Ενοποιούνται οι αρχαιολογικοί χώροι και τα μνημεία της Θεσσαλονίκης ώστε να συμβάλλουν στην αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος, στη βιώσιμη κινητικότητα και τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, αφού θα καταστούν περισσότερο ορατά. Σε περίπου έναν χρόνο από σήμερα αναμένεται να δημοπρατηθεί το έργο για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων της Θεσσαλονίκης, αφού ολοκληρωθεί η πρώτη φάση του ανοιχτού Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού Ιδεών, που προκηρύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2025. Οπως παρουσιάστηκε στην 90ή ΔΕΘ, στον διαγωνισμό έλαβαν μέρος 15 ομάδες, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 297 επιστήμονες, μεταξύ των οποίων και 19 φοιτητές αρχιτεκτονικής.
Το Ιστορικό Κέντρο της Θεσσαλονίκης είχε προϋπολογισμό περίπου 45 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ετσι, βυζαντινά και οθωμανικά μνημεία, η Ρωμαϊκή Αγορά, όπως και τα αρχαία του μετρό, έχουν αναδειχθεί και έχουν αποδοθεί στους πολίτες. Η περιοχή ενοποίησης οριοθετείται ανατολικά από την οδό Αγγελάκη, νότια από τη λεωφόρο Νίκης, δυτικά από την οδό 26ης Οκτωβρίου και βόρεια από την οδό Ολυμπιάδος.
Στον ιστορικό αυτό «καμβά» εντάσσονται σημαντικά μνημεία και αρχαιολογικοί χώροι της Θεσσαλονίκης, από τον Ναό των Αγίων Αποστόλων, τον Πύργο του Αναγλύφου και τη Συναγωγή των Μοναστηριωτών έως το Γιαχουντί Χαμάμ και την Αρχαία Αγορά, την πλατεία Αριστοτέλους, το Μπέη Χαμάμ, το Αλατζά Ιμαρέτ, τον Ναό του Αγίου Δημητρίου, τη Ροτόντα και το Ανάκτορο του Γαλερίου. Στο ίδιο δίκτυο περιλαμβάνονται οι σταθμοί του μετρό Βενιζέλου και Αγίας Σοφίας, ο Λευκός Πύργος και το Ισλαχανέ.
Οι προτάσεις παρουσιάζονται στο περίπτερο της «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.», ενώ από τις 15 Σεπτεμβρίου και για έναν μήνα θα ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση. Εν συνεχεία προβλέπεται η έναρξη των διαδικασιών για τους νέους διαγωνισμούς και τα επιμέρους έργα. Το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε ομόφωνα από την εννεαμελή κριτική επιτροπή στην πρόταση του αρχιτεκτονικού γραφείου «Apostolopoulos Tasoulis», η οποία αντιμετωπίζει τη Θεσσαλονίκη όχι ως ένα σύνολο μεμονωμένων μνημείων, αλλά ως ένα ενιαίο ιστορικό και αστικό τοπίο.
Στόχος, όπως εξηγήθηκε, δεν είναι η δημιουργία μιας μεμονωμένης διαδρομής, αλλά ενός οργανικού συστήματος που θα συνδέει τις υφιστάμενες και τις προβλεπόμενες αναπλάσεις, τα μνημεία και τους δημόσιους χώρους με την καθημερινή ζωή της πόλης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση των αρχαιολογικών χώρων με τον σύγχρονο αστικό ιστό, με παρεμβάσεις που θα βελτιώνουν την πρόσβαση και την ορατότητά τους, ενώ η πρόταση δεν εκκινεί από «λευκό χαρτί» αλλά επιχειρεί να συνδέσει έργα που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή βρίσκονται σε σχεδιασμό με νέους άξονες, δημιουργώντας ένα κοινό πλαίσιο που μπορεί να υλοποιείται σταδιακά, ανάλογα με τις δυνατότητες της πόλης.
Στο ίδιο πλέγμα αναπτύσσεται ένα δίκτυο πολιτιστικών διαδρομών, μέσα από το οποίο τα ρωμαϊκά, βυζαντινά, οθωμανικά, εβραϊκά και νεότερα μνημεία μπορούν να ενταχθούν σε διαφορετικές «αναγνώσεις» της Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, προβλέπονται θεματικές διαδρομές, όπως η διαδρομή του νερού και η πράσινη διαδρομή των τειχών, μετατρέποντας την ιστορική στρωματογραφία της πόλης σε ένα σύνολο διαφορετικών σεναρίων περιήγησης.
