«Ντόμινο»… ανατιμήσεων θα φέρει η αύξηση τιμής του φυσικού αερίου
Τον μεγαλύτερο λογαριασμό του πολέμου στο Ιράν κινδυνεύουν να πληρώσουν η ΕΕ και η Ελλάδα, μέσω των αυξημένων τιμών φυσικού αερίου, εφόσον η σύρραξη παραταθεί μέσα στην άνοιξη.
Το κατακερματισμένο ευρωπαϊκό σύστημα προμήθειας ενέργειας, το οποίο έχει επισημάνει και η έκθεση Ντράγκι, αποκαλύπτει για ακόμη μία φορά τις αδυναμίες του.
Η ενεργειακή ανεπάρκεια της ΕΕ και οι «εθνικές» στρατηγικές στην προμήθεια φυσικού αερίου, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Γερμανία, που οδηγήθηκε σε ύφεση μετά τη διακοπή του φθηνού ρωσικού αερίου, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, εντείνουν τη σημερινή ανησυχία για τη διάρκεια και την έκβαση της σύγκρουσης στο Ιράν, η οποία διατηρεί τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Παρά το γεγονός ότι η ΕΕ δεν εξαρτάται από το φυσικό αέριο του Περσικού Κόλπου, οι επιπτώσεις είναι άμεσες. Σήμερα, το 58% των αναγκών καλύπτεται από τις ΗΠΑ, το 33% από τη Νορβηγία, ενώ μικρότερα ποσοστά προέρχονται από την Αλγερία και το Αζερμπαϊτζάν.
Ένα 3-5% εξακολουθεί να φτάνει από τη Ρωσία. Ωστόσο, το ευρωπαϊκό χρηματιστήριο φυσικού αερίου, με έδρα την Ολλανδία, επηρεάζεται έντονα από τη διεθνή αναστάτωση.
Έτσι, ο δείκτης Dutch TTF εκτινάχθηκε τη Δευτέρα από τα 31 στα 61 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, για να υποχωρήσει στα 51-52 ευρώ, επίπεδα σημαντικά υψηλότερα τόσο από τις τιμές πριν από δέκα ημέρες όσο και από τα περίπου 40 ευρώ της αντίστοιχης περιόδου του 2025.
Η συγκυρία του πολέμου συμπίπτει με μια ήδη δύσκολη περίοδο για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Μετά τον φετινό «βαρύ» χειμώνα, οι υπόγειες αποθήκες είναι γεμάτες μόλις κατά 20% πριν ακόμη μπει η άνοιξη.
Η Ευρώπη ανέμενε ότι η εποχική μείωση της ζήτησης θα οδηγούσε σε χαμηλότερες τιμές και σε ευνοϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τον επόμενο χειμώνα, κάτω από τα 30 ευρώ.
Όμως, χωρίς κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική προμήθειας και με τον πόλεμο να διατηρεί τις τιμές ψηλά, προδιαγράφεται ένας ιδιαίτερα ακριβός χειμώνας για νοικοκυριά και κυρίως για τη βιομηχανία, η οποία θα αντιμετωπίσει ακόμη υψηλότερο κόστος παραγωγής σε ένα περιβάλλον αυξημένων αμερικανικών δασμών που δυσκολεύουν τις εξαγωγές.
Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα
Πριν ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για τον Κάθετο Διάδρομο, που θα επιτρέψει τη μεταφορά αμερικανικού LNG στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας, η Αθήνα ήδη ανησυχεί για τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος.
Παρότι το ενεργειακό μείγμα περιλαμβάνει πλέον υψηλό ποσοστό ΑΠΕ, η έλλειψη υποδομών αποθήκευσης «καθαρής» ενέργειας δεν επιτρέπει σταθερότητα και επάρκεια. Ένα μέρος των αναγκών καλύπτεται από το Αζερμπαϊτζάν μέσω αγωγού βάσει της συμφωνίας του 2025, όμως η ασυμμετρία της παραγωγής από ΑΠΕ οδηγεί σε αυξημένη χρήση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή.
Ως αποτέλεσμα, αναμένονται αυξήσεις στα τιμολόγια ρεύματος τους επόμενους μήνες. Κυβερνητικά στελέχη πάντως διαβεβαιώνουν ότι, εφόσον οι αυξήσεις είναι σημαντικές, υπάρχουν δημοσιονομικά περιθώρια για τη στήριξη των οικονομικά ασθενέστερων.
