Πολύς λόγος έγινε τις τελευταίες μέρες για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» και τα οφέλη που αυτή θα προσφέρει στην ελληνική στρατιωτική αποτροπή. Δεν είμαι σε θέση να κρίνω το εγχείρημα από οικονομικής ή τεχνικής απόψεως και θα προτιμούσα να είχε εγκριθεί από μια ανεξάρτητη διακομματική επιτροπή εμπειρογνωμόνων (π.χ., πρώην αρχηγών ΓΕΕΘΑ), γιατί τα λεφτά είναι πολλά και οι πειρασμοί… μεγάλοι.
Τα τελευταία 15 χρόνια είναι αλήθεια ότι υπήρξε μια διορθωτική στροφή στη στάση της ελληνικής διπλωματίας απέναντι στο Ισραήλ που επιβλήθηκε από τα γεγονότα. Ολες οι πρόσφατες κυβερνήσεις επιχείρησαν, με μεγαλύτερη ή μικρότερη ένταση, τη σύσφιγξη των διμερών σχέσεων ειδικά στον αμυντικό τομέα, καθώς διεφάνη ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για τη δημιουργία πόλου αποτροπής απέναντι στην αναθεωρητική Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν.
Τα βήματα και από τις δύο πλευρές έγιναν σταδιακά και συνοδεύτηκαν από φιλόδοξα projects ενεργειακής σύμπραξης, τα οποία, ωστόσο, παρέμειναν εν πολλοίς σχέδια επί χάρτου.
Η βίαιη ανατροπή των ισορροπιών, με την πτώση του καθεστώτος Ασαντ στη Συρία και την ισραηλινή καταιγιστική απάντηση στις τρομοκρατικές επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, που οδήγησε σε παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή στα παλαιστινιακά εδάφη και αργότερα στον Λίβανο, είναι αλήθεια ότι έφερε το Ισραήλ σε τροχιά ανοιχτής σύγκρουσης με την Τουρκία. Μια σύγκρουση που διαρκώς υποδαυλίζεται από τις εμπρηστικές δηλώσεις των δύο πλευρών.
Αίφνης στο κάδρο μπήκε και η Κύπρος, με διαδοχικές αναφορές του Ισραηλινού ηγέτη Μπενιαμίν Νετανιάχου στην παράνομη κατοχή της, ενώ την ίδια ώρα πυκνώνουν οι φωνές δημοσιογράφων, στρατιωτικών αναλυτών αλλά και πολιτικών προσώπων στην Ιερουσαλήμ που τάσσονται ενθουσιωδώς υπέρ μιας έμπρακτης «συμμαχίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ», ανεξαρτήτως -και αυτό είναι το εντυπωσιακό- της «ευλογίας» του αμερικανικού παράγοντα.
Το σκηνικό, εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον, φαίνεται ιδιαιτέρως δελεαστικό για οποιαδήποτε σοβαρή πολιτική ηγεσία στην Ελλάδα, πλην της σημερινής, που εμφανίζει έκδηλη φοβικότητα απέναντι στην Τουρκία και διαρκώς ετεροπροσδιορίζεται με νοοτροπία ξενόδουλου υπαλλήλου.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ανοίχτηκε στο Ισραήλ μόνο στον βαθμό που το άνοιγμα αυτό είχε το «ευκρινές» πράσινο φως του αμερικανικού παράγοντα. Στην αντίθετη περίπτωση «πατούσε φρένο». Κρίσιμα ενεργειακά εγχειρήματα όπως ο αγωγός EastMed, με αδιαμφισβήτητη στρατηγική αξία για την Ελλάδα, οδηγήθηκαν σε ναυάγιο επειδή έτσι ήθελε το βαθύ αμερικανικό κράτος των Δημοκρατικών και τα οικονομικά συμφέροντα που εκπροσωπούσε ο πρέσβης Πάιατ. Η Αθήνα ταυτόχρονα προχώρησε και σε περίεργα ανοίγματα προς πλούσιες αραβικές χώρες, δανείζοντας ακόμα και πολύτιμα οπλικά συστήματα με κριτήρια που παραπέμπουν περισσότερο στις προσωπικές δημόσιες σχέσεις του κυρίου Μητσοτάκη και κάποιων υπουργών του, παρά σε εξυπηρέτηση των γεωστρατηγικών συμφερόντων της χώρας μας.
Η παραχώρηση των Patriot στο βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας αυτήν ακριβώς τη νοοτροπία αντανακλούσε. Πρακτικό οικονομικό όφελος για τη χώρα μας δεν εξασφάλισε. Και για πολιτικού τύπου συμμαχία, ούτε λόγος. Ο ουσιαστικός ηγέτης της χώρας, πρίγκιπας Μοχάμεντ Μπιν Σάλμαν, είναι ένας αλλοπρόσαλλος τύπος, με μηδενικό βαθμό αξιοπιστίας, που κοιμάται τη μία μέρα κάπως και το επόμενο πρωί ξυπνάει αλλιώς. Στη διάρκεια της ιρανικής κρίσης οι ελληνικές συστοιχίες Patriot προσέφεραν πολύτιμη βοήθεια στο Ριάντ, αλλά, αντί για ευχαριστώ, οι Σαουδάραβες φιλοδώρησαν την κυβέρνηση Μητσοτάκη με δύο διαβήματα, για το υποθαλάσσιο καλώδιο EMC μεταφοράς δεδομένων που θα συνδέσει τις δύο χώρες, απαιτώντας να μην περάσει από το Ισραήλ (όπως προέβλεπε ρητά ο αρχικός σχεδιασμός).
Αίφνης, λοιπόν, η Σαουδική Αραβία, στην οποία πόνταρε αλόγιστα η… πεφωτισμένη «διπλωματία Μητσοτάκη», φτάνοντας να συστήσει και Ανώτατο Συμβούλιο Στρατηγικής Συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, άλλαξε ρότα. Απομακρύνθηκε από τον διάδρομο IMEC (εμπορικός άξονας που θα συνδέει την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη) και έφτασε να ανακοινώσει στρατιωτικό σύμφωνο αμοιβαίας αρωγής με την Τουρκία και το Πακιστάν!
Αλλά και οι ιδιαίτερες σχέσεις του κυρίου Μητσοτάκη με το Κατάρ (στενότατο σύμμαχο επίσης της Τουρκίας), πέραν της εξυπηρέτησης κάποιων οικονομικών συμφερόντων ντόπιων ολιγαρχών, στερείται παντελώς λογικής. Η χώρα αυτή είναι γνωστό ότι αποτελεί χορηγό του ισλαμικού φονταμενταλισμού και κατ’ επέκταση τρομοκρατικών δικτύων.
Υπό το φως όλων αυτών γεννάται το κρίσιμο ερώτημα: Μήπως η συμμαχία με το Ισραήλ είναι πλέον μονόδρομος για μια ελληνική ηγεσία που επιδιώκει να υπηρετήσει το εθνικό συμφέρον; Στο σημείο αυτό αναφύεται και μία πρόσθετη παράμετρος. Ηδη παρατηρείται μία σημαντική οικονομική διείσδυση ισραηλινών συμφερόντων στην Κύπρο αλλά και στην Ελλάδα, γεγονός που καθιστά τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο πολύτιμο στους ισραηλινούς γεωστρατηγικούς υπολογισμούς. Δύσκολα θα αφήσουν, π.χ., να καταστραφεί η Κύπρος στην οποία έχουν επενδυθεί σημαντικά ισραηλινά κεφάλαια, αλλά βεβαίως γεννάται το ερώτημα αν διαθέτουν επάρκεια μέσων για να την υπερασπιστούν, με δεδομένα τα υπόλοιπα ανοιχτά μέτωπα στα οποία έχουν εμπλακεί.
Μια πρόσθετη συνιστώσα που συνηγορεί στην προοπτική της συμμαχίας είναι οι καλές σχέσεις μεταξύ των δύο λαών. Οι Ισραηλινοί αγαπούν τη σύγχρονη Ελλάδα, την επισκέπτονται, γλεντούν με ελληνικά τραγούδια, λατρεύουν το ελληνικό φαγητό και διασκεδάζουν σαν Ελληνες. Αρκεί αυτό; Φυσικά και όχι, αλλά είναι ακόμα μία σημαντική συνιστώσα στην πολυπαραμετρική εξίσωση που εξετάζουμε.
Ομως το κρίσιμο ερώτημα για τη δόμηση μιας στρατηγικής σχέσης που εν τέλει θα μας… παντρέψει με το Ισραήλ αφορά όχι το πώς βλέπουμε τις σχέσεις μας με το εβραϊκό έθνος, αλλά το πώς βλέπουμε τις σχέσεις μας με την Τουρκία. Και εν τέλει τι ακριβώς σκέπτεται γι’ αυτό το τελευταίο ο ελληνικός λαός. Θεωρούμε μία σύγκρουση ή έστω μία αναμέτρηση ισχύος αναπόφευκτη στο ορατό μέλλον προκειμένου να υπερασπιστούμε κεκτημένα; Είμαστε αποφασισμένοι να προστατεύσουμε «τα χωράφια μας» μπροστά στη διαρκή αμφισβήτηση και έμπρακτη επιθετικότητα του γείτονα; Ή πιστεύουμε ότι μπορούμε να κερδίζουμε χρόνο εσαεί, εκχωρώντας τμηματικά θαλάσσια και αργότερα εδαφική κυριαρχία; Οπως ακριβώς κάνει σήμερα η κυβέρνηση Μητσοτάκη;
Αυτό, λοιπόν, είναι το πρώτο ζητούμενο. Αν είμαστε έτοιμοι για σύγκρουση. Σε αυτή την περίπτωση σίγουρα οι συμμαχίες είναι πολύτιμες. Οχι ασφαλώς η θεωρητική αλληλεγγύη, όπως αυτή που προσφέρουν η Ε.Ε. και ΗΠΑ. Δεν έχουμε ανάγκη από βρόμικες επιδιαιτησίες τύπου Κύπρου και Ιμίων. Στρατιωτική στήριξη στο πεδίο θέλουμε.
Μπορεί να την προσφέρει το Ισραήλ; Σίγουρα είναι πιο αξιόμαχο από τη Γαλλία του Μακρόν, που έχει να ακούσει «μπαμ» από τον πόλεμο της Αλγερίας και φοβάται μη βρέξει τα πόδια της.
Αξιόμαχο είναι το Ισραήλ. Αξιόπιστο είναι; Μήπως μας αφήσει στα κρύα του λουτρού ή ακόμα χειρότερα φτάσει μέσα στο κλίμα της ταύτισης συμφερόντων να εργαλειοποιήσει τις ελληνοτουρκικές διαφορές προς όφελός του, δημιουργώντας εστίες πολέμου στο Αιγαίο και στην Κύπρο;
Την απάντηση σε αυτά μην περιμένετε να την πάρουμε από το Ισραήλ. Από τους δικούς μας πολιτικούς έπρεπε να την έχουμε. Είναι σε θέση να δημιουργήσουν μια συμμαχία εναντίον της Τουρκίας, απολύτως ισότιμη, με χειροπιαστά ανταλλάγματα και δεσμευτικές ρήτρες, τέτοιες που δεν θα μας εμπλέξουν στους υπόλοιπους καβγάδες του Ισραήλ; Μπορούν να παρέχουν εγγυήσεις ότι αυτή η συμμαχία θα υπηρετήσει πρωτίστως την αποτροπή και όχι την εμπλοκή; Δύσκολα ερωτήματα ασφαλώς για μια κυβέρνηση που προσέρχεται στη διεθνή σκηνή σε ρόλο φτωχού συγγενή και εισπράττει από παντού καρπαζιές.
Η προοπτική συνεπώς μιας στενότερης σύμπραξης με το Ισραήλ είναι ενδιαφέρουσα, αρκεί να σταθμιστεί με όρους εθνικού κόστους-ωφέλειας και όχι εξυπηρέτησης σκοτεινών οικονομικών συμφερόντων, από μια ελληνική ηγεσία που σέβεται τον εαυτό της και είναι σε θέση να οριοθετήσει σχέσεις και με συμμάχους και με εχθρούς. Αυτή η ηγεσία δεν υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα. Ας ελπίσουμε ότι θα προκύψει μετά τις επόμενες εκλογές…
Το Μέρος Α’: H νέα πρέσβης, τα δύσκολα ερωτήματα και η πολιτική αγυρτεία…
