Τι λένε οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας για τα πρωτόγνωρα περιστατικά με τραυματισμούς, έως και φόνους. Οι επιπτώσεις του διαδικτύου
Δραματική αύξηση παρουσιάζουν τα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων τις τελευταίες ημέρες στη χώρα, με πιο σοκαριστικό αυτό της δολοφονίας ενός 17χρονου στις Σέρρες από έναν 16χρονο.
- Από την Τζώρτζια Τριανταφυλλίδη
Μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο ανήλικη μαχαίρωσε μια 14χρονη στην κοιλιά και στα χέρια, και μάλιστα μέσα σε σχολείο. Στην περιοχή του Περιστερίου συμμορία ανηλίκων χτύπησε με μαχαίρι ένα παιδί 14 ετών επτά φορές (!) στέλνοντάς το στο νοσοκομείο. Ομως και νωρίτερα, μία 13χρονη έπεσε θύμα άγριου ξυλοδαρμού από συνομήλική της και το βίντεο έκανε τον γύρο των social media.
Η κοινωνία παρακολουθεί από τις οθόνες των κινητών τηλεφώνων τη βιαιότητα των χτυπημάτων μεταξύ ανηλίκων. Αλλά και στην περιφέρεια, στην Τρίπολη, παιδιά 13 ετών αλληλομαχαιρώθηκαν, με αποτέλεσμα να βρεθούν στα Επείγοντα. Τα πρωτόγνωρα περιστατικά, με πρωταγωνιστές αγόρια αλλά και κορίτσια, μέσα και έξω από το σχολικό περιβάλλον, έχουν ανησυχήσει γονείς και εκπαιδευτικούς, αλλά και ολόκληρη την κοινωνία. Οι ανήλικοι δεν περιορίζονται σε μικροκαβγάδες και φραστικές επιθέσεις. Τα στατιστικά στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. δείχνουν ότι η βία ανηλίκων γιγαντώνεται και, όπως λένε οι αρμόδιοι, μιλάμε για ένα φαινόμενο που δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο με αστυνομικά μέτρα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την ΠΟΕΔΗΝ, πάνω από 2.000 παιδιά μεταφέρονται κάθε χρόνο στα δημόσια νοσοκομεία, τραυματισμένα σε συμπλοκές με συνομηλίκους τους, ενώ 400 από αυτά τραυματίζονται και μέσα στο σχολείο. Πριν από δύο χρόνια φάνηκαν τα πρώτα δείγματα πως η κατάσταση οδεύει στο να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Ηταν τότε που η παραβατικότητα νέων κάτω των 18 ετών είχε αυξηθεί κατά 46% μόλις τους 8 πρώτους μήνες του 2024 σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά!
Ετσι, καθημερινό φαινόμενο πλέον στα δελτία ειδήσεων είναι εκτενείς αναφορές σε περιστατικά βίας ανάμεσα σε παιδιά και εφήβους. Το φως της δημοσιότητας βλέπουν εικόνες σκληρές, φράσεις σκληρές, μια ολοένα αυξανόμενη βία μετά παιδιών, πράξεις που σοκάρουν, λέξεις που σοκάρουν, αντιδράσεις που σοκάρουν, πληθαίνουν το τελευταίο διάστημα και χτυπάνε καμπανάκια. Το φαινόμενο παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις και στην Ελλάδα. Οι φυλακές υποδέχονται πια πολύ περισσότερους ανήλικους, με ό,τι αυτό σημαίνει. Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας και οι εκπαιδευτικοί καταγράφουν συχνότερα περιστατικά επιθετικότητας, έντασης και δυσκολίας στη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Ερεθίσματα
Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; «Τα παιδιά εκτίθενται σε περισσότερα ερεθίσματα, βιώνουν αυξημένο άγχος και έχουν λιγότερες ευκαιρίες να αναπτύξουν δεξιότητες συναισθηματικής διαχείρισης» αναφέρει στη «δημοκρατία» η Αρτεμη Σπυροπούλου, ψυχολόγος – ειδική παιδαγωγός και επιστημονικά υπεύθυνη στο Κέντρο Ειδικών Θεραπειών Ταξίδι στην Ανάπτυξη.
Πόσο μπορεί να ευθύνονται το διαδίκτυο και τα βίαια video games όπου τα παιδιά αφιερώνουν άπειρες ώρες, καθώς επίσης και το online gaming; «Το διαδίκτυο και το online gaming σαφέστατα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των παιδιών. Από τη μία πλευρά, προσφέρουν ψυχαγωγία, κοινωνική επαφή και γνωστικά οφέλη. Από την άλλη, η υπερβολική ή ανεξέλεγκτη χρήση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη συμπεριφορά τους. Η έκθεση σε βίαιο περιεχόμενο, η ανωνυμία που ευνοεί την επιθετική επικοινωνία, αλλά και η απομόνωση από το φυσικό παιχνίδι και τις διαπροσωπικές σχέσεις μπορεί να μειώσουν την ενσυναίσθηση και να αυξήσουν τις παρορμητικές αντιδράσεις» επισημαίνει.
Η ψυχολόγος μιλά για τις αυξημένες ακαδημαϊκές απαιτήσεις, την έλλειψη σταθερών ορίων, αλλά και τις κοινωνικές αλλαγές στη ζωή των ανηλίκων που παίζουν καθοριστικό ρόλο, και συμπληρώνει: «Επιπλέον κάτι που αγνοούμε στις μέρες είναι η σημασία της υγιούς προσκόλλησης. Σύγχρονες έρευνες στην αναπτυξιακή ψυχολογία, καθώς και το έργο των Gabor Mate και Gordon Neufeld, αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο της υγιούς προσκόλλησης στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.
Οπως αναφέρεται και στο βιβλίο “Κρατήστε τα παιδιά σας κοντά σας”, τα παιδιά χρειάζονται μια σταθερή συναισθηματική σύνδεση με τους γονείς τους. Τα τελευταία χρόνια η αποδυνάμωση αυτής της σχέσης τα οδηγεί να προσανατολίζονται κυρίως προς τους συνομήλικούς τους, για αποδοχή, ταύτιση και καθοδήγηση. Ομως δεν διαθέτουν την ψυχική ωριμότητα να λειτουργήσουν οι ίδιοι ως οδηγοί, γεγονός που τα αφήνει χωρίς επαρκή καθοδήγηση και όρια, αυξάνοντας την πιθανότητα επιθετικών συμπεριφορών».
Ακραίες επιθετικές συμπεριφορές και μεταξύ των κοριτσιών
Ανησυχία προκαλεί η αύξηση των περιστατικών βίας όχι μόνο από αγόρια, αλλά και κορίτσια. Υπάρχουν όμως διαφορές στον τρόπο εκδήλωσης βίαιων συμπεριφορών μεταξύ αγοριών και κοριτσιών; «Συνήθως τα αγόρια εκδηλώνουν τη βία με σωματικό τρόπο, ενώ τα κορίτσια με πιο έμμεσες μορφές, όπως λεκτική ή κοινωνική επιθετικότητα. Η βία όμως ως αντίδραση παρουσιάζεται πια και στα δύο φύλα, αν και εκδηλώνεται με διαφορετικές μορφές και εκφάνσεις.
Πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα, το οποίο επηρεάζεται από κοινωνικούς, οικογενειακούς, εκπαιδευτικούς και ψηφιακούς παράγοντες. Ωστόσο, κάθε παιδί είναι μοναδικό και χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση» τονίζει η ψυχολόγος – ειδική παιδαγωγός Αρτεμη Σπυροπούλου. Στη συνέχεια μας εξηγεί πως «η πρόληψη και η αντιμετώπιση της επιθετικότητας απαιτούν συνεργασία. Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν θέτοντας σαφή και σταθερά όρια, ενισχύοντας την επικοινωνία και λειτουργώντας ως πρότυπα ήρεμης και σεβαστής συμπεριφοράς.
Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να καλλιεργούν ένα ασφαλές και υποστηρικτικό σχολικό κλίμα, να ενισχύουν τη συνεργασία και να διδάσκουν κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες και όχι να είναι μόνο προσανατολισμένοι στη σχολική ύλη». Κλείνοντας η κυρία Σπυροπούλου καταλήγει: «Η επιθετική συμπεριφορά στα παιδιά αποτελεί ένα μήνυμα που χρειάζεται κατανόηση και καθοδήγηση. Με ενίσχυση της σχέσης γονέα-παιδιού, συνεργασία σχολείου και οικογένειας και υποστήριξη από ειδικούς ψυχικής υγείας, μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν υγιείς τρόπους έκφρασης».
