Τα πολιτιστικά δικαιώματα υπό το πρίσμα των τεχνολογικών εξελίξεων και η καταπολέμησις της παράνομης διακίνησης των πολιτιστικών αγαθών βρέθηκαν στο επίκεντρο κατά τις εργασίες του άτυπου συμβουλίου των υπουργών Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Ενωσης στη Λευκωσία, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας.
Στην παρέμβασή της, στην πρώτη θεματική, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη τόνισε: «Η διαμόρφωση ενός πραγματικά ανθρωποκεντρικού πλαισίου Τεχνητής Νοημοσύνης προϋποθέτει συνεκτικές δημόσιες πολιτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και τη διασφάλιση της δίκαιης αμοιβής των δημιουργών».
Επίσης, η Ελληνιδα υπουργός επισήμανε: «Η πολιτιστική και η γλωσσική πολυμορφία της Ευρώπης πρέπει να αποτυπώνονται και στο ψηφιακό περιβάλλον και συγκεκριμένα στις βάσεις των δεδομένων, των γλωσσικών μοντέλων και των ψηφιακών εφαρμογών που αντανακλούν τη διαφορετικότητα των πολιτισμών της, ενισχύοντας την πολιτιστική δημοκρατία και την ισότιμη εκπροσώπηση.
Το υπουργείο Πολιτισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας εργάζεται συστηματικά και επενδύει σε υποδομές που ενσωματώνουν την πολιτιστική και τη γλωσσική ταυτότητα. Η ελληνική στρατηγική για την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον πολιτιστικό τομέα στηρίζεται σε εξειδικευμένη μελέτη για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, προωθώντας την αρχή του copyright by design -πνευματικά δικαιώματα μέσω σχεδίου- στην ανάπτυξη των γλωσσικών μοντέλων».
Ρυθμιστικό πλαίσιο
Καθολική ήταν η διαπίστωση για την ανάγκη της ευθυγράμμισης των δημόσιων πολιτικών με το αναπτυσσόμενο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, τον κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τον νόμο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, προκειμένου να διασφαλιστεί μια ανθρωποκεντρική και αξιόπιστος χρήση της τεχνολογίας.
Η δευτέρα ενότητα του άτυπου συμβουλίου επικεντρώθηκε στις σύγχρονες, πολυεπίπεδες απειλές που δέχεται η πολιτιστική κληρονομία, με ιδιαιτέρα έμφαση στις συνθήκες γεωπολιτικής αστάθειας, τις ένοπλες συγκρούσεις και τις μεθόδους παράνομης διακίνησης που διευκολύνονται από την παγκοσμιοποίηση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Η κυρία Μενδώνη επισήμανε πως «αναγκαία προϋπόθεση είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και της πρακτικής της δέουσας επιμέλειας από την πλευρά των υποψήφιων αγοραστών, καθώς και η θεσμική αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογικών εργαλείων για τον έλεγχο και την ταυτοποίηση της αυθεντικότητας των αγαθών». Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον ψηφιακό Εθνικό Αρχείο Μνημείων, ενώ από τον Μάρτιο του 2025 έχει δημοσιεύσει τον δικό της κατάλογο προβληματικών μεταφορών και αναγγελιών πώλησης έργων.
