Η Τεχνητή Νοημοσύνη μεταβάλλει με ταχύτητα τον τρόπο με τον οποίο παράγονται, αναζητούνται και διακινούνται πληροφορίες, με τον χώρο της υγείας να βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αυτής της αλλαγής. Οι εφαρμογές της μπορούν να υποστηρίξουν τη διάγνωση και την αντιμετώπιση νοσημάτων, να διευκολύνουν την επικοινωνία επαγγελματιών υγείας με το κοινό, να απλοποιήσουν σύνθετες επιστημονικές έννοιες και να ενισχύσουν εκστρατείες ενημέρωσης.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ίδια τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών, με άμεσες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου.
Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο BMC Public Health καταγράφει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη διευκολύνει τη γρήγορη και πειστική παραγωγή ψευδών ιστοριών για θεραπείες, εμβόλια ή ασθένειες. Ένα παραπλανητικό κείμενο μπορεί να υιοθετεί επιστημονικό ύφος, να περιλαμβάνει ανύπαρκτες αναφορές, να εμφανίζεται καλοδομημένο και να δίνει την εντύπωση αξιοπιστίας. Παράλληλα, πολλοί χρήστες δυσκολεύονται να διακρίνουν τόσο την προέλευση ενός κειμένου όσο και την εγκυρότητα των πληροφοριών του.
Η ανασκόπηση επισημαίνει, επίσης, ότι τα διαθέσιμα συστήματα ανίχνευσης περιεχομένου που έχει παραχθεί από Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ακόμη επαρκώς αξιόπιστα. Η παραπληροφόρηση μπορεί να εμφανιστεί ως άρθρο, ανάρτηση, εικόνα ή αληθοφανές βίντεο, ενώ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εξαπλώνεται συχνά επειδή προκαλεί φόβο, θυμό ή αίσθηση επείγοντος.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δυνατότητα παραγωγής πολλών παραλλαγών του ίδιου ψευδούς ισχυρισμού, προσαρμοσμένων σε διαφορετικά κοινά, όπως γονείς, ηλικιωμένους, χρονίως πάσχοντες ή πολίτες που δυσπιστούν απέναντι στους θεσμούς. Η εξατομίκευση αυτή καθιστά το μήνυμα πιο πειστικό και δυσκολότερο να αντιμετωπιστεί.
Ο εμβολιασμός αποτελεί χαρακτηριστικό πεδίο όπου η παραπληροφόρηση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Παρά τη συμβολή των εμβολίων στον έλεγχο ή την εξάλειψη ασθενειών όπως η ευλογιά, η πολιομυελίτιδα και η ιλαρά, ψευδείς ισχυρισμοί για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους συνεχίζουν να επηρεάζουν αποφάσεις. Η επανάληψη αναπόδεικτων ισχυρισμών μπορεί να τους κάνει οικείους και φαινομενικά αξιόπιστους, ενισχύοντας τη διστακτικότητα και μειώνοντας τη συλλογική προστασία.
Ωστόσο, μελέτη στο περιοδικό Vaccine δείχνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει και στη διόρθωση λανθασμένων πεποιθήσεων. Σε πείραμα με 1.435 ενήλικες στις ΗΠΑ, ορισμένα διορθωτικά μηνύματα που δημιουργήθηκαν με τη βοήθειά της περιόρισαν τις εσφαλμένες αντιλήψεις, ιδιαίτερα όταν προσαρμόστηκαν σε χαρακτηριστικά προσωπικότητας, όπως η εξωστρέφεια.
Η αποτελεσματικότητα δεν ήταν καθολική. Μηνύματα προς άτομα με έντονες ψευδοεπιστημονικές πεποιθήσεις δεν απέδωσαν πάντα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορούσαν να προκαλέσουν αντίδραση. Σύμφωνα με την κ. Ψαλτοπούλου, η δημόσια υγεία χρειάζεται όχι μόνο επιστημονική ακρίβεια, αλλά και επικοινωνιακή ευαισθησία, σεβασμό στις ανησυχίες και καθαρή παρουσίαση των δεδομένων.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί, συνεπώς, να λειτουργήσει ως εργαλείο υποστήριξης, όχι ως υποκατάστατο του επαγγελματία υγείας. Δεν μπορεί να πραγματοποιήσει κλινική εξέταση, να συνταγογραφήσει θεραπεία ή να αναλάβει τη νομική ευθύνη μιας ιατρικής απόφασης. Η υπεύθυνη χρήση της απαιτεί έλεγχο, διαφάνεια και ανθρώπινη επίβλεψη.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της χωρίς υποβάθμιση των κανόνων επιστημονικής τεκμηρίωσης. Η έγκαιρη επαλήθευση, η ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας και η σαφής αναφορά της χρήσης συστημάτων Τ.Ν. μπορούν να περιορίσουν τους κινδύνους και να προστατεύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ιατρική ενημέρωση σήμερα.
ΠΗΓΗ eleftheria.gr
