Σε ακόμα έναν κρίσιμο δείκτη για το μέλλον της οικονομίας η Ελλάδα καταφέρνει να βρίσκεται στις χαμηλές θέσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αυτή τη φορά δεν πρόκειται για μισθούς, αγοραστική δύναμη ή παραγωγικότητα, αλλά για τα χρήματα που διαθέτει το κράτος για έρευνα και ανάπτυξη.
Παρότι η κυβέρνηση θέλει να παρουσιάζεται φιλοεπενδυτική, τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat) δείχνουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να επενδύει πολύ λιγότερα από τους Ευρωπαίους εταίρους της στην έρευνα. Το 2025 οι κρατικές πιστώσεις για έρευνα και ανάπτυξη αντιστοιχούσαν σε μόλις 123 ευρώ ανά κάτοικο, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ενωση έφτανε τα 288,9 ευρώ.
Με απλά λόγια, η Ελλάδα διαθέτει ανά πολίτη μόλις περίπου το 43% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, δηλαδή βρίσκεται περίπου 57% χαμηλότερα. Η χώρα μας κατατάσσεται στη 18η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών, αρκετά μακριά από τις χώρες που πρωταγωνιστούν στην καινοτομία. Στην κορυφή βρίσκεται το Λουξεμβούργο με 917,2 ευρώ ανά κάτοικο, ακολουθούν η Δανία με 627,1 ευρώ και η Γερμανία με 553,5 ευρώ.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση: η κυβέρνηση δεν δίνει χρήματα για έρευνα την ώρα που διαμηνύει πως πρέπει να υπάρξει διασύνδεση με την παραγωγή και πως πρέπει να καλυφθεί το χάσμα με τον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Πανηγυρισμοί για Ελληνες ερευνητές… του εξωτερικού
Η αντίφαση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν η Πολιτεία πανηγυρίζει για τις επιτυχίες Ελλήνων ερευνητών που ασκούν όμως την έρευνα στο… εξωτερικό. Επιστήμονες που έφυγαν από τη χώρα, αναζητώντας καλύτερη χρηματοδότηση, εξοπλισμό και προοπτικές, παρουσιάζονται συχνά ως ελληνικές επιτυχίες, την ώρα που η ίδια η Ελλάδα παραμένει χαμηλά στις κρατικές δαπάνες για έρευνα.
Αυτό την ώρα που διαμηνύει πως κερδίζει το στοίχημα του «brain gain», δηλαδή ότι πείθει όλο και περισσότερους Ελληνες που έφυγαν στο εξωτερικό να αφήσουν τις δουλειές τους και να επιστρέψουν στη χώρα μας.
Χαμηλές πτήσεις και σε βιομηχανία και υγεία
Η υστέρηση γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν κοιτάξει κανείς πού κατευθύνονται τα χρήματα. Στην έρευνα για τη βιομηχανική παραγωγή και την τεχνολογία, η Ελλάδα διέθεσε το 2025 μόλις 13,5 ευρώ ανά κάτοικο, όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. ήταν 27,5 ευρώ. Δηλαδή, παρά τη σημαντική αύξηση από τα μόλις 3 ευρώ του 2015, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στην υγεία. Η κρατική χρηματοδότηση για έρευνα αντιστοιχούσε το 2025 σε 13,9 ευρώ ανά κάτοικο στην Ελλάδα, έναντι 19,3 ευρώ στην Ε.Ε. Το 2015 τα αντίστοιχα ποσά ήταν 10,4 ευρώ στην Ελλάδα και 12,9 ευρώ στην Ευρώπη. Δηλαδή, μέσα σε μία δεκαετία η Ελλάδα αύξησε τη σχετική χρηματοδότηση κατά 34%, όταν στην Ε.Ε. η αύξηση έφτασε το 50%.
