Η Αγκυρα εκμεταλλεύεται τη Συμμαχία προκειμένου να παρακάμψει τις κυρώσεις οι οποίες έχουν καθηλώσει σχεδόν το 80% του αεροπορικού στόλου της
Η Aγκυρα προσπαθεί απεγνωσμένα να κλείσει το κενό στο ισοζύγιο αεροπορικής ισχύος με την Ελλάδα και εκμεταλλεύεται το ΝΑΤΟ προκειμένου να παρακάμψει τις κυρώσεις οι οποίες έχουν καθηλώσει σχεδόν το 80% του αεροπορικού στόλου της Διοίκησης Αεροπορικών Δυνάμεων (ΔΑΔ) της Τουρκίας.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Ως γνωστόν, η Τουρκία δέχθηκε σχετική πρόταση του ΝΑΤΟ και η ΔΑΔ θα αναλάβει αποστολή Αεροπορικής Αστυνόμευσης στη Βαλτική BAP (Baltic Air Policing) μέσα στο 2026. Σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες, η Τουρκία, όπως και στο παρελθόν, κατάφερε και πάλι εκμεταλλευόμενη τη θέση της στο ΝΑΤΟ και εξασφάλισε πολύ σημαντικά ανταλλάγματα έναντι της ανάληψης αυτής της αποστολής προκειμένου να αυξήσει τη διαθεσιμότητα σε αεροσκάφη F-16.
Η ΔΑΔ της Τουρκίας αναμένεται να αναπτύξει μαχητικά αεροσκάφη F-16 στην αεροπορική βάση Αμάρι της Εσθονίας το 2026, έχοντας προηγούμενη εμπειρία στη Βαλτική σε τέτοιο ρόλο, καθώς είχε συμμετάσχει στην ίδια αποστολή το 2006 και το 2021, με τρίμηνες αναπτύξεις στη Λιθουανία και την Πολωνία. Η τουρκική αεροπορία στο πλαίσιο αυτής της αποστολής του ΝΑΤΟ θα αναλάβει ρόλο εναέριας αστυνόμευσης της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας, με σκοπό την αποτροπή της δράσης ρωσικών πολεμικών αεροσκαφών στην περιοχή.
Ανταλλάγματα
Η απόφαση αυτή της Αγκυρας έχει δεχθεί κριτική από Τούρκους αναλυτές, καθώς εκτιμούν ότι η Μόσχα δεν θα δει με καλό μάτι τις πτήσεις τουρκικών αεροσκαφών πλησίον της Ρωσίας, σε μία περίοδο μάλιστα που οι σχέσεις Μόσχας – Αγκυρας διάγουν μία φάση καχυποψίας και ιδιαίτερης ψυχρότητας. Θυμίζουμε τα ρωσικά χτυπήματα πέντε τουρκικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και τις περιπτώσεις προσγείωσης – κατάρριψης ρωσικών drones στην τουρκική επικράτεια το τελευταίο δίμηνο.
Η Αγκυρα εκβίασε το ΝΑΤΟ για να δεχθεί την πρόταση αυτή και ζήτησε συγκεκριμένα ανταλλάγματα, με σκοπό την αντιμετώπιση των σοβαρών προβλημάτων διαθεσιμότητας αεροσκαφών που αντιμετωπίζει η ΔΑΔ. Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να αναφερθεί ότι, σύμφωνα με τουρκικές πηγές, από τα περίπου 260 μαχητικά αεροσκάφη που διαθέτει η ΔΑΑ, μόνο τα 50 είναι αξιόμαχα λόγω των κυρώσεων από τις ΗΠΑ σε ανταλλακτικά και κινητήρες, παρά τις προσπάθειες τις Τουρκίας να καλύψει το κενό σε εφαρμογή του εθνικού προγράμματος αναβάθμισης «Özgür» της τουρκικής αεροπορικής εταιρίας TUSAS. Παρά τις τουρκικές εξαγγελίες για απόδοση του εθνικού προγράμματος «Özgür», φαίνεται ότι η ΔΑΔ αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα διαθεσιμότητας αεροσκαφών και επιχειρησιακών δυνατοτήτων λόγω έλλειψης ανταλλακτικών και κινητήρων τα οποία εξασφάλιζε από τις ΗΠΑ.
Σχετικά με την αεροπορική επιχειρησιακή «ένδεια» της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας, ενδεικτικά αναφέρεται η περίπτωση απογείωσης αεροσκαφών F-16 από τη 10η Κύρια Αεροπορική Βάση Αεριωθουμένων του Ιντσιρλίκ/Αδανα (σύνορα με Συρία) για την κατάρριψη ρωσικού drone στην περιοχή της Αγκυρας στις 15 Δεκεμβρίου λόγω έλλειψης διαθεσιμότητας αεροσκαφών των δύο μοιρών F-16 της υπεύθυνης λόγω εγγύτητας του συμβάντος 5ης Κύριας Αεροπορικής Βάσης Αεριωθουμένων της Μερζιφούντας.
Αυτό φάνηκε καθαρά και από τη λίστα παραγγελίας αεροσκαφών, κινητήρων, ανταλλακτικών και οπλικών συστημάτων της Αγκυρας προς τις ΗΠΑ τον Φεβρουάριο του 2024. Στη σχετική λίστα περιλαμβάνονταν 40 νέα μαχητικά αεροσκάφη F-16 Block 70, 79 κιτ εκσυγχρονισμού F-16 Block 70, 48 κινητήρες F110-GE-129D και κινητήρες F110-GE-132 για το υπό κατασκευή τουρκικό μαχητικό KAAN, 149 ραντάρ AN/APG-83 AESA, 16 συστήματα προηγμένης σκόπευσης AN/AAQ-33, 952 βλήματα αέρος-αέρος AMRAAM AIM-120C-8, 864 βόμβες GBU-39/B, 96 πύραυλοι AGM-88B (HARM), 96 πύραυλοι AGM-88E (AARGM), 401 βλήματα AIM-9X Block II Sidewinder, 12 Βόμβες Γενικής Χρήσης MK82, 1.437 συσκευές JDAM και απροσδιόριστη ποσότητα συστημάτων IRST (Αναζήτησης – Παρακολούθησης). Στη συνέχεια η Τουρκία αφαίρεσε από τη λίστα τα 79 κιτ εκσυγχρονισμού F-16 Block 70, καθώς στράφηκε στην εξασφάλιση αεροσκαφών Eurofighter από ευρωπαϊκές χώρες και από χώρες του Κόλπου.
Προβλήματα
Η Τουρκία, γνωστή για τις μεθόδους εκβιασμού του ΝΑΤΟ, όπως και στις περιπτώσεις των αιτημάτων για ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας πριν από δύο χρόνια, απέσπασε την υπόσχεση για προμήθεια ανταλλακτικών και κινητήρων αεροσκαφών F-16 από χώρες-μέλη της Συμμαχίας ως αντάλλαγμα την αποστολή αεροσκαφών στη Βαλτική, παρακάμπτοντας έτσι τις κυρώσεις των ΗΠΑ και το κόκκινο φως της αμερικανικής Γερουσίας.
Πέραν των προβλημάτων διαθεσιμότητας αεροσκαφών, η τουρκική ΔΑΔ συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρά θέματα σε αριθμούς πιλότων, ενώ συνεχίζεται από το 2016 η διάθεση πιλότων – εκπαιδευτών για αεροσκάφη F-16 από το Πακιστάν στην Τουρκία και συγκεκριμένα στη Διοίκηση Αεροπορικής Εκπαίδευσης στο Τσίγλι της Σμύρνης.
Η παράκαμψη των αμερικανικών κυρώσεων και η εξασφάλιση ανταλλακτικών και κινητήρων αεροσκαφών F-16 από χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ θα δώσει στην τουρκική πλευρά και συγκεκριμένα στη ΔΑΔ τη δυνατότητα να καλύψει σε μεγάλο βαθμό το κενό αεροπορικής ισχύος έναντι της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας (ΕΠΑ) μέχρι την ένταξη των αεροσκαφών Eurofighter, την πιθανή προμήθεια των αεροσκαφών F-16 Block 70 και F-35, σε περίπτωση έγκρισης από τις ΗΠΑ, αλλά και τη σε βάθος χρόνου απόδοση του προγράμματος παραγωγής του εθνικού αεροσκάφους ΚΑΑΝ.
* Αντιστράτηγος ε.α.
