Είναι πολύ χαρακτηριστικός ο τρόπος με τον οποίο τα τουρκικά ΜΜΕ αποφεύγουν να αναφερθούν στις αυξανόμενες ένοπλες επιθέσεις ανταρτών εναντίον τουρκικών βάσεων στη Σομαλία το τελευταίο διάστημα, σε μια χώρα η οποία χαρακτηρίζεται στρατηγικός εταίρος της Τουρκίας και αποτελεί τον «βατήρα» της τουρκικής διείσδυσης στην αφρικανική χερσόνησο, ενώ παράλληλα αυξάνεται το πεδίο αντιπαράθεσης Αγκυρας – Τελ Αβίβ.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Η Τουρκία διατηρεί στην πρωτεύουσα της χώρας Μογκαντίσου τη μεγάλη στρατιωτική βάση TURKSOM, στην οποία εδρεύουν 3.500 στελέχη των ειδικών δυνάμεων της Τουρκίας με κύριο καθήκον την εκπαίδευση του στρατού της Σομαλίας. Τις τελευταίες ημέρες πραγματοποιήθηκαν δύο επιθέσεις ανταρτών εναντίον της TURKSOM με την τουρκική δύναμη να περιορίζεται σε ανταπόδοση πυρών στην περιοχή πέριξ της βάσης. Ακολούθησε η ένοπλη επίθεση ανταρτών εναντίον της βάσης εκτόξευσης δορυφόρων και δοκιμής των βαλλιστικών πυραύλων της Τουρκίας στη Σομαλία, που απέκρυψε επιμελώς η τουρκική πλευρά, η οποία αρκέστηκε να αναφέρει μόνο απογείωση δύο τουρκικών F-16 για προσβολή θέσεων των ανταρτών. Οι αντάρτες ανήκουν στην ακραία ισλαμική οργάνωση Αλ Σαμπάμπ και η οποία χαρακτηρίζει την Τουρκία «κράτος απίστων».
Τουρκικές πηγές αποδίδουν τη δράση της Αλ Σαμπάμπ σε δάχτυλο του Ισραήλ, το οποίο βλέπει με προβληματισμό τη στρατηγική σχέση Τουρκίας – Σομαλίας, αλλά κυρίως την τουρκική βάση εκτόξευσης δορυφόρων και δοκιμής των βαλλιστικών πυραύλων, η κατασκευή της οποίας άρχισε τον περασμένο Οκτώβριο. Αποδίδοντας την εικόνα της στρατηγικής σχέσης Αγκυρας – Μογκαντίσου, αναφέρεται ότι η Τουρκία κατόπιν σχετικών συμφωνιών με τη Σομαλία έχει αναλάβει την εκπαίδευση των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, είναι υπεύθυνη για την ασφάλεια και την εκμετάλλευση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Σομαλίας, τρία μαχητικά αεροσκάφη F-16 της Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας έχουν μετασταθμεύσει στο Μογκαντίσου, μία τουρκική επιλαρχία μέσων αρμάτων εδρεύει πλέον στη Σομαλία και έξι πολεμικά πλοία του τουρκικού πολεμικού ναυτικού έχουν αναλάβει την ασφάλεια της ΑΟΖ της χώρας. Σχετικά με την εκμετάλλευση της ΑΟΖ της Σομαλίας, το τουρκικό πλοίο – εξέδρα δοκιμαστικών γεωτρήσεων Τ. Μπέι πραγματοποιεί έρευνες στις θαλάσσιες περιοχές της χώρας, αφού είχαν προηγηθεί οι έρευνες του τουρκικού πλοίου σεισμικών ερευνών Ο. Ρέις.
Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ, προσπαθώντας να περιορίσει τη διείσδυση της Τουρκίας στο Κέρας της Αφρικής, έχει αναγνωρίσει τη Σομαλιλάνδη, η οποία αποσχίστηκε από τη Σομαλία και διατηρεί εξοπλισμό παρακολούθησης των τουρκικών δραστηριοτήτων στην περιοχή.
Σύμφωνα με το Middle East Forum (11 Μαΐου 2026), η κατασκευή βάσης εκτόξευσης δορυφόρων και δοκιμής των βαλλιστικών πυραύλων στη Σομαλία θεωρείται από το Ισραήλ μια προωθημένη επιχειρησιακή βάση της Τουρκίας. Η ίδια πηγή ανέφερε ότι η τουρκική κρατική εταιρία κατασκευής πυραύλων Roketsan θα χρησιμοποιήσει το νέο διαστημικό κέντρο που κατασκευάζεται στις ακτές της Σομαλίας στον Ινδικό Ωκεανό για τη δοκιμή βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς. Η εγκατάσταση έχει σχεδιαστεί ώστε να φιλοξενεί συστήματα με βεληνεκή που φτάνουν τα 1.250 μίλια, καλύπτοντας την Αραβική Χερσόνησο, τα Στενά του Ορμούζ, τον Κόλπο του Αντεν, τις θαλάσσιες οδούς της Ερυθράς Θάλασσας, τις ακτές του Ινδικού Ωκεανού και τη δυτική ακτογραμμή της Ινδίας. Αυτό παραπέμπει λιγότερο σε ένα εμπορικό διαστημικό πρόγραμμα και περισσότερο σε ένα μέσο προβολής ισχύος, το οποίο παρουσιάζεται με το πρόσχημα της τεχνολογίας δορυφόρων.
Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, εκτιμάται ότι αν και η βάση έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά για να φιλοξενεί συστήματα με εμβέλεια έως 2.000 χλμ., θέτοντας το Ισραήλ εκτός ακτίνας δράσης, αυτή η ικανότητα προβολής ισχύος θα έθετε τη Σομαλιλάνδη, η οποία αναγνωρίστηκε ως ανεξάρτητο κράτος και υποστηρίζεται στρατιωτικά από το Ισραήλ, εντός της πιθανής εμβέλειας της Τουρκίας. Ο γαμπρός του Τούρκου προέδρου και διευθυντής τεχνολογίας της εταιρίας κατασκευής Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων (ΜΕΑ – drones) Baykar, Σ. Μπαϊρακτάρ, παρουσίασε το θέμα από στρατηγική άποψη, χαρακτηρίζοντας τη Σομαλία μέρος της γεωγραφικής καρδιάς της Τουρκίας.
Οταν ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρ.Τ. Ερντογάν ανακοίνωσε επίσημα στην Κωνσταντινούπολη στις 30 Δεκεμβρίου 2025 την κατασκευή της βάσης, στο πλαίσιο της υπογραφής σχετικής συμφωνίας συνεργασίας για το διάστημα μαζί με τον πρόεδρο της Σομαλίας Χ.Σ. Μοχάμουντ, τη χαρακτήρισε τεχνολογική συνεργασία μεταξύ δύο φίλιων εθνών.
Η ισραηλινή «The Jerusalem Post» στις 4 Ιουλίου αναδημοσίευσε άρθρο της γαλλικής «Le Monde», εκφράζοντας την ανησυχία του Ισραήλ για την κατασκευή της τουρκικής δορυφορικής βάσης και δοκιμής πυραύλων, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι η κατασκευή αυτού του διαστημικού σταθμού αποτελεί το αποκορύφωμα 15 ετών πολιτικών, στρατιωτικών και οικονομικών επενδύσεων εκ μέρους του Τούρκου προέδρου Ρ.Τ. Ερντογάν, επιτρέποντας την Τουρκία να αυξήσει την εμβέλεια του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων της και ενισχύοντας έτσι την πιθανή απειλή εναντίον του Ισραήλ.
Από τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι το Τελ Αβίβ έχει αρχίσει να ανησυχεί ιδιαίτερα για τη στρατιωτική διείσδυση της Τουρκίας στο Κέρας της Αφρικής η οποία λαμβάνει μορφή περικύκλωσης από τον Νότο του Ισραήλ και μάλιστα σε μια περίοδο όπου η τουρκική επιθετική ρητορική εναντίον του Τελ Αβίβ έχει φτάσει στο ζενίθ.
Μιλώντας σε συνέντευξή του στο CNN Türk στις 3 Ιουλίου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χ. Φιντάν δήλωσε ότι το Ισραήλ έχει γίνει «πρόβλημα για ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα, το Ισραήλ έχει γίνει ένα βάρος που η ανθρωπότητα δεν μπορεί πλέον να αντέξει. Το Ισραήλ δεν είναι μόνο πρόβλημα για την Τουρκία έχει γίνει πρόβλημα για ολόκληρο τον κόσμο και το αντι-ισραηλινό αίσθημα αυξάνεται παγκοσμίως».
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι επιθέσεις εναντίον της τουρκικής στρατιωτικής βάσης TURKSOM και της βάσης εκτόξευσης δορυφόρων και δοκιμής των βαλλιστικών πυραύλων στη Σομαλία έχουν ενταθεί ακριβώς την περίοδο που η ρητορική της Τουρκίας εναντίον του Ισραήλ έχει φτάσει στο «κόκκινο».
Σε αυτή τη χρονική συγκυρία όπου αυξάνονται τα μέτωπα αντιπαράθεσης της Αγκυρας με το Τελ Αβίβ η Ελλάδα θα πρέπει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ και να επισπεύσει την τοποθέτηση των οπλικών συστημάτων ισραηλινής κατασκευής στα ελληνικά νησιά.
*Αντιστράτηγος ε.α., διδάκτορας Παντείου
