Θυμάστε το 2010 που η γερμανική «Bild», σε μια προσπάθεια να ταπεινώσει ολοκληρωτικά την Ελλάδα, ζητούσε από τους Ελληνες να πουλήσουν ή να νοικιάσουν την… Ακρόπολη; Τώρα η Λίνα Μενδώνη κάνει εκείνη την καφρίλα της «Bild» πραγματικότητα. Και όχι μόνο για την Ακρόπολη.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Προχθές ψηφίστηκε το εξευτελιστικό νομοσχέδιο που μετατρέπει την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας στο σύνολό της -όλοι οι αρχαιολογικοί χώροι και ιστορικά μνημεία- σε εμπόρευμα για αετονύχηδες ιδιώτες.
Παραδίδονται σε μια ανώνυμη εταιρία, με την επωνυμία Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης της Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς, με σκοπό την εμπορευματοποίησή τους. Αυτή η Α.Ε. θα διαχειρίζεται τα πάντα – έσοδα από εισιτήρια, αναψυκτήρια, πωλητήρια, αντίγραφα κ.ο.κ. για 50 συν 50 χρόνια.
Μπροστά στην καθολική οργή που ξεσήκωσε δικαιολογημένα το νομοσχέδιο, σε πολίτες και σύσσωμη την αντιπολίτευση, η κυβέρνηση απαντά με ένα ταλαίπωρο επιχείρημα-κοροϊδία: δεν ξεπουλάμε την ιστορική κληρονομιά της Ελλάδας επειδή… δεν μεταβιβάζουμε και την κυριότητα των μνημείων στην ανώνυμη εταιρία. Με δυο λόγια, αφού η Ακρόπολη δεν «γράφεται» στο όνομα κάποιου ιδιώτη, δεν τρέχει τίποτα. Πριν φτάσουμε στο ντροπιαστικό νομοσχέδιο που μετατρέπει την ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά σε πλιάτσικο μέσα από management ιδιωτών, η Μενδώνη είχε ήδη αποδείξει ότι δεν είναι σε θέση να κατανοήσει το καθήκον ενός υπουργού Πολιτισμού.
Για εκείνη τα ελληνικά μνημεία δεν είναι πολιτιστικές υποχρεώσεις που βρίσκονται πέρα από οποιαδήποτε ιδεολογία ή ευκαιρία για μετρητά. Για τη Μενδώνη είναι assets προς πλιάτσικο. Και μάλιστα φτηνό. Από την αρχή της τοποθέτησής της ως υπουργού Πολιτισμού εξαπέλυσε μια αγοραία πολιτική αρπαχτής τόσο βάρβαρης και εξόφθαλμης, που έφτασε να την ξεφωνίζει μέχρι και ο «Economist», όταν τσιμέντωσε την Ακρόπολη, το αγαπημένο έντυπο-ευαγγέλιο του Κυριάκου.
Η υπουργός, που προφανώς πιστεύει ότι η πολιτιστική κληρονομιά, οι αρχαιολογικοί θησαυροί και τα μνημεία της Ελλάδας ανήκουν προσωπικά στην ίδια και στον Κυριάκο, ώστε να τα διαθέτουν ως εμπόρευμα με το αζημίωτο στον καθένα χωρίς να δίνουν καν λογαριασμό, ξεκίνησε το «ρεσάλτο» από το 2020. Τότε μετέτρεψε το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων (ΤΑΠ) σε Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), αλλάζοντας τη δομή και τους στόχους του.
Με σημαία την καλύτερη «αξιοποίηση» η πορεία της μετατροπής της ίδιας μας της ταυτότητας σε φτηνό εμπόρευμα είχε πολλούς σταθμούς, ο ένας πιο ταπεινωτικός απ’ τον άλλον:
■ Η Μενδώνη απέσπασε τα μεγάλα δημόσια μουσεία από την Αρχαιολογική Υπηρεσία – έγιναν ΝΠΔΔ.
■ Εισήγαγε τη δυνατότητα μετατροπής των αρχαιολογικών χώρων σε φόντο για πριβέ δεξιώσεις – βαφτίσια, γάμοι, πριβέ γλέντια με κλαρίνα κ.λπ. Τον Απρίλιο του 2024 το Βυζαντινό Μουσείο μετατράπηκε σε χώρο γαμήλιων δεξιώσεων.
■ Τον Μάιο του 2025 το ίδιο το υπουργείο Πολιτισμού και ο ΟΔΑΠ διοργάνωσαν πριβέ φαγοπότι στη Σπιναλόγκα για να διασκεδάσουν τους συνέδρους κάποιου Posidonia Sea Tourism Forum. Το υπουργείο Πολιτισμού έμπηξε πασσάλους στον αρχαιολογικό χώρο της Σπιναλόγκας για να στήσει τέντα, τραπεζοκαθίσματα και ζωντανή ορχήστρα.
Μόλις τρία χρόνια πριν από την πριβέ μπουζουκοεκδήλωσή της στη Σπιναλόγκα η… θεματοφύλακας του πολιτισμού Μενδώνη ορεγόταν να μετατρέψει το μνημείο της Σπιναλόγκας σε… γκουρμέ φαγάδικο. «Κάντε και σούσι-μπαρ τον Βράχο της Ακρόπολης» ήταν η αντίδραση του τότε δημάρχου Αγίου Νικολάου. Τώρα ανακοινώθηκε ότι συνολικά 21 αρχαιολογικοί χώροι θα διατίθενται για πριβέ γλέντια ιδιωτών.
Τον Απρίλιο 2024 η -όπως αποδεικνύουν οι πράξεις της- άσχετη με τον πολιτισμό Μενδώνη ανέθεσε σε ιδιώτες τις πρώτες βοήθειες σε έξι αρχαιολογικούς χώρους. Μέχρι τότε οι υπηρεσίες αυτές παρέχονταν από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό χωρίς να κοστίζουν ούτε 1 ευρώ στο Ελληνικό Δημόσιο. Τα κόστη των συμβάσεων Μενδώνη ήταν εξωφρενικά. Π.χ. 11.722 ευρώ σε μηνιαία βάση για έναν γιατρό στον αρχαιολογικό χώρο της Λίνδου, 8.000 για νοσηλευτή. Για ασθενοφόρα, αντί του δωρεάν ΕΚΑΒ, επιλέχθηκε να μισθώνει το Ελληνικό Δημόσιο ασθενοφόρα προς 38.700 ευρώ το ένα.
Εδωσε σε ιδιώτες τη διαχείριση εισιτηρίων στους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, σε ιδιώτες τις τουαλέτες και φύλαξη στην Ακρόπολη. Ως και τα αναψυκτήρια στα ελληνικά μουσεία και στους αρχαιολογικούς χώρους τα παραχώρησε στην εταιρία Γρηγόρης Μικρογεύματα. Η ζωοπανήγυρη συνεχίζεται. Θέλεις ολόκληρη την Ακρόπολη δική σου, πριβέ ντεκόρ για την παρέα σου; Με μόλις πέντε χιλιάρικα (που τσεπώνει φυσικά ιδιώτης) διασφαλίζεις «πριβέ ξενάγηση».
Για τη Μενδώνη οι ελληνικές αρχαιότητες είναι απλώς λάφυρα για ντιλάρισμα. Το 2022 για παράδειγμα νομιμοποίησε τη συλλογή 161 κυκλαδικών αρχαιοτήτων του αποδεδειγμένα αρχαιοκάπηλου Στερν. «Κορυφαίο σκάνδαλο νομιμοποίησης της αρχαιοκαπηλίας και της κιβδηλείας μνημείων» κατήγγειλε τότε ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων. Το νομοσχέδιο της 28.7, που πέρασε μόνο με ψήφους της Ν.Δ., επιτρέπει στην Α.Ε. να ξοδεύει ανεξέλεγκτα (απευθείας αναθέσεις, διαφημίσεις, συμβουλευτικές) το δημόσιο χρήμα που θα εισπράττει.
Η Αρχαιολογική Υπηρεσία και ο ΟΔΑΠ υποκαθίστανται από ένα διορισμένο διοικητικό συμβούλιο. Προβλέπεται, μάλιστα, το Δημόσιο να πληρώνει και «διαχειριστικό κόστος» στην Α.Ε. (που θα καθορίζει η ίδια η Α.Ε.). Να της προκαταβάλλει λειτουργικά έξοδα και να την «μπουκώνει» με επιχορηγήσεις από τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Στο εξής, χάρη στη Μενδώνη οι αρχαιολογικοί χώροι θα μπορούν να παραχωρούνται για εκμετάλλευση, διαφημίσεις προϊόντων, κιτς εκδηλώσεις οποιουδήποτε κ.λπ. Μενδώνη και Μητσοτάκης μετέτρεψαν την πολιτιστική μας κληρονομιά σε μαγαζάκι δημοπρασιών. Ολα, ακόμα και τα ιερά, στην υπηρεσία της τερατώδους «φτήνιας» μιας ξεδιάντροπης κυβέρνησης.
Λίνα Μενδώνη
Υπουργός Πολιτισμού
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1960 στην Αθήνα. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία και Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1988 αναγορεύθηκε διδάκτωρ Αρχαιολογίας. Μεταξύ 1983 και 1988 εργάστηκε ως επιστημονική συνεργάτιδα στο Κέντρο Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Το 1987 τοποθετήθηκε επικεφαλής διεπιστημονικής ομάδας για την αρχαιολογική έρευνα της Κέας. Διετέλεσε ειδική επιστημονική σύμβουλος στο υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Εργων (1994 έως 1997) και στο υπουργείο Αιγαίου (1997 έως 1999). Τον Μάρτιο του 1999, επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ (Κ. Σημίτη), τοποθετήθηκε γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού. Στο συγκεκριμένο πόστο έμεινε δύο πενταετίες (Μάρτιος 1999 – Μάρτιος 2004 και Νοέμβριος 2009 – Φεβρουάριος 2015). Τον Ιούλιο 2019 διεγράφη από το ΚΙΝ.ΑΛ., μετά την ανακοίνωσή της ως εξωκοινοβουλευτικής υπουργού Πολιτισμού στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Μετά τις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου 2023 ορίστηκε ξανά υπουργός Πολιτισμού από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
