Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται από την 1η Απριλίου η διαδικασία υποχρεωτικού καθαρισμού οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων σε ολόκληρη τη χώρα, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη νέα αντιπυρική περίοδο. Η προθεσμία για την ολοκλήρωση των σχετικών εργασιών έχει οριστεί έως τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης των καθαρισμένων χώρων εκτείνεται μέχρι και τις 31 Οκτωβρίου, καλύπτοντας ουσιαστικά όλη τη διάρκεια της περιόδου υψηλού κινδύνου πυρκαγιών.
Η σχετική πρόβλεψη αφορά ιδιοκτήτες, μισθωτές και επικαρπωτές οικοπέδων, οι οποίοι καλούνται να προχωρήσουν σε εκτεταμένο καθαρισμό των χώρων τους, απομακρύνοντας κάθε στοιχείο που μπορεί να λειτουργήσει ως καύσιμη ύλη. Ειδικότερα, απαιτείται η απομάκρυνση ξερών δέντρων, σπασμένων κλαδιών, ξεραμένων χόρτων, θαμνώδους βλάστησης και κάθε είδους εύφλεκτων υλικών, με στόχο τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.
Η ευθύνη για την εκτέλεση των εργασιών βαραίνει αποκλειστικά τον υπόχρεο, ο οποίος έχει τη δυνατότητα είτε να αναλάβει προσωπικά τον καθαρισμό είτε να αναθέσει το έργο σε εξειδικευμένα συνεργεία. Παράλληλα, σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, οι Δήμοι που δεν διαθέτουν επαρκές προσωπικό προχωρούν σε αναθέσεις μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών, συνάπτοντας συμβάσεις έργου με ιδιωτικά συνεργεία για τον καθαρισμό δημοτικών εκτάσεων.
Όπως επισημαίνει ο δήμαρχος Αγία Παρασκευή, Γιάννης Μυλωνάκης, μετά την εκπνοή της προθεσμίας, ενεργοποιείται μηχανισμός ελέγχων από τις δημοτικές υπηρεσίες. Σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί ο απαιτούμενος καθαρισμός, τα συνεργεία του Δήμου παρεμβαίνουν, εκτελούν τις εργασίες και καταλογίζουν το κόστος στον ιδιοκτήτη, επιβάλλοντας παράλληλα και τα προβλεπόμενα πρόστιμα.
Κομβικό στοιχείο της διαδικασίας αποτελεί και η υποχρεωτική δήλωση ολοκλήρωσης των εργασιών στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, μέσω του οποίου οι αρχές μπορούν να παρακολουθούν τη συμμόρφωση των πολιτών.
Ο απαιτούμενος καθαρισμός περιλαμβάνει μια σειρά από συγκεκριμένες παρεμβάσεις:
α) Υλοτομία και απομάκρυνση των ξερών και σπασμένων δέντρων και κλαδιών, καθώς και των κλαδιών που βρίσκονται σε άμεση επαφή με κτίσμα.
β) Απομάκρυνση της καύσιμης φυτικής ύλης που βρίσκεται στην επιφάνεια του εδάφους όπως ενδεικτικά το φυλλόστρωμα, τα ξερά χόρτα και τα κατακείμενα ξερά κλαδιά.
γ) Αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων και αύξηση του ύψους έναρξής της από την επιφάνεια του εδάφους, ανάλογα με την ηλικία και το είδος του δέντρου.
δ) Αραίωση της θαμνώδους βλάστησης ως προς την κάλυψη του εδάφους.
ε) Απομάκρυνση τυχόν άλλων εγκαταλελειμμένων καυστών, αναφλέξιμων, εκρήξιμων ή εύφλεκτων υλικών, αντικειμένων και απορριμμάτων.
Από την υποχρέωση εξαιρούνται περιπτώσεις όπως διαμορφωμένοι και συντηρημένοι κήποι ή φυτευμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων και πολυκατοικιών, υπό την προϋπόθεση ότι δεν συντρέχει κίνδυνος πυρκαγιάς.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διαχείριση των υπολειμμάτων καθαρισμού, καθώς οι υπόχρεοι οφείλουν να φροντίζουν για την ασφαλή συλλογή και μεταφορά τους. Η εγκατάλειψη ή ανεξέλεγκτη απόρριψη αυτών απαγορεύεται ρητά, καθώς μπορεί να δημιουργήσει νέες εστίες κινδύνου.
Πρόστιμα και κυρώσεις
Το πλαίσιο κυρώσεων είναι αυστηρό και κλιμακωτό. Για τη μη υποβολή δήλωσης στο Μητρώο προβλέπεται πρόστιμο 500 ευρώ εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός και 100 ευρώ εάν ο καθαρισμός έχει γίνει αλλά δεν δηλώθηκε. Σε περιπτώσεις ψευδούς δήλωσης, οι συνέπειες είναι βαρύτερες, καθώς προβλέπεται χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών.
Για όσους δεν έχουν τη δυνατότητα χρήσης ηλεκτρονικών υπηρεσιών, είτε λόγω ηλικίας είτε λόγω αναπηρίας ή άλλων αντικειμενικών δυσκολιών, προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής της δήλωσης με φυσική παρουσία σε Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών ή στην αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία, η οποία αναλαμβάνει την περαιτέρω διαβίβαση.
Σε περίπτωση συνολικής μη συμμόρφωσης, οι Δήμοι επιβάλλουν πρόστιμα που υπολογίζονται ανά τετραγωνικό μέτρο, με χρέωση 1 ευρώ ανά τ.μ., ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Παράλληλα, επιβαρύνεται ο υπόχρεος με το πλήρες κόστος καθαρισμού, εφόσον αυτός πραγματοποιηθεί από τον Δήμο.
Η εφαρμογή των μέτρων αυτών εντάσσεται σε μια συνολική στρατηγική πρόληψης πυρκαγιών, με στόχο τη μείωση των κινδύνων ενόψει της θερινής περιόδου, όπου οι περιβαλλοντικές συνθήκες καθιστούν ιδιαίτερα αυξημένη την πιθανότητα εκδήλωσης πυρκαγιών.
