Η Τουρκία θέλει να συνεργαστεί με τον αμερικανικό κολοσσό για να βάλει πόδι στα κοιτάσματα της ανατολικής Μεσογείου
Σε συνέντευξη του Τούρκου υπουργού Ενέργειας Αρπασλάν Μπαϊρακτάρ για τα ενεργειακά σχέδια της Τουρκίας στις 29 Δεκεμβρίου, αυτός δήλωσε ότι η Αγκυρα και η Δαμασκός έχουν συνάψει συμφωνία-πλαίσιο για την ενεργειακή συνεργασία με την ελπίδα ότι θα καταλήξουν σύντομα σε μια συγκεκριμένη συμφωνία για υπεράκτιες έρευνες.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Μάλιστα ο Τούρκος υπουργός δεν παρέλειψε να προβεί σε εκτίμηση ότι οι γεωτρήσεις πιθανόν να μην αρχίσουν εντός του 2026, όμως τόνισε ότι οι σχετικές ενέργειες και οι σεισμικές έρευνες θα εξαρτηθούν από τεχνικές εργασίες σε αρχικό στάδιο και όχι από άμεσες γεωτρήσεις.
Η ερώτηση που προκύπτει είναι γιατί τόση βιασύνη της Τουρκίας, αφού δεν έχει υπογραφεί η σχετική συμφωνία οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ της Αγκυρας και της Δαμασκού; Σίγουρα σημαντικό ρόλο στη διαφαινόμενη βιασύνη της Αγκυρας έχει παίξει η ολοκλήρωση της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ του Λιβάνου και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ομως αυτή η εσπευσμένη κίνηση της Αγκυρας να ανακοινώσει συμφωνία-πλαίσιο με τον μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας Αχμέτ αλ Σάρα, χωρίς να έχει προηγηθεί σχετική συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ, αποκαλύπτει την αγωνία της Αγκυρας, καθώς εκτιμά ότι οι εξελίξεις προσπερνούν το χρονοδιάγραμμα που έχει θέσει η Τουρκία για μία σειρά επαφών και οριοθετήσεων ΑΟΖ με τις χώρες της περιοχής, με την υπογραφή οριοθέτησης ΑΟΖ Κύπρου – Λιβάνου να αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Ομως υπάρχει ένας πολύ σοβαρότερος λόγος που η Τουρκία βιάζεται και δεν θέλει ακόμη μία φορά να βρεθεί στην ουρά των εξελίξεων που αφορούν την οριοθέτηση ΑΟΖ και εκμετάλλευση των πεδίων υδρογονανθράκων στην ανατολική Μεσόγειο. Τρεις εβδομάδες πριν από την ανακοίνωση του Τούρκου υπουργού Ενέργειας και συγκεκριμένα στις 2 Δεκεμβρίου 2025 ο μεταβατικός πρόεδρος της Συρίας Αχμέτ αλ Σάρα συναντήθηκε με αντιπροσωπίες της αμερικανικής πετρελαϊκής εταιρίας Chevron και της Συριακής Εταιρίας Πετρελαίου SPC για να συζητήσουν τη συνεργασία σε κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στις συριακές ακτές.
Μάλιστα στη συνάντηση παρευρέθηκαν και εκπρόσωποι της UCC Holding του Κατάρ. Συζητήθηκαν ευκαιρίες συνεργασίας στην εξερεύνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά μήκος των συριακών ακτών. Στη συνάντηση παρευρέθηκαν επίσης και ο Αμερικανός πρέσβης στην Αγκυρα και ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, ο υπουργός Εξωτερικών Ασααντ Χασάν αλ-Σαϊμπάνι, ο διευθύνων σύμβουλος της SPC Γιούσεφ Καμπλάουι και αντιπροσωπία της Chevron, στην οποία συμμετείχαν ο Ρανκ Μάουντ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος Ανάπτυξης, ο Τζο Κοχ, διευθυντής Περιφερειακής Ανάπτυξης, καθώς και ο πρόεδρος της UCC Holding του Κατάρ, Μουτάζ αλ-Καγιάτ, και ο διευθύνων σύμβουλός της, Ραμέζ αλ-Καγιάτ.
Η Αγκυρα προχωρεί σε μία βιαστική κίνηση υπογραφής συμφωνίας-πλαίσιο για έρευνες στις θαλάσσιες περιοχές της Συρίας, διαβλέποντας ότι υπάρχει κώλυμα υπογραφής συμφωνίας ΑΟΖ με τη Δαμασκό και θεωρώντας ταυτόχρονα ότι ο αμερικανικός κολοσσός Chevron επιχειρεί να της αρπάξει την μπουκιά από το στόμα. Η δυσκολία της Τουρκίας να υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με την κυβέρνηση της Δαμασκού έγκειται σε δύο κρίσιμα θέματα. Καμία συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Αγκυρας και Δαμασκού δεν είναι δυνατό να ολοκληρωθεί όσο ο τουρκικός νομός του Χατάϊ συνεχίζει να παραμένει από εποχής Ασαντ στα θεσμικά κείμενα της Συρίας ως αλυτρωτικός στόχος του συριακού κράτους.
Το δεύτερο θέμα αφορά την επιφύλαξη του Αλ Σάρα να προχωρήσει σε μία τέτοια συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Τουρκία όχι λόγω του μεταβατικού χαρακτήρα της κυβέρνησής του αλλά επειδή θέλει να αποφύγει τη δυσαρέσκεια της Ε.Ε. και τις πιθανές ενστάσεις χωρών της περιοχής οι οποίες είναι μέλη της Ε.Ε. και συγκεκριμένα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο Αλ Σάρα έχει ανάγκη την οικονομική υποστήριξη της Ε.Ε. και γενικότερα της Δύσης για τη σταθεροποίηση της κατάστασης και την οικονομική ανόρθωση της Συρίας. Η κίνηση της Αγκυρας για συμφωνία-πλαίσιο ενεργειακής συνεργασίας με τη Δαμασκό, ακολουθώντας χρονικά τις αντίστοιχες επαφές της Chevron με τη Δαμασκό, έχει διττό στόχο.
Να προλάβει τις αμερικανικές κινήσεις αλλά και να στείλει ένα μήνυμα καλής θέλησης για συνεργασία με τη Chevron, η οποία θα μπορούσε να επεκταθεί και σε μελλοντικά σχέδια – πεδία ενεργειακής εκμετάλλευσης στην ανατολική Μεσόγειο. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε το ενδιαφέρον αμερικανικών εταιριών και συγκεκριμένα της Chevron για ενεργειακή εκμετάλλευση των θαλάσσιων περιοχών της Λιβύης σε συνδυασμό με τις κινήσεις της Αγκυρας στην ίδια περιοχή, στο πλαίσιο του μνημονίου συνεργασίας για έρευνες υδρογονανθράκων της Εθνικής Εταιρίας Πετρελαίου Λιβύης ΝΡΟ με την Τουρκική Πετρελαϊκή Εταιρία ΤΡΑΟ, σε τέσσερα θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης.
Ενδεχόμενη συνεργασία της Chevron με την τουρκική πλευρά στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου για θέματα εκμετάλλευσης περιοχών υδρογονανθράκων κρίνεται ιδιαίτερα αρνητική για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία και ιδιαίτερα σε περιοχές όπου δεν έχει υπάρξει συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με τις χώρες της περιοχής. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα δεν αναφέρεται μόνο αυτό της Συρίας, αλλά και η περίπτωση της Λιβύης, όπου η Τουρκία επιχειρεί να εισέλθει ως σφήνα σε εφαρμογή του τουρκολιβυκού μνημονίου και του δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα».
*Αντιστράτηγος ε.α.
