Θύμα του σουνιτικού Ισλάμ Τουρκίας, Κατάρ, Σαουδικής Αραβίας η Ροζάβα. Πανηγυρίζει η Αγκυρα, αρνητική η εξέλιξη για τα εθνικά μας συμφέροντα
Εχει δημιουργηθεί ένα σουνιτικό τόξο χωρών οι οποίες φαίνεται ότι μπορούν και επηρεάζουν τις αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου για την περιοχή. Θύμα αυτού του τόξου αποτελούν και οι Κούρδοι.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Οι Κούρδοι της Συρίας ύστερα από σχεδόν 15 χρόνια πολέμου και αγώνα έπειτα από παρέμβαση των ΗΠΑ θα παραδώσουν τις στρατηγικές υποδομές της βορειοανατολικής Συρίας και θα ενταχθούν στις πολιτικές και στρατιωτικές δομές της Δαμασκού, με την Αγκυρα να πανηγυρίζει, αφού βλέπει ότι ο στρατηγικός της στόχος διάλυσης των κουρδικών δυνάμεων της Ροζάβα είναι πλέον πραγματικότητα.
Η επίσκεψη του Ντ. Τράμπ στη Μέση Ανατολή τον Μάιο του 2025, δηλαδή λίγους μήνες μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης των ΗΠΑ, έμελλε να αποτελέσει την αφετηρία για τις επερχόμενες εξελίξεις στην περιοχή. Τότε, ο Τούρκος πρόεδρος και ο πρίγκιπας της Σαουδικής Αραβίας έπεισαν τον Αμερικανό πρόεδρο να συναντηθεί με τον μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας Αχμέντ αλ Σάρα, ο οποίος στις 8 Δεκεμβρίου 2024 είχε ανατρέψει τον Ασαντ.
Τότε ο πρώην καταζητούμενος και επικηρυγμένος από τις ΗΠΑ Αλ Τζολάνι, ο οποίος ονομάστηκε Αχμέντ αλ Σάρα, άλλαξε εντελώς στάση και έδειξε ότι είναι ανοιχτός προς τη Δύση, αφού είχε ανάγκη από τα δυτικά κεφάλαια και βοήθεια, όπως επίσης και από την άρση του οικονομικού αποκλεισμού που είχε επιβληθεί στη Συρία επί εποχής Ασαντ. Η συνάντηση του Τραμπ με τον Αλ Σάρα ήταν καθοριστική, καθώς ο μεταβατικός πρόεδρος της Συρίας υποσχέθηκε στον Αμερικανό πρόεδρο όλες τις πηγές υδρογονανθράκων, τον φυσικό πλούτο και τις κρίσιμες υποδομές της χώρας.
Το μόνο εμπόδιο ήταν το γεγονός ότι όλες αυτές οι περιοχές για αμερικανικές επενδύσεις βρίσκονταν στις περιοχές των Κούρδων. Από την πλευρά τους, οι Κούρδοι της Ροζάβα ενέταξαν τα τελευταία χρόνια και τους Αραβες της περιοχής και από PYD/YPG (Μονάδες Προστασίας του Λαού) μετονομάστηκαν σε SDF (Δημοκρατικές Δυνάμεις Συρίας). Το θετικό αποτέλεσμα της συνάντησης του Αλ Σάρα με τον Ντ. Τραμπ αποτυπώθηκε σχεδόν άμεσα στις δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Αγκυρα και απεσταλμένου του Αμερικανού προέδρου για τη Συρία και τον Λίβανο Τ. Μπάρακ, ο οποίος τότε δημόσια αρνήθηκε την πολιτική και πολιτισμική ταυτότητα των μειονοτήτων της Συρίας, τονίζοντας την ανάγκη ενός ενιαίου συριακού κράτους.
Οι σφαγές των Αλαουιτών και των Δρούζων από τους τζιχαντιστές του Τζολάνι έκαναν τους Κούρδους πιο επιφυλακτικούς, οι οποίοι αρνήθηκαν να εφαρμόσουν τη συμφωνία της 10ης Μαρτίου του 2025 για ένταξή τους στις συριακές κρατικές δομές μεταξύ των οποίων και του στρατού τους.
Επίσκεψη στον Λευκό Οίκο
Ακολούθησε η επίσκεψη του Σύρου προέδρου στις ΗΠΑ στις αρχές Νοεμβρίου, ο οποίος στη συνάντησή του με τον Ντ. Τραμπ υποσχέθηκε ένταξη της Δαμασκού στον διεθνή συνασπισμό καταπολέμησης του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) και υπογραφή μιας συμφωνίας ασφαλείας με το Ισραήλ, αποσπώντας από τις ΗΠΑ την άρση των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στη Συρία επί εποχής Ασαντ. Το τελευταίο δίμηνο υπήρξε προσέγγιση των Κούρδων με την κυβέρνηση της Δαμασκού για ένταξη του κουρδικού στρατού υπό μορφή τριών μεραρχιών στις συριακές ένοπλες δυνάμεις.
Αυτό προκάλεσε την αντίδραση της Τουρκίας, η οποία πίεσε τις συριακές δυνάμεις να επιτεθούν στους Κούρδους στο Χαλέπι στις 6 Ιανουαρίου 2026, ακολουθώντας η παρέμβαση των ΗΠΑ για εκεχειρία, η οποία δεν τηρήθηκε από τις δυνάμεις της Δαμασκού που εξώθησαν τους Κούρδους ανατολικά του Ευφράτη στις περιοχές Ράκα και Ντεϊρ Ερ Ζορ. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η στρατιωτική αποδυνάμωση του κουρδικού στρατού, δηλαδή των δημοκρατικών δυνάμεων της Συρίας, έγινε με την αποχώρηση μεγάλου μέρους των Αράβων, οι οποίοι ήταν ενταγμένοι στις κουρδικές δυνάμεις, ύστερα από πίεση του Αλ Σάρα, της Σ. Αραβίας και ιδιαίτερα της Τουρκίας.
Ετσι προέκυψαν η παρέμβαση του Αμερικανού πρέσβη στην Αγκυρα Τ. Μπάρακ και η ανακοίνωση συμφωνίας μεταξύ της Δαμασκού και των Κούρδων της Ροζάβα (δημοκρατικές δυνάμεις Συρίας), αφού προηγήθηκε η συνάντησή του με τον Κούρδο ηγέτη Μ. Αμντί και τον μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας Αλ Σάρα. Η συμφωνία που ανακοινώθηκε στις 18 Ιανουαρίου στην ουσία διαλύει κάθε όνειρο των Κούρδων για ίδρυση αυτόνομου κράτους και προβλέπει, μεταξύ των άλλων, διάλυση του κουρδικού στρατού, παράδοση των πολιτικών δομών του Χάσεκε (πρωτεύουσα των Κούρδων στη Συρία), των πηγών υδρογονανθράκων και των συνοριακών πυλών που έλεγχαν οι Κούρδοι στο συριακό κράτος.
Επίσης, στο σχετικό κείμενο ζητείται η παράδοση των ονομάτων των αξιωματικών του στρατού του προηγούμενου προέδρου Ασαντ, οι οποίοι εντάχθηκαν στις κουρδικές δυνάμεις, αλλά και η αποχώρηση των μαχητών του ΡΚΚ, οι οποίοι εντάχθηκαν τους τελευταίους μήνες στις δημοκρατικές δυνάμεις της Συρίας. Επίσης, στο ίδιο κείμενο αναφέρεται και το «αντίδωρο» προς τους Κούρδους, δηλαδή η αναγνώριση της κουρδικής γλώσσας, της κουρδικής ταυτότητας – ιθαγένειας και η γιορτή Νεβρόζ των Κούρδων από το κράτος της Δαμασκού.
Αρνητική εξέλιξη
Πρόκειται για πολύ αρνητική εξέλιξη, η οποία δείχνει την ισχύ του σουνιτικού άξονα Τουρκία – Κατάρ – Σ. Αραβία, στον οποίο εντάσσεται πλέον και η Συρία. Η αμερικανική πλευρά, η οποία φαίνεται ότι ασκεί πολιτική με κύριο γνώμονα τις επενδύσεις και τις πλουτοπαραγωγικές πηγές κάθε χώρας, δεν αναγνώρισε τον αγώνα και το αίμα των Κούρδων τα τελευταία χρόνια στο πλευρό των ΗΠΑ, στον πόλεμο εναντίον του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), αλλά «γοητεύτηκε» από τις υποσχέσεις του μεταβατικού προέδρου της Συρίας για τους υδρογονάνθρακες και τις πλουτοπαραγωγικές πηγές της Συρίας.
Επίσης, φαίνεται ότι οι ΗΠΑ, οι οποίοι παρέχουν υποστήριξη στον στόχο της μιας ενιαίας Συρίας υπό το καθεστώς της Δαμασκού, ο στρατός του οποίου απαρτίζεται από τζιχαντιστές τρομοκράτες, παραβλέπουν ότι τίθεται σε κίνδυνο η ύπαρξη των μειονοτήτων της χώρας (Κούρδοι, Αλαουίτες, Δρούζοι, χριστιανοί κ.ά.), καθώς ένα σχετικό δείγμα γραφής είχε δοθεί τον περασμένο Μάρτιο και Ιούλιο με τις σφαγές εναντίον των Αλαουιτών, των χριστιανών και των Δρούζων.
Η εξέλιξη αυτή θα επηρεάσει αρνητικά και τη διαδικασία επίλυσης του Κουρδικού στην Τουρκία, καθώς αναμένεται ότι το φιλοκουρδικό κόμμα DEM θα άρει την υποστήριξη στην τουρκική κυβέρνηση, στην προσπάθεια αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία είναι απαραίτητη για την εκ νέου υποψηφιότητα του Ρ.Τ. Ερντογάν για την προεδρία της δημοκρατίας.
Τέλος, η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα έχει αντίκτυπο και στο ισοζύγιο των στρατιωτικών δυνάμεων Ελλάδας – Τουρκίας, καθώς στρατιωτικές μονάδες του τουρκικού στρατού έχουν μετακινηθεί τα τελευταία χρόνια στη Συρία από την Ανατολική Θράκη και το Αιγαίο (μέτωπο με την Ελλάδα) για την αντιμετώπιση των Κούρδων. Μια πιθανή διάλυση του κουρδικού στρατού πιθανότατα θα δημιουργήσει συνθήκες απεμπλοκής των τουρκικών στρατιωτικών μονάδων και επιστροφή τους στις μητρικές τους έδρες.
* Αντιστράτηγος ε.α.
