεσίας ΟΗΕ Γυναίκες, Σάρα Χέντριξ, σχολιάζει χαρακτηριστικά: «Οι γυναικοκτονίες δεν διαπράττονται από το πουθενά. Εγγράφονται σε κύκλο βίας που μπορεί να αρχίσει με τον καταναγκαστικό έλεγχο, με απειλές, ή παρενόχληση, συμπεριλαμβανομένου του ψηφιακού κόσμου».
Η ίδια προειδοποιεί πως η βία στο διαδίκτυο «δεν περιορίζεται στον κυβερνοχώρο. Μπορεί να υπάρξει εκτράχυνση εκτός ψηφιακού κόσμου και, στις χειρότερες περιπτώσεις, θανάσιμη βλάβη, ως και γυναικοκτονία (…) Για να προληφθούν αυτές οι δολοφονίες, είναι απαραίτητο να υιοθετηθούν νόμοι που θα αναγνωρίζουν τις διαφορετικές μορφές βίας που υφίστανται οι γυναίκες και τα κορίτσια, στο διαδίκτυο κι εκτός αυτού, και θα υποχρεώνουν τους δράστες να λογοδοτούν, προτού γίνουν δολοφόνοι».
Η έκθεση καταλήγει πως απαιτείται ολιστική προσέγγιση, που θα περιλαμβάνει:
- ενίσχυση νομικού πλαισίου,
- υποχρεωτική λογοδοσία δραστών,
- αναβάθμιση συστημάτων καταγραφής,
- πρόληψη ψηφιακής βίας,
- εκπαίδευση και κοινωνική εγρήγορση.
