Ένας εξαιρετικά μικρός φτερωτός δεινόσαυρος, που έζησε πριν από περίπου 120 εκατομμύρια χρόνια στη σημερινή βορειοανατολική Κίνα, προσφέρει σημαντικά νέα δεδομένα σε μια κρίσιμη φάση της εξέλιξης των δεινοσαύρων.
Το άριστα διατηρημένο απολίθωμα, που βρέθηκε σε μία από τις πιο πλούσιες παλαιοντολογικές περιοχές του κόσμου, αποκαλύπτει έναν σπάνιο συνδυασμό ανατομικών χαρακτηριστικών που σπάνια εμφανίζονται μαζί σε ένα μόνο είδος.
Το απολίθωμα προέρχεται από τον γνωστό γεωλογικό σχηματισμό Jiufotang στην επαρχία Λιαονίνγκ της Κίνας. Διατηρεί σχεδόν ολόκληρο τον σκελετό, καθώς και εκτεταμένα ίχνη φτερώματος. Ο παλαιοντολόγος δρ Σινγκ Σου (Xing Xu) από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών παρουσίασε το νέο είδος με την ονομασία Changzhousaurus sinensis, το οποίο έρχεται να εμπλουτίσει τον μακρύ κατάλογο των φτερωτών δεινοσαύρων που έχουν ανακαλυφθεί στην περιοχή.
Αυτό που κάνει το εύρημα ιδιαίτερο είναι ότι διαθέτει χαρακτηριστικά τα οποία το ξεχωρίζουν από τους στενούς συγγενείς του, προσφέροντας πολύτιμο υλικό για τη συζήτηση γύρω από την πρώιμη εξέλιξη των πτηνόμορφων δεινοσαύρων.
Ένας «νάνος» με μεγάλη σημασία
Με μήκος μόλις 34 εκατοστά, το Changzhousaurus sinensis ήταν ένα από τα πιο μικροσκοπικά είδη δεινοσαύρων. Παρόλα αυτά, η ανατομία του συνδυάζει στοιχεία από διαφορετικούς κλάδους του εξελικτικού δέντρου των πτηνόμορφων δεινοσαύρων.
Σύμφωνα με τον δρ Σου, το ζώο ανήκει πιθανότατα σε έναν πρώιμο κλάδο των Deinonychosauria, την ομάδα που περιλαμβάνει δρομαιόσαυρους και τροοδοντίδες. Αυτά τα ζώα εντάσσονται στην ευρύτερη υπερομάδα Pennaraptora, η οποία περιλαμβάνει επίσης τους πρώτους πτηνόμορφους (Avialae) και άλλες γραμμές φτερωτών δεινοσαύρων.
Όπως σημειώνει ο ερευνητής, η ομάδα Pennaraptora περιλαμβάνει αρκετούς μικρούς κλάδους που έχουν αναγνωριστεί τα τελευταία χρόνια (Unenlagiinae, Microraptorinae, Scansoriopterygidae, Anchiornithinae, Halszkaraptorinae), καθώς και τέσσερις μεγάλες, πιο γνωστές ομάδες: Oviraptorosauria, Dromaeosauridae, Troodontidae και Avialae.
Η εντυπωσιακή ουρά που ξεχωρίζει
Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του νέου δεινοσαύρου είναι η ουρά του. Οι επιστήμονες εντόπισαν περίπου 16 πολύ μακριά φτερά ουράς, τα οποία ήταν δυσανάλογα μεγάλα σε σχέση με το μικρό σώμα του. Σύμφωνα με τη μελέτη, τα φτερά αυτά έφταναν περίπου τέσσερις φορές το μήκος του μηριαίου οστού, αναλογία που ξεπερνά ό,τι έχει βρεθεί σε άλλους παρόμοιους δεινοσαύρους και θυμίζει τα εντυπωσιακά διακοσμητικά φτερά του παγονιού.
Το απολίθωμα είναι διπλό (σε αντίθετες πλάκες πετρώματος) και εξαιρετικά λεπτομερές, επιτρέποντας την ακριβή μελέτη τόσο του σκελετού όσο και των φτερών.
Μεγάλες πτέρυγες και τετράπτερη διάταξη
Εκτός από την ουρά, το Changzhousaurus sinensis είχε και εντυπωσιακά μεγάλες πτέρυγες σε σχέση με το μέγεθός του. Τα πρωτεύοντα φτερά των πτερύγων έφταναν τα 12 εκατοστά, μήκος μεγαλύτερο από αυτό που παρατηρείται σε άλλους μη πτηνόμορφους Pennaraptora. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι το μέγεθος των φτερών και το μήκος των άνω άκρων δεν εξελίσσονταν πάντα παράλληλα.
Επιπλέον, το απολίθωμα διατηρεί μεγάλα φτερά στα πίσω άκρα, ενισχύοντας την ιδέα ότι ορισμένοι πτηνόμορφοι δεινόσαυροι είχαν «τετράπτερο» σώμα, δηλαδή φτερωμένα και τα τέσσερα άκρα.
«Η ανακάλυψη αυτή αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της πρώιμης εξέλιξης των Pennaraptora και δημιουργεί νέα ερωτήματα τόσο εννοιολογικά όσο και μεθοδολογικά», τονίζει ο δρ Σου στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Vertebrata PalAsiatica.
Οι ερευνητές συνεχίζουν να προσπαθούν να λύσουν τα πολλά ανοιχτά ερωτήματα σχετικά με τις εξελικτικές σχέσεις μέσα στην ομάδα των Pennaraptora, τον τρόπο κίνησης και τις προσαρμογές αυτών των συναρπαστικών ζώων στο περιβάλλον τους.
