Η «τηλεκατευθυνόμενη» Δικαιοσύνη της Τουρκίας επανέφερε τον Κιλιτσντάρογλου στην ηγεσία της αντιπολίτευσης, γιατί είναι έτσι πιο χρήσιμος για το πρότζεκτ του βαθέος συστήματος στην Τουρκία
Οσα γίνονται αυτές τις μέρες στην αντιπολίτευση της Τουρκίας, με την κεντρικά ελεγχόμενη Δικαιοσύνη να κάνει ξαφνική «έξωση» στον έναν χαλίφη του κεμαλικού CHP για να ξαναφέρει στη θέση του τον προηγούμενο, δεν στοχεύουν στενά στις επόμενες εκλογές.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Αυτό που βλέπουμε είναι μια επιτελική στρατηγική του Ερντογάν να στήσει σύμφωνα με το γούστο του ολόκληρη την πολιτική σκακιέρα της Τουρκίας, με ορίζοντα ακόμα και για τη μετά Ερντογάν εποχή.
Το «καθεστώς Ερντογάν», αν συνεχίσει να βασίζεται εξ ολοκλήρου στις επανεκλογές του «σουλτάνου», τότε μοιραία έχει πεπερασμένο χρόνο. Ο Τούρκος πρόεδρος μπορεί να θέσει ξανά υποψηφιότητα μόνο εάν προκηρύξει πρόωρες εκλογές πριν από το 2028 ή αν αλλάξει το Σύνταγμα. Ακόμα κι έτσι, κάποια στιγμή ο Ερντογάν ίσως χάσει, αποχωρήσει, πάψει να ελέγχει τον κυβερνητικό συνασπισμό. Το «σύστημα Ερντογάν» χρειάζεται διασφαλίσεις και πέρα από αυτόν. Θέλει, δηλαδή, ένα πολιτικό πεδίο όπου η αντιπολίτευση να ενσωματώνεται σε ένα συγκεκριμένο σύστημα εξουσίας. Χωρίς εκπλήξεις και δίχως φόβο για μελλοντικές εναλλαγές.
Η Τουρκία ενδιαφέρεται για τη στρατηγική της. Κι επειδή λειτουργεί ως ο περιφερειακός «νταής», σκοπεύοντας να στήνει καβγάδες με όσα γύρω κράτη βρίσκει «μπόσικα» ώστε να εξαπλώσει παράνομα την κυριαρχία της, φτιάχνει τις ιδανικές συνθήκες στο εσωτερικό: ένα πολιτικό σκηνικό από διάφορα μεν κόμματα, εθνικιστές, ισλαμιστές, κοσμικοί-δημοκρατικοί, κουρδικά. Αλλά με όλα τους, παρά τις επιμέρους διαφορές, να λειτουργούν εντός της αρχιτεκτονικής του βαθέος τουρκικού συστήματος.
Κοιτάζοντας απ’ την Αθήνα, η εικόνα γίνεται ήδη εύκολα κατανοητή. Ισλαμιστές και κοσμικοί Τούρκοι πολιτικοί, για παράδειγμα, μπορεί να φαγώνονται μεταξύ τους σε όλα. Αλλά όσον αφορά τις επιθετικές τουρκικές βλέψεις εναντίον της Ελλάδας, ξαφνικά έχουν την ίδια άποψη. Για εμάς τίποτα δεν αλλάζει, απ’ όποιο κόμμα κι αν προέρχονται οι πολιτικοί της Τουρκίας. Αντίθετα, όσον αφορά εμάς, υπάρχει ένας ανταγωνισμός επιθετικότητας σε ολόκληρο το τουρκικό πολιτικό μωσαϊκό.
Ο Κιλιτσντάρογλου είναι γνωστός και παραδοσιακός «πελάτης» του Ερντογάν. Ο 77χρονος πρώην αρχηγός του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) έχει κάνει καριέρα χάνοντας εκλογές από τον Ερντογάν. Η τελευταία ήταν στις προεδρικές εκλογές του 2023, με αποτέλεσμα ο κατά συρροήν «βετεράνος της ήττας» Κιλιτσντάρογλου να εκδιωχθεί από την ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ως αθεράπευτα «χασογκόλης». Επειτα από εσωκομματικές εκλογές τον διαδέχθηκε ο Οζγκιούρ Οζέλ, που «πήρε» το κόμμα.
Μέχρι που την περασμένη Πέμπτη το εφετείο της Αγκυρας αποφάσισε ότι ο Οζέλ πρέπει να αντικατασταθεί από τον Κιλιτσντάρογλου και κήρυξε άκυρες τις εκλογές του 2023 για την ηγεσία του CHP. Ακολούθησαν συγκρούσεις και κλοτσοπατινάδες μεταξύ των οπαδών του Οζέλ κι αυτών του Κιλιτσντάρογλου. Χθες, έπειτα από αίτημα του τελευταίου, μπούκαραν και οι αστυνομικές δυνάμεις στο κτίριο του κόμματος στην Αγκυρα για επιχείρηση εκκένωσης, με δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες. Η οθωμανική κουλτούρα σε τέτοιες κρίσεις όπου ένας χαλίφης καταφέρνει να πάρει τη θέση του άλλου είναι γνωστή.
Ο Οζέλ, που καθαιρέθηκε μέσω της απόφασης, καταγγέλλει «δικαστικό πραξικόπημα». «Αυτοί οι πραξικοπηματίες δεν έρχονται με τανκς, κανόνια, ή τουφέκια. Ερχονται με στολές δικαστών και εισαγγελέων» δήλωσε οργισμένος. Θα προσπαθήσει να ακυρώσει την απόφαση που τον καθαίρεσε στα δικαστήρια και στο ανώτατο εκλογικό συμβούλιο της Τουρκίας, αλλά… ζήσε, Μάη μου. Η Δικαιοσύνη στην Τουρκία κινείται απελπιστικά αργά. Και όποτε κινηθεί, οι αποφάσεις της είναι πλήρως ελεγχόμενες από την κυβέρνηση. Παράδειγμα, η στάση του Τούρκου υπουργού Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, ο οποίος βγήκε και δήλωσε ότι η απόφαση του δικαστηρίου -που επαναφέρει απ’ το παράθυρο τον Κιλιτσντάρογλου στην ηγεσία της αντιπολίτευσης- «ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών μας στη δημοκρατία».
Τον Γκιουρλέκ τον έκανε υπουργό Δικαιοσύνης ο Ερντογάν πριν από λίγους μήνες. Πριν τον διορίσει υπουργό, ήταν ο γενικός εισαγγελέας στην Κωνσταντινούπολη που ηγήθηκε των ερευνών κατά της αντιπολίτευσης και ειδικά κατά του δημάρχου Εκρέμ Ιμάμογλου (προερχόμενος κι αυτός απ’ το CHP), ο οποίος έχαιρε εξαιρετικής δημοφιλίας. Ηταν ο Γκιουρλέκ που, ως εισαγγελέας, κατηγόρησε τον Ιμάμογλου για αδικήματα διαφθοράς που επισύρουν πάνω από… 2.000 χρόνια φυλάκισης. Σήμερα ο Ιμάμογλου είναι έναν χρόνο στη φυλακή και ο Γκιουρλέκ διορίστηκε υπουργός Δικαιοσύνης. Η στάση Κιλιτσντάρογλου έδειξε ότι, αν και τυπικά αντίπαλος του Ερντογάν, ήταν ενήμερος για τη δικαστική απόφαση κι έστρωνε το έδαφος πριν αυτή εκδοθεί.
Μια μέρα πριν από την απόφαση δημοσίευσε ένα βίντεο κατηγορώντας τον Οζέλ και την τωρινή ηγεσία του CHP για «ηθική παρακμή». Την αμέσως επόμενη μέρα ήρθε η απόφαση του φιλοκυβερνητικού δικαστηρίου και οι δηλώσεις Κιλιτσντάρογλου έγιναν σε φιλοκυβερνητικά μέσα. Η «τηλεκατευθυνόμενη» Δικαιοσύνη της Τουρκίας επανέφερε με δικαστική απόφαση τον Κιλιτσντάρογλου στην ηγεσία της αντιπολίτευσης όχι μόνο γιατί αυτό πράγματι βολεύει τον Ερντογάν και τσιμεντώνει την εξουσία του, αλλά κυρίως επειδή ο Κιλιτσντάρογλου είναι πολύ πιο συμβατός με το σύστημα απ’ ό,τι ο Οζέλ.
Ο Κιλιτσντάρογλου, που ξεκίνησε αρχικά ως παρατρεχάμενος του προέδρου Ντεμιρέλ, φρόντιζε πάντα να κάνει μια αντιπολίτευση «τόσο όσο»: Επαρκώς αντιπολιτευτικός για να διατηρεί τον πολιτικό πλουραλισμό για την τιμή των όπλων, αλλά όχι αρκετά απειλητικός ώστε να διαταράξει την αρχιτεκτονική της εξουσίας. Ενας γεννημένος «λούζερ», ο καλύτερος «πελάτης» του Ερντογάν. Είναι έτσι πιο χρήσιμος, ως αρχηγός της αντιπολίτευσης, για το πρότζεκτ του βαθέος συστήματος στην Τουρκία, που επιδιώκει να συνεχίσει απαράλλαχτα και μετά τον Ερντογάν.
ΚΕΜΑΛ ΚΙΛΙΤΣΝΤΑΡΟΓΛΟΥ
Πρώην (και νυν) αρχηγός αξιωματικής αντιπολίτευσης Τουρκίας
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1948 στο Ναζιμιέ της δυτικής Τουρκίας. Σπούδασε οικονομικά στην Ακαδημία Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών της Αγκυρας, απ’ όπου αποφοίτησε το 1971. Στη συνέχεια προσελήφθη από το τουρκικό υπουργείο Οικονομικών. Το 1994 ονομάστηκε «Γραφειοκράτης της Χρονιάς» από τουρκικό οικονομικό περιοδικό. Το 1999 συνταξιοδοτήθηκε από τη δημόσια διοίκηση. Στις εκλογές του 2002 εξελέγη ως μέλος του τουρκικού Κοινοβουλίου. Το 2010 εξελέγη 7ος πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος και έγινε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης της Τουρκίας, θέση την οποία διατήρησε έως την ήττα του στις εσωκομματικές εκλογές στις 5 Νοεμβρίου 2023. Στην ηγεσία του κόμματος τον διαδέχτηκε ο Οζγκιούρ Οζέλ. Στη διάρκεια της θητείας Κιλιτσντάρογλου ως αρχηγού της τουρκικής αντιπολίτευσης (2010-2023) το κόμμα του έχασε σε συνολικά 13 εκλογές και δημοψηφίσματα σε εθνικό επίπεδο από το κυβερνών κόμμα του Ερντογάν.
