Με τις τιμές της ενέργειας να «φλέγονται» ξανά λόγω των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, οι Βρυξέλλες αναζητούν επειγόντως λύσεις, οι οποίες όμως προσκρούουν σε πολιτικά αδιέξοδα και δομικές δυσκολίες.
Η κλιμάκωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο και το κλείσιμο των μεγαλύτερων μονάδων παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) οδήγησαν τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου στα υψηλότερα επίπεδα από το 2023. Ενόψει της Συνόδου Κορυφής στα μέσα Μαρτίου, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξετάζουν τέσσερις βασικές αλλά αμφιλεγόμενες παρεμβάσεις:
1. Αναμόρφωση της τιμολόγησης ηλεκτρικού ρεύματος
Το τρέχον σύστημα (merit order) καθορίζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας με βάση την τελευταία και ακριβότερη μονάδα παραγωγής που μπαίνει στο δίκτυο – συνήθως το φυσικό αέριο.
• Η σύγκρουση: Η βαριά βιομηχανία ζητά αποσύνδεση των τιμών από τα ορυκτά καύσιμα, καθώς οι φθηνές ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ) καταλήγουν να πωλούνται ακριβά. Αντίθετα, οι παραγωγοί ενέργειας και χώρες όπως η Φινλανδία και η Γαλλία προειδοποιούν ότι δεν υπάρχει αξιόπιστο εναλλακτικό μοντέλο.
2. «Πάγωμα» της κλιματικής πολιτικής
Ορισμένες κυβερνήσεις προτείνουν την αποδυνάμωση του Συστήματος Εμπορίας Ρύπων (ETS) για να μειωθεί το κόστος για τις επιχειρήσεις.
• Πολιτικές πιέσεις: Η Γερμανία και η Ιταλία πρωτοστατούν στις πιέσεις για χαλάρωση των πράσινων κανόνων. Μάλιστα, ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προκάλεσε αναταραχή στις τιμές του άνθρακα με πρόσφατες δηλώσεις του για αποδυνάμωση της νομοθεσίας, ενώ η Ρώμη ζητά την αναστολή του μηχανισμού μέχρι να εφαρμοστούν μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, η Ισπανία και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανθίστανται, θεωρώντας το ETS ακρογωνιαίο λίθο της περιβαλλοντικής πολιτικής.
3. Μαζική επένδυση στις ΑΠΕ
Η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης προβάλλεται ως η μόνη μόνιμη λύση για την ενεργειακή ασφάλεια.
• Το εμπόδιο: Παρότι οι ΑΠΕ παράγουν σχεδόν το μισό ρεύμα της ΕΕ, αντιπροσωπεύουν μόνο το 20% της συνολικής ενεργειακής χρήσης. Ο πλήρης εξηλεκτρισμός των μεταφορών και της θέρμανσης απαιτεί δεκαετίες και επενδύσεις τρισεκατομμυρίων ευρώ, κάτι που δεν προσφέρει άμεση ανακούφιση στην τρέχουσα κρίση.
4. Επιστροφή στα ορυκτά καύσιμα
Σε μια προσπάθεια διαφοροποίησης από το ρωσικό αέριο, η ΕΕ στρέφεται όλο και περισσότερο προς τη Νορβηγία, το Αζερμπαϊτζάν και τις ΗΠΑ.
• Νέες εξορύξεις: Η Νορβηγία επεκτείνει τις γεωτρήσεις, ενώ αμερικανικοί κολοσσοί όπως η Chevron και η ExxonMobil ετοιμάζονται για έρευνες φυσικού αερίου στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Παράλληλα, χτίζονται νέοι τερματικοί σταθμοί LNG σε Ιταλία, Ελλάδα, Λετονία και Εσθονία.
Η μόνη κίνηση που θα έριχνε άμεσα τις τιμές –η επιστροφή στο ρωσικό φυσικό αέριο– παραμένει θέμα ταμπού για το μεγαλύτερο μέρος του μπλοκ, αφήνοντας την Ευρώπη εγκλωβισμένη ανάμεσα στις κλιματικές της δεσμεύσεις και την ανάγκη για φθηνή ενέργεια.
