Τεράστια αδικία! Παρότι ρύθμισαν τα χρέη τους και καταβάλλουν κανονικά τις δόσεις τους, ο e-ΕΦΚΑ αρνείται να εγκρίνει την αίτηση συνταξιοδότησης εφόσον η συνολική τους οφειλή υπερβαίνει τα 30.000 € και τους ζητά να καταβάλουν εφάπαξ τη διαφορά εντός δύο μηνών!
Την προηγούμενη εβδομάδα αποκαλύψαμε μια τεράστια αδικία για εκατοντάδες ασφαλισμένους, οι οποίοι ενώ είχαν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη και παρά το γεγονός ότι είχαν συμπληρώσει τα συντάξιμα χρόνια, το κράτος τούς είχε αφήσει χωρίς εισόδημα και χωρίς ιατροφαρμακευτική κάλυψη.
- Από τον Σπύρο Φρεμεντίτη*
Ακριβώς τον ίδιο εφιάλτη αντιμετωπίζουν εκατοντάδες ασφαλισμένοι οι οποίοι εντάχθηκαν στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, που θεσπίστηκε με τον νόμο 4738/2020.
Συγκεκριμένα, ο εξωδικαστικός μηχανισμός επιτρέπει ρύθμιση οφειλών προς Δημόσιο, τράπεζες και ασφαλιστικά ταμεία σε έως 240 δόσεις. Χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες αξιοποίησαν το εργαλείο αυτό, ρύθμισαν τα χρέη τους και καταβάλλουν ανελλιπώς τις δόσεις τους.
Εφιάλτης
Ομως, όταν υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης, βρίσκονται μπροστά σε ένα νέο εμπόδιο: ο e-ΕΦΚΑ δεν εξετάζει αν τηρείται η ρύθμιση των 240 δόσεων, αλλά αν η συνολική οφειλή υπερβαίνει τα θεσπισμένα όρια (30.000 ευρώ για τους περισσότερους ασφαλισμένους και 10.000 ευρώ για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ).
Εάν το ποσό υπερβαίνει τα όρια, ο ασφαλισμένος καλείται να καταβάλει εφάπαξ τη διαφορά εντός δύο μηνών. Αν δεν το πράξει, δεν λαμβάνει σύνταξη. Με απλά λόγια: μπορεί να πληρώνει κανονικά 240 δόσεις, να είναι απολύτως συνεπής, αλλά να θεωρείται «μη επιλέξιμος» για σύνταξη.
Ιδιαίτερα δραματική είναι η κατάσταση για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ. Πολλοί αγρότες έχουν οφειλές που ξεπερνούν τα 25.000 ή 30.000 ευρώ. Ακόμη και με την αύξηση του ορίου στα 10.000 ευρώ, η διαφορά που απαιτείται να καταβληθεί εφάπαξ παραμένει δυσθεώρητη για έναν 67χρονο άνθρωπο που ζει από το χωράφι του.
Ετσι δημιουργείται μια κοινωνικά οξύμωρη εικόνα: υπερήλικες αγρότες που έχουν συμπληρώσει τα απαιτούμενα έτη ασφάλισης και καταβάλλουν τις δόσεις τους στον εξωδικαστικό συνεχίζουν να εργάζονται επειδή δεν μπορούν να λάβουν σύνταξη. Η Πολιτεία τούς δίνει 240 δόσεις για να αποπληρώσουν τα χρέη τους. Οταν όμως φτάνουν στην πόρτα της συνταξιοδότησης, η ίδια ρύθμιση δεν «μετρά».
Η εναρμόνιση
Η παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας για τις περιπτώσεις του νόμου Κατσέλη αποδεικνύει ότι υπάρχει πολιτική βούληση να διορθωθούν στρεβλώσεις. Το επόμενο, απολύτως λογικό βήμα είναι να υπάρξει αντίστοιχη ρύθμιση και για τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Η λύση δεν είναι σύνθετη. Θα μπορούσε να προβλεφθεί ότι ο ασφαλισμένος που έχει ενταχθεί σε ρύθμιση 240 δόσεων και την τηρεί κανονικά, έχει συμπληρώσει το ηλικιακό όριο και τα απαιτούμενα έτη ασφάλισης και πληροί τα λοιπά κριτήρια, θα μπορεί να λάβει σύνταξη με ταυτόχρονη συνέχιση της ρύθμισης, μέσω παρακράτησης μέρους της σύνταξης.
Μια τέτοια ρύθμιση δεν θα υπονόμευε τη βιωσιμότητα του συστήματος. Αντίθετα, θα διασφάλιζε ότι οι οφειλές συνεχίζουν να αποπληρώνονται, χωρίς να οδηγούνται οι πολίτες σε πλήρη εισοδηματική ασφυξία. Το θέμα δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό και κοινωνικό. Αφορά ανθρώπους που εργάστηκαν επί δεκαετίες, πλήρωσαν εισφορές, επλήγησαν από μια πρωτοφανή οικονομική κρίση, ρύθμισαν τα χρέη τους και τώρα, στο τέλος του εργασιακού τους βίου, κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς καμία προστασία.
Η «δεύτερη ευκαιρία» δεν μπορεί να μετατρέπεται σε θεσμική παγίδα. Η συνέπεια δεν μπορεί να τιμωρείται. Και το δικαίωμα στη σύνταξη δεν μπορεί να εξαρτάται από την ικανότητα εφάπαξ καταβολής ποσών που αντικειμενικά δεν υπάρχουν. Η δημόσια συζήτηση άνοιξε χάρη στην αποκάλυψη της «δημοκρατίας». Η παρέμβαση του υπουργείου για τον νόμο Κατσέλη αποτελεί ένα πρώτο, θετικό βήμα.
Τώρα, όμως, η Πολιτεία καλείται να ολοκληρώσει τη θεσμική «γέφυρα» και προς τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Για να μην υπάρχουν ασφαλισμένοι δύο ταχυτήτων. Για να μην εγκλωβίζονται χιλιάδες άνθρωποι ανάμεσα σε δύο νόμους που δεν «συνομιλούν». Και, κυρίως, για να αποδειχθεί στην πράξη ότι το κοινωνικό κράτος δεν εξαντλείται σε διακηρύξεις, αλλά εγγυάται αξιοπρέπεια μέχρι το τέλος του εργασιακού βίου.
Απόλυτη δικαίωση της «δημοκρατίας»: Θα πάρουν σύνταξη όσοι έχουν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη
Το πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της εφημερίδας «δημοκρατία» την περασμένη Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου ανέδειξε μια σκληρή και βαθιά κοινωνική πραγματικότητα: χιλιάδες ασφαλισμένοι που είχαν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη, ρύθμισαν τα χρέη τους, συμμορφώθηκαν πλήρως με τις δικαστικές αποφάσεις και καταβάλλουν κανονικά τις δόσεις τους, έφτασαν στο όριο ηλικίας, αλλά δεν μπορούν να λάβουν σύνταξη. Η αποκάλυψη προκάλεσε πολιτική και κοινωνική συζήτηση. Και, έστω και με καθυστέρηση, υπήρξε θεσμική αντίδραση.
Ο υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης, μιλώντας στο Open και στην ΕΡΤNEWS, παραδέχτηκε ρητά την ύπαρξη του προβλήματος και προανήγγειλε σχετική οδηγία από τον e-ΕΦΚΑ. Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «όταν διαγράφεται χρέος, διαγράφεται και ασφαλιστικός χρόνος», προσθέτοντας ωστόσο ότι ο φορέας «το επόμενο διάστημα θα δώσει λύση για όσους έχουν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα, ώστε να μπορέσουν να λάβουν τη σύνταξή τους».
Η δήλωση αυτή αποτελεί ουσιαστική παραδοχή ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά για ένα ευρύτερο θεσμικό κενό που οδήγησε σε αδιέξοδο χιλιάδες ανθρώπους. Η φιλοσοφία του νόμου Κατσέλη ήταν ξεκάθαρη: προστασία των υπερχρεωμένων νοικοκυριών και παροχή δεύτερης ευκαιρίας. Πολίτες που επλήγησαν από την οικονομική κρίση εντάχθηκαν στη ρύθμιση, αποδέχθηκαν δικαστικά καθορισμένες δόσεις, συμμορφώθηκαν πλήρως και προσπάθησαν να επανεκκινήσουν τη ζωή τους με συνέπεια.
Ωστόσο, όταν έφτασε η ώρα της συνταξιοδότησης, βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα παράδοξο: η διαγραφή μέρους της οφειλής στον ΕΦΚΑ δεν τους επέτρεπε να λάβουν σύνταξη. Οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ τούς ενημέρωναν ότι δεν υπήρχε πρόβλεψη και έπρεπε να αναμένουν οδηγίες από το υπουργείο Εργασίας. Το κράτος, από τη μία, αναγνώριζε τη ρύθμιση. Από την άλλη, δεν αναγνώριζε πλήρως τις ασφαλιστικές της συνέπειες. Η προχθεσινή παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας και η επικείμενη οδηγία του e-ΕΦΚΑ έρχονται να διορθώσουν αυτήν την αδικία. Πρόκειται για μια θετική εξέλιξη, που αποκαθιστά την εμπιστοσύνη στην έννοια της «δεύτερης ευκαιρίας».
*Δικηγόρος – Δημοσιογράφος / Ειδικός για ασφαλιστικά και εργατικά θέματα
