Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και ειδικά οι εξελίξεις γύρω από το Ιράν προκαλούν ήδη ισχυρούς οικονομικούς κραδασμούς που επηρεάζουν άμεσα και έμμεσα την Ελλάδα. Το άλμα στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, οι πιέσεις στις θαλάσσιες μεταφορές και η διατάραξη των εμπορικών ροών συνθέτουν ένα σκηνικό που μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν φόβους για ένα ντόμινο ανατιμήσεων σε αγαθά ευρείας κατανάλωσης, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος μεταφέρεται στη βιομηχανία, στην παραγωγή προϊόντων και στη μεταφορά τους -καταλήγοντας τελικά στο ράφι του σούπερ μάρκετ.
Άλμα σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο
Είναι χαρακτηριστικό πως το πετρέλαιο Brent οδεύει προς τα 80 δολάρια το βαρέλι, έχοντας ξεπεράσει το επίπεδο αυτό στο άνοιγμα των συναλλαγών της Δευτέρας. Παράλληλα, το φυσικό αέριο στο ολλανδικό χρηματιστήριο ενέργειας ξεπέρασε τα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα για τα συμβόλαια παράδοσης Απριλίου.
Η αναστάτωση συνδέεται άμεσα με τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, όπου δεξαμενόπλοια μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις χώρες του Κόλπου συνωστίζονται εκατέρωθεν του Πορθμού, στέλνοντας σήμα κινδύνου στις αγορές και ωθώντας ανοδικά τις τιμές.
Πληθωρισμός και ανατιμήσεις στα τρόφιμα
Οι ενεργειακές αυξήσεις έρχονται να επιβαρύνουν μια ελληνική οικονομία που ήδη αντιμετωπίζει πληθωρισμό στο 2,5%, με τον δείκτη τροφίμων να κινείται στο 4,5% (στοιχεία Ιανουαρίου 2026 της ΕΛΣΤΑΤ). Το αυξημένο ενεργειακό κόστος ενσωματώνεται σταδιακά σε όλη την αλυσίδα παραγωγής και διανομής, από τη βιομηχανία μέχρι τη μεταφορά και την τελική κατανάλωση.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ελληνικός προϋπολογισμός ενσωματώνει δυσοίωνο σενάριο, με πρόβλεψη πληθωρισμού 4,7% (από 2,2% στο βασικό σενάριο) εφόσον το πετρέλαιο ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Μια τέτοια εξέλιξη θα επιβάρυνε περαιτέρω την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, η οποία ήδη παραμένει στα χαμηλότερα επίπεδα μεταξύ των χωρών της ΕΕ.
Η Ελλάδα επηρεάζεται διπλά:
- Εισάγει πετρέλαιο για την παραγωγή διυλισμένων προϊόντων, που αποτελούν βασικό πυλώνα των εξαγωγών
- Οι αυξήσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο περνούν άμεσα στην κατανάλωση, αποτυπώνονται στην αντλία των πρατηρίων και αυξάνουν το βιομηχανικό κόστος
Έλεγχοι στην αγορά και πρόστιμα έως 2 εκατ. ευρώ
Για την αποφυγή φαινομένων αθέμιτης κερδοσκοπίας, ενισχύονται οι έλεγχοι της ΔΙΜΕΑ στην αγορά καυσίμων και επεκτείνονται στο λιανεμπόριο. Παράλληλα εφαρμόζονται νέα μέτρα προστασίας καταναλωτή, όπως:
- Ειδική σήμανση σε συσκευασμένα προϊόντα των οποίων η ποσότητα μειώθηκε χωρίς μείωση τιμής
- Οι επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται απειλούνται με πρόστιμα έως 2 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με σχετικό νομοσχέδιο του Υπουργείο Ανάπτυξης.
Οι πέντε τομείς που πλήττονται
Τον ισχυρό αντίκτυπο του πολέμου στην Ελλάδα επισημαίνει και ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά, Βασίλης Κορκίδης. «Η παρουσία και εμπλοκή των ΗΠΑ οδηγεί περισσότερο στο σενάριο μιας εμπόλεμης περιόδου λίγων ημερών ή εβδομάδων και πως δεν θα υπάρξει γενικευμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, θα υπάρξουν επιπτώσεις, καθώς και εκτιμώμενες οικονομικές απώλειες από την έντονη γεωπολιτική αστάθεια και αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί», αναφέρει και συνεχίζει:
«Η Ελλάδα προς το παρόν επηρεάζεται έμμεσα και όχι άμεσα από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Εάν όμως υπάρξει μια διάρκεια τριών μηνών του πολέμου, τότε οι συνθήκες θα αλλάξουν τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο».
Ο ίδιος κάνει λόγο για τους πέντε παράγοντες που επηρεάζονται στη χώρα, από τον πόλεμο που έχει ξεσπάσει στη Μέση Ανατολή:
1. Τουρισμός
Η Ελλάδα ενδέχεται να θεωρηθεί «γειτονική ζώνη αστάθειας», ιδιαίτερα από επισκέπτες εκτός ΕΕ (ΗΠΑ, Ασία).
Ο κ. Κορκίδης κάνει λόγο για πιθανές ακυρώσεις κρουαζιέρων και πολυπροορισμών (Ελλάδα–Τουρκία–Ισραήλ–Αίγυπτος), αυξημένα ασφαλιστικά κόστη και επιβάρυνση της εικόνας ενδέχεται να περιορίσουν κρατήσεις, ειδικά σε νησιά της Ανατολικής Μεσογείου.
2. Ναυτιλία
Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι εμπλοκές στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα αυξάνουν ναύλα και ασφάλιστρα, οδηγούν σε παρακάμψεις μέσω Ακρωτηρίου Καλής Ελπίδας και καθυστερήσεις. Οι ελληνόκτητες εταιρείες θα αντιμετωπίσουν αυξημένο λειτουργικό κόστος.
3. Εμπόριο και εισαγωγές
Καθυστερήσεις εμπορευμάτων από την Ασία μέσω Σουέζ επηρεάζουν εφοδιαστική αλυσίδα, μεταποίηση και λιανεμπόριο. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά, αυξάνεται το κόστος εισαγωγών ενέργειας, πρώτων υλών και τεχνολογικών προϊόντων.
4. Ενέργεια
Η ενέργεια αποτελεί τον μεγαλύτερο οικονομικό αποδέκτη της κρίσης, λόγω εξάρτησης από εισαγωγές. Ειδικότερα, επηρεάζονται μεταφορές (οδικές, ακτοπλοϊκές, αεροπορικές), ηλεκτρική ενέργεια και παραγωγή.
5. Γεωπολιτική πίεση
Η Ελλάδα καλείται να ισορροπήσει μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και αραβικών χωρών, ενισχύοντας τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου (LNG, αγωγοί). Δεν αποκλείεται αυξημένη στρατιωτική επιτήρηση σε Αιγαίο και Κύπρο.
Προσωρινή κρίση ή παρατεταμένη αστάθεια;
Ο Βασίλης Κορκίδης εκτιμά ότι η παρουσία και εμπλοκή των ΗΠΑ οδηγεί περισσότερο σε σενάριο εμπόλεμης περιόδου λίγων ημερών ή εβδομάδων και όχι σε γενικευμένο πόλεμο. Ωστόσο, επισημαίνει ότι οι οικονομικές απώλειες από την έντονη γεωπολιτική αστάθεια θα είναι υπαρκτές.
Η Ελλάδα προς το παρόν επηρεάζεται έμμεσα. Αν όμως η κρίση διαρκέσει τρεις μήνες, τότε οι συνθήκες θα αλλάξουν ουσιαστικά τόσο στη χώρα όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο, με άμεσο αντίκτυπο σε τουρισμό, ενέργεια, ναυτιλία και εμπόριο.
