Εξαιρετικά ρευστό παραμένει το σκηνικό στη Μέση Ανατολή, με ταυτόχρονες στρατιωτικές κινήσεις, διπλωματικές πρωτοβουλίες και σκληρή ρητορική από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές. Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, οι εξελίξεις στον Λίβανο, το παρασκήνιο των αποτυχημένων διαπραγματεύσεων και οι απειλές από κάθε εμπλεκόμενη χώρα συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο σκηνικό έντασης, στο οποίο η εύθραυστη ισορροπία μεταξύ κλιμάκωσης και διπλωματίας δοκιμάζεται διαρκώς, με τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης να παραμένει ορατός.
Οι ΗΠΑ προχώρησαν από το απόγευμα της Δευτέρας του Πάσχα στον αποκλεισμό των λιμανιών του Ιράν, υλοποιώντας προαναγγελθείσα απόφαση, με την Τεχεράνη να αντιδρά άμεσα και να απειλεί ότι οι εχθροί της «θα καταλήξουν στον πάτο της θάλασσας».
Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κλιμάκωσε περαιτέρω τη ρητορική, προειδοποιώντας ότι οποιοδήποτε ιρανικό σκάφος «ταχείας επίθεσης» επιχειρήσει να σπάσει τον αποκλεισμό «θα καταστραφεί». Ο ίδιος δήλωσε επίσης ότι «το Ιράν θέλει συμφωνία με κάθε κόστος», ενώ νωρίτερα ανέφερε πως έχει ξεκινήσει ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έχουν de facto κλείσει από την Τεχεράνη μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
Από την πλευρά του, το Ιράν κατήγγειλε την ενέργεια ως «σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητάς» του. Σε επιστολή προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο πρεσβευτής της χώρας Αμίρ Σαΐντ Ιραβανί τόνισε ότι «η επιβολή αυτού του θαλάσσιου αποκλεισμού αποτελεί σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράν», προσθέτοντας πως το «παράνομο μέτρο αυτό αποτελεί επίσης σοβαρή παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του δικαίου της θάλασσας». Προειδοποίησε ακόμη ότι η ενέργεια «εγείρει σοβαρή απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και προφανώς επιδεινώνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης στην ήδη ανάστατη περιφέρεια».
Σε δεύτερη επιστολή, η Τεχεράνη αξιώνει «επανορθώσεις» από χώρες της περιοχής που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις -Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, ΗΑΕ και Ιορδανία- υποστηρίζοντας ότι επέτρεψαν ή ακόμη και συμμετείχαν σε «παράνομες ένοπλες επιθέσεις εναντίον πολιτικών στόχων» στο ιρανικό έδαφος, κατηγορία που οι ίδιες αρνούνται.
Σε τεντωμένο σχοινί η διπλωματία
Το διπλωματικό σκέλος παραμένει εύθραυστο. Η κατάπαυση του πυρός που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του Ισλαμαμπάντ εξακολουθεί να ισχύει τυπικά, ωστόσο οι διμερείς συνομιλίες στο Πακιστάν απέτυχαν. Το Πακιστάν εμφανίζεται πρόθυμο να φιλοξενήσει νέο γύρο επαφών, ενώ συνεχίζονται οι διεθνείς προσπάθειες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ–Ιράν.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος συμμετείχε προσωπικά στις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, υιοθέτησε σκληρή γραμμή δηλώνοντας ότι «η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο» των Ιρανών.
Ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον απαιτεί να απομακρυνθεί πλήρως από το Ιράν το εμπλουτισμένο ουράνιο -«Θέλουμε να βγει από τη χώρα το υλικό αυτό»- και να τεθούν σε εφαρμογή μηχανισμοί επαλήθευσης. Όπως σημείωσε, «είναι ένα πράγμα το ότι οι Ιρανοί λένε πως δεν θα αποκτήσουν πυρηνικό όπλο, είναι άλλο να δημιουργήσουμε τους απαραίτητους μηχανισμούς ώστε να είναι εγγυημένο πως δεν θα γίνει αυτό». Παράλληλα, ανέφερε ότι υπήρξαν «ενθαρρυντικές ενδείξεις», αλλά οι συνομιλίες «δεν έφθασαν αρκετά μακριά».
Η Τεχεράνη, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, απάντησε ότι οι δύο πλευρές ήταν κοντά σε συμφωνία, αλλά «δυστυχώς, γίναμε μάρτυρες συνεχών μαξιμαλιστικών απαιτήσεων από την αμερικανική πλευρά». Ο Βανς συνέδεσε επίσης τη συνέχιση της εκεχειρίας με το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Η κατάσταση στο Λίβανο
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στο Λίβανο παραμένει εκρηκτική. Το Ισραήλ συνεχίζει τις αεροπορικές επιδρομές και τη χερσαία επιχείρηση, ενώ η Χεζμπολάχ διατηρεί τις επιθέσεις της και απορρίπτει κάθε διαπραγματευτική διαδικασία, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες «μάταιες».
Παρά ταύτα, σήμερα στην Ουάσινγκτον πραγματοποιούνται σπάνιες άμεσες επαφές μεταξύ της πρέσβειρας του Λιβάνου Νάντα Χαμάντεχ και του πρέσβη του Ισραήλ Γιεχίελ Λάιτερ, με τη συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο «σε επίπεδο εργασίας». Στόχος είναι η επίτευξη κατάπαυσης του πυρός, ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ και μια ευρύτερη ειρηνευτική συμφωνία.
Ταυτόχρονα, η κρίση αποκτά και ευρύτερες γεωπολιτικές διαστάσεις. Το ΝΑΤΟ αρνείται να συμμετάσχει στην επιχείρηση αποκλεισμού, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ επεκτείνει τη ρητορική του και εκτός Μέσης Ανατολής, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ μπορεί να «περάσουν από την Κούβα» αφού πρώτα «τελειώσουν» με το Ιράν. Υποστήριξε δε, ότι πολίτες με κουβανική καταγωγή υφίστανται «κάκιστη μεταχείριση», ενώ χαρακτήρισε τη χώρα «αποτυχημένο κράτος». Από την Αβάνα, ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ απάντησε ότι η χώρα δεν επιθυμεί πόλεμο, αλλά στην περίπτωση που της επιβληθεί «θα γίνει μάχη».
Εντάσεις καταγράφονται και στο θρησκευτικό-πολιτικό πεδίο. Ο Τραμπ εξαπέλυσε επιθέσεις κατά του πάπα Λέων ΙΔ΄, τον οποίο χαρακτήρισε «πολύ αδύναμο» και «φρικτό», ενώ δήλωσε πως δεν είναι «μεγάλος θαυμαστής» του. Ο αντιπρόεδρος Βανς σχολίασε ότι το Βατικανό θα πρέπει να ασχολείται με πνευματικά και «ηθικά ζητήματα». Ο πάπας απάντησε ότι η Εκκλησία έχει «ηθικό καθήκον να εκφράζεται με απόλυτη σαφήνεια εναντίον του πολέμου» και υπογράμμισε: «το μήνυμα είναι πάντα το ίδιο: να προωθούμε την ειρήνη», προσθέτοντας «δεν φοβάμαι, ούτε την κυβέρνηση Τραμπ, ούτε να εκφράζομαι δυνατά και καθαρά για το μήνυμα του ευαγγελίου».
Δείτε επίσης:
